RecensieTheater

Dat is nog eens een virus, dat van Saramago in Carré

Blindness in Carré.Beeld Joris Van Gennip

José Saramago had een vooruitziende blik met zijn roman ‘De stad der blinden’ (1995) over een pandemie. Zijn verhaal, eerder al verfilmd, werd bewerkt tot de licht- en audiovoorstelling ‘Blindness’. Carré laat bezoekers voelen hoe het is om als burgers blind te worden door een virus en hoe snel dan anarchie dreigt.

We waren gewaarschuwd. Maar als je er met z’n dertigen zit is het nog claustrofobischer dan gedacht. Zeker een half uur is het aardedonker in de fascinerende Engelstalige voorstelling ‘Blindness’, die een uur en 15 minuten duurt. Maar dan ook echt. Soms zijn er lichtflitsen te zien, waardoor je je even kunt oriënteren, maar dan hoor je op je oren weer onheilspellend harde geluiden van mensen die elkaar naar het leven staan.

Koninklijk Theater Carré was twee weken dicht toen alle theaters nog maar maximaal dertig bezoekers mochten toelaten. Voor Carré was dat niet rendabel. Gelukkig was er toch een mogelijkheid om weer open te gaan. Op het Londense West End was deze zomer de geluids- en lichtinstallatie ‘Blindness’ een groot succes, gebaseerd op de roman ‘De stad der blinden’ van de Portugese schrijver en Nobelprijswinnaar Jose Saramago (1922-2010). Carré wist deze voorstelling van regisseur Walter Meierjohann, met driedimensioneel stereogeluid, naar Amsterdam te halen. Zelfs de gigantische tl-lichtinstallatie reisde mee. Die nabouwen was geen optie.

Met z’n dertigen worden we gedoseerd via allerlei gangen naar de achterkant van Carré geloodst. Daar, nota bene pal op het podium, staan setjes stoelen uitgelicht. Je ziet elkaar, maar niet de zaal, waar we eigenlijk thuishoren, die is met het kolossale brandscherm aan het zicht onttrokken. Hoe lang geleden lijkt het dat we daar, pre-corona, heerlijk comfortabel zaten in een van de loges?

Zelfs de regeringswoordvoerder raakt blind

Via de koptelefoon maakt de Britse actrice Juliet Stevenson ons deelgenoot van wat er in haar stad gaande is. Er heerst een geheimzinnig virus dat mensen blind maakt. Stevenson is behalve verteller ook de echtgenote van de oogarts, die al tal van plotseling blinde patiënten langs heeft gehad. Hijzelf gaat ook voor de bijl. Stevenson niet. Zij is de enige die nog iets ziet, we horen haar steeds onrustig heen en weer lopen voor en achter ons langs. “Zelfs de regeringswoordvoerder raakte blind tijdens de persconferentie die hij net gaf”, zegt ze.

Een vliegtuig is neergestort omdat de piloot ineens niets meer kon zien, automobilisten veroorzaken ongelukken, het verkeer is totaal ontregeld. “Het ministerie van volksgezondheid is in paniek”, fluistert ze in ons linkeroor. Alle blinden in de stad zijn al samengedreven in slaapzalen in kerken en stadions, bewaakt door militairen. Haar man en zij zijn ook ergens naartoe gevoerd, je zit ernaast als ze hem streelt en bemoedigend toespreekt. De mensen vervuilen in de zalen. De militairen raken ook één voor één blind. We horen een mitrailleur afgaan. Chaos. Iedereen heeft honger, je hoort een man schreeuwen, hij gaat een ander te lijf. 

Op die stoel in het duister voelt het zo bedreigend, dat je je steeds moet realiseren dat je niet ook in die nijpende situatie zit.

Hoe zouden wij het in zo’n situatie doen?

Langzaam kruipt de stad uit het donker, de mensen die het hebben overleefd kunnen één voor één weer zien. De vrouw van de oogarts bleef overeind in de chaos waarbij ook de overheid het liet afweten. Zij behield haar zelfrespect en keek naar anderen om. De meesten dachten alleen aan zichzelf. Don’t lose yourself, is de boodschap. Hoe zouden wij het in zo’n situatie doen?

Wij, de bezoekers, kunnen inmiddels ook weer zien, eerst gaat het brandscherm open, we zien de enigszins verlichte zaal – deuren die naar de loges leiden lijken op deuren van de huizen in de stad. Dan gaat aan de zijkant het laadperron open, waar normaal de decors door worden aangevoerd. We kijken de straten achter Carré in, waar het vertrouwde coronaleven gewoon doorgaat. Aan die kant lopen we nog enigszins dizzy en opgelucht het theater uit. Een vrouw fietst voorbij. Een man met mondkapje verkoopt gerechten in een kraampje voor zijn restaurant.

‘Blindness’ in Carré, onder voorbehoud: tot en met 8 november, www.carré.nl

Lees ook:

Nobelprijswinnaar José Saramago overleden

De Portugese schrijver José Saramago is vrijdag op 87-jarige leeftijd overleden, zo maakte zijn uitgever bekend. In 1998 won hij de Nobelprijs voor de literatuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden