de Aanwinst

Bijna vijf eeuwen oud is het middeleeuwse retabel dat het Bonnefantenmuseum in Maastricht onlangs wist te verwerven. Ondanks die grote ouderdom is het kunstwerk nog behoorlijk gaaf: beeldenstorm, oorlogen en andere woelingen hebben op het uit 1515 daterende altaarstuk weinig vat kunnen krijgen.

Terwijl het hier toch om een complex beeld gaat dat nog altijd de oorspronkelijke kast èn de zijluiken bevat, die nog wel eens ten offer aan de tijd willen vallen. Heel ontroerend is de centrale voorstelling: de aanbidding van het Christuskind door de drie koningen is een hoogtepunt van laat-middeleeuwse beeldsnijkunst. Kwalitatief gezien trekt de weergave van Melchior de meeste aandacht. In de opsomming aan de onderzijde wordt hij als laatste genoemd in de veelzeggende rangorde: Josepf-Maria-Ihesus-Caspar-Balthasar-Melchior. De laatste kreeg van de beeldsnijder zodanige trekken mee dat hij waarschijnlijk de opdrachtgever zal zijn geweest. Bovendien houdt Melchior als enige zijn hoofdtooi op en kijkt hij van het kind weg, misschien om zich te onderscheiden van zijn beide collega's. Al eerder hebben deskundigen deze Melchior aangezien voor Frederik de Wijze, de beroemde kunstlievende keurvorst van Saksen. Deze koning werd enkele keren door Lucas Cranach geschilderd, op een wijze die grote gelijkenis met de hier gebeeldhouwde kop vertoont. Hoewel het retabel als gebruikelijk niet gesigneerd is, is de maker geen onbekende. Volgens het Bonnefanten Museum kunnen de beelden wel eens vervaardigd zijn door Peter Breuer die aan het begin van de 16de eeuw in het Duitse Zwickau werkzaam was. Breuer is door enkele grote kunstenaars van zijn tijd beïnvloed, onder wie Tilman Riemenschneider en Gregor Erhart. Het kunstig gevlochten metselriewerk aan de bovenzijde van de kast laat een voor Breuers werk kenmerkend motief zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden