Boekrecensie

Dave Eggers heeft van ‘De Parade’ een kaal verhaal gemaakt, maar met goed gevoel voor absurditeit

Auteur Dave Eggers Beeld Brecht van Maele

In een absurde ‘road novel’ richt Dave Eggers opnieuw zijn pijlen op het westerse kapitalisme.

Een van de favoriete vertelvormen van de inmiddels groot geworden Amerikaanse schrijver Dave Eggers (1970), is de road novel. Hij debuteerde er, in de trant van Jack Kerouacs befaamde ‘On the Road’, mee in 2000: ‘Een hartverscheurend verhaal van duizelingwekkende genialiteit’, en ook zijn voorlaatste boek ‘Helden van de geest’, speelde zich langs de Amerikaanse highways af. In het juist verschenen ‘De parade’ lijkt hij het genre in zeker opzicht op de hak te nemen door in de meest letterlijke zin een road novel te schrijven, een boek met een weg in de hoofdrol.

Eggers is een kritische, soms ook erg grappige verteller met een aparte, losse stijl maar hij is ook vooral een linkse jongen, die zijn pijlen richt op de kapitalistische maatschappij maar ook, in zijn magnum opus, de dystopie ‘De cirkel’, op bijvoorbeeld de digitale toekomst en een door technologie beheerste maatschappij. In ‘De parade’ kijkt hij een heel andere kant op, die van de Derde Wereld. In een door oorlog verscheurd anoniem land wordt een snelweg van een paar honderd kilometer aangelegd van Noord naar Zuid, die de oude tegenstanders nader tot elkaar moet brengen. Uitvoerder van die snelweg, is, op een geavanceerde asfalteermachine, een zekere Vier, een bijzonder efficiënt man die het klusje in twee weken denkt te klaren. 

Dystopie van een ontwikkelingsland

Het bedrijf waarvoor hij werkt houdt niet van poes-pas en vertragingen, vandaar dat hij in plaats van een gewone naam een nummer heeft. Zijn compagnon Negen is van heel ander snit, een relaxte, hippie-achtige figuur die eigenlijk meer in de weg loopt dan dat hij behulpzaam is, die gezellig loopt te drinken en zich met de plaatselijke vrouwen afgeeft. Vier haat hem en wil van hem af maar dan gebeurt er iets waardoor hij zich wel met hem móet bezighouden. Negen wordt niet alleen doodziek maar ook nog eens aangeklaagd wegens aanranding van een plaatselijk meisje. Je voelt dat het conflict tussen Noord en Zuid (ik zag om een of andere reden steeds het verscheurde Soedan voor me) wordt gecontrapunteerd door het persoonlijke conflict tussen harde werker Vier en lapzwans Negen, het geheel nog eens gecompliceerd door leden van de autochtone bevolking die lijken mee te werken aan de weg maar toch vooral op eigen gewin uit zijn. ‘De parade’, zo genoemd naar de feestelijke bekroning van de nieuwe snelweg in de hoofdstad, een presidentiële parade, is uiteindelijk een dystopie over een ontwikkelingsland, waarin zelfs de vooruitgang verkeerd uitpakt en de scheve verhouding tussen westerse ambities en Derde Wereld-zorgen in het volle licht komt te staan.

Eggers heeft er een kaal, woestijnachtig verhaal van gemaakt, haast een soort mythe. Psychologie is nooit zijn sterkste kant geweest maar hier zijn zijn hoofdpersonen haast statische symbolen geworden. Ook het monotone werken aan de weg draagt bij aan de stoffige en uitgebeende sfeer in het boek, dat bovendien met 140 pagina’s uitzonderlijk dun is. Toch schemert door het hoofdzakelijk ernstige onderwerp Eggers’ onvermijdelijke gevoel voor het absurde en surrealistische door: zo wordt de doodzieke Negen op de motorkap van de asfalteermachine gebonden en als een soort offerande door het lege landschap vervoerd. Ook het dienstbare opportunisme van de plaatselijke bevolking heeft iets schrijnends maar werkt tegelijkertijd op je lachspieren. Die westerse buitenstaanders tuinen er gewoon in.

Je voelt ook hoe moeilijk het is efficiënt te werken en tegelijkertijd de lokale zeden te eerbiedigen. Een plaatselijke bewoner, Medaille genoemd, komt kijken: “Prachtig werk zover”, zei de man. “Zo zwart als drop. Ik heb nog nooit zo’n weg gezien.”

‘Dank u’, zei Vier.”

Oordeel: kaal verhaal, statische personages, maar met gevoel voor het absurde

Dave Eggers
De parade
Vert. Gerda Baardman, Maaike Bijnsdorp, Lucie Schaap, Elles Tukker
Lebowski: 142 blz. € 21,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden