Review

'Dat kan ik zelf ook bedenken!'

Psychologie is populair, onder aanstaande studenten, tijdschriftenlezers en tv-kijkers. Tegelijkertijd wordt er schamper over gedaan, want 'we zijn zelf ook een beetje psycholoog'. Gerrit Breeuwsma schreef een nuchtere inleiding.

Maja Vervoort

Psychologie is een populair vak; elk jaar komen er grote aantallen eerstejaarsstudenten op af. Tv-programma's en tijdschriften scoren hoog met psychologische onderwerpen. De psychologie als wetenschappelijke discipline heeft grote vooruitgang geboekt en in de praktijk heeft ze haar waarde bewezen.

Toch worden psychologen nooit helemaal serieus genomen. Zo merkte Jan Blokker ooit op: ,,In de psychologie is alles mogelijk. Psychologie is een vak waarin je zelfs als amateur met een theorie kunt komen die heel plausibel is, en misschien zelfs waar is.''

De psychologie heeft wat betreft geloofwaardigheid duidelijk een handicap die andere wetenschappen niet hebben. Iedereen weet uit ervaring dat de zwaartekracht bestaat, maar accepteert dat natuurkundigen er allerlei theorieën op loslaten. Iedereen weet intuïtief dat er zoiets als intelligentie bestaat, maar menigeen vindt het onbegrijpelijk dat psychologen er maar niet in slagen daar een eenduidige definitie van te geven.

Psycholoog Gerrit Breeuwsma heeft een inleidend boek geschreven over de huidige stand van zaken in de psychologie dat duidelijk aangeeft welke vragen de psychologie wel en niet kan beantwoorden.

Volgens Breeuwsma kampt de psychologie met een imagoprobleem. Van een psycholoog verwacht men hulp bij levensvragen, oplossingen voor psychische problemen en verklaringen voor tegenstrijdigheden in iemands gedrag. De verwachtingen zijn hooggespannen, en omdat iedereen zelf ook een beetje psycholoog is, moeten de antwoorden wel wat meer bieden dan het eigen verstand al zegt. Zo niet, dan worden bij de meerwaarde van een psychologisch oordeel al snel grote vraagtekens gezet.

Wat zich aan het oog onttrekt is dat de huidige psychologische kennis op jarenlang onderzoek is gebaseerd en dat de psychologie de laatste vijftig jaar een groot arsenaal aan verfijnde onderzoeksmethoden en

-technieken heeft ontwikkeld. Daardoor heeft psychologische kennis meer gewicht dan intuïtieve kennis, zelfs als de uitspraken letterlijk hetzelfde zijn.

Breeuwsma heeft zich tot taak gesteld deze kennis in kort bestek voor een groot publiek toegankelijk te maken. Hij is erin geslaagd in 250 pagina's een groot aantal bevindingen op een levendige manier te beschrijven. Belangrijker nog, hij doet dat mede aan de hand van de discussies die binnen de psychologie gevoerd worden, waardoor de lezer ook kennismaakt met de denktrant van psychologisch onderzoekers. Ook gaat hij in op de geschiedenis van sommige denkbeelden.

In een uitvoerig en leesbaar slothoofdstuk bespreekt hij ten slotte de uitgangspunten van het onderzoek. Daardoor biedt het boek behalve feiten ook inzicht in de onzekerheden in de psychologie. Want de expertise van een psycholoog mag dan wel het verklaren van menselijk gedrag zijn, alle kennis is voorlopig. In de natuurkunde zou men daar niet van opkijken.

Een aantal onderwerpen (zoals leerprocessen, groepsprocessen) komt er wat bekaaid van af. Een boek als dit verdient eigenlijk een grotere omvang. Verder ontbreekt helaas een register en heeft de auteur afgezien van bronvermeldingen, maar dat laatste bevordert wel weer het leesgemak.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden