TAAL

Dat de betekenis van een woord verandert, zie je vaak het eerst aan de context

Beeld *

Neemt u nog weleens de telefoon op? Vast wel, maar de kans is groot dat u net zo vaak (of misschien wel vaker) combinaties als op ‘de telefoon kijken’, ‘surfen op de telefoon’ of ‘met de telefoon betalen’ gebruikt als ‘de telefoon opnemen’. 

U ‘zit’ met andere woorden vaker op uw telefoon dan dat u hem ‘beantwoordt’.

Hoewel veel woordenboeken een telefoon nog altijd omschrijven als een apparaat om mee te telefoneren, dat wil zeggen als een toestel om het geluid van de menselijke stem over te brengen, gebruiken taalgebruikers het woord telefoon in de praktijk dus vaak ter aanduiding van de mobiele variant en is dat mobieltje bovendien doorgaans een smartphone.

Een apparaat dus dat we vaker gebruiken om te appen, te gamen, te internetten, om te twitteren, te instagrammen, te youtuben of om te netflixen dan om met iemand te bellen.

Dat telefoon een synoniem geworden is van zowel mobieltje als smartphone, blijkt uit moderne contexten waarin het woord wordt gebruikt. Woordenboekmakers bestuderen graag de combinatoriek (het geheel van woordvormen, zoals bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden, waarmee een woord wordt gecombineerd) om betekenis en betekenisverandering te achterhalen.

Treden er veranderingen op in de reguliere combinatiewoorden, dan is dat vrijwel altijd een indicatie dat de betekenis van een woord veranderd is of dat het er betekenissen bij gekregen heeft.

Meestal gaat er wat tijd overheen, maar uiteindelijk zijn al die nieuwe betekenissen en toepassingen tevens in het woordenboek terug te vinden.

Lees ook:

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal

Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden