Reportage Kunstschenking

Dankzij Hans van Manen is het Rijksmuseum één klap 24 Mapplethorpe's rijker

Choreograaf Hans van Manen (links), zijn echtgenoot en Henk van Dijk en directeur Taco Dibbits (midden) bij de overdracht van de foto's in het Rijksmuseum. Beeld jk steenman

Choreograaf Hans van Manen schonk vandaag 24 werken van fotograaf Robert Mapplethorpe aan het Rijksmuseum. 

Zwartwitfoto’s van glimmende naakte of halfnaakte mannenlijven met prominent geslachtsdeel, portretten van Benno Premsela, een zelfportret van de fotograaf, Robert Mapplethorpe (1946-1989), porseleinen borden met afbeeldingen van bloemen en twee portretten van Hans van Manen liggen uitgestald in het restauratie-atelier van het Rijksmuseum. Hans van Manen, zijn echtgenoot Henk van Dijk en directeur Taco Dibbits tekenden zojuist de overdracht voor de 24 kunstwerken, samen met enkele betrokkenen bekijken ze de schat.

De meeste foto’s van Mapplethorpe kocht de choreograaf in 1979, bij de Amsterdamse galerie Jurka, de eerste Europese galerie die Mapplethorpe’s foto’s liet zien en verkocht. Van Manen vond het werk ‘fabuleus’. Ook werd hij aan de fotograaf voorgesteld, ze raakten bevriend. Als Mapplethorpe in Amsterdam moest zijn, bleef hij bij Van Manen logeren. De vriendschap duurde tot de dood van Mapplethorpe, in 1989 overleed hij aan de gevolgen van aids.

Een van de werken geschonken door Hans van Manen aan het Rijksmuseum. Beeld Robert Mapplethorpe ( 1978) zwart- wit foto’s, ontwikkelgelatinezilverdruk. ©Robert Mapplethorpe Foundation

Slechts één Mapplethorpe in de collectie 

Voor het Rijksmuseum is deze gift zeer welkom. Fotoconservator Hans Rooseboom: “Het Rijksmuseum probeert de geschiedenis van de fotografie te verzamelen, geen eenvoudige taak. We kopen haast iedere week wel iets, maar Mapplethorpe was nog niet op onze weg gekomen. We hadden tot nu toe slechts één foto van hem in de collectie, een portret van Patti Smith.”

“Voor ons is het een inderdaad een bijzondere stap”, aldus museumdirecteur Taco Dibbits. Mapplethorpe noemde zichzelf vaak gekscherend ‘pornographer’, maar wordt wel gezien als de eerste die harde erotiek mooi, gestileerd fotografeerde, juist omdat hij vond dat het schoonheid bezat.

Authentieke, door Mapplethorpe zelf afgedrukte en gesigneerde vintage foto’s zijn tegenwoordig uitzonderlijk duur, het gaat om prijzen die het Rijksmuseum niet kan of wil betalen. Het zelfportret van Mapplethorpe met sigaret werd in 2015 bijvoorbeeld voor honderdtwintigduizend euro geveild. Precies dat soort praktijken, waarbij de foto’s voor veel geld bij een veiling naar een anonieme koper zouden gaan, wil Van Manen door deze schenking vermijden. ‘Ik vind het mooi dat de foto’s nu bij elkaar blijven, niet versnipperd raken. Als Robert nog had geleefd, was hij het er vast mee eens geweest.’

De foto’s van de verzameling van Hans van Manen zullen te zien zijn in de overzichtstentoonstelling over Amerikaanse fotografie van 1839 tot nu, die het Rijksmuseum over twee of drie jaar zal tonen. Directeur Taco Dibbits zei bij de overdrachtsceremonie gefrappeerd te zijn door het ‘onfeilbare gevoel voor kwaliteit’ dat Van Manen bezit, niet alleen in zijn choreografie, ook in zijn kunstsmaak.

Van Manen verzamelt al zijn leven lang kunst, minder bekend is dat hij zelf ook fotografeerde. “Op niveau”, vindt conservator Rooseboom, “fraaie, gestileerde foto’s.” Van Manen heeft het er nu niet over, ook niet over de overeenkomsten of verschillen tussen dans en fotografie, vandaag gaat het over Mapplethorpe, ‘een bijzonder leuk iemand’. Bij een foto van wit gipskruid tegen een zwarte achtergrond vertelt hij: “Ik heb dankzij Mapplethorpe de Engelse naam van dat kruid geleerd: baby breath. Prachtig toch?”

Lees ook: 

Zo ver staat Erwin Olaf niet van Rembrandt af, zegt Taco Dibbits 

Fotograaf Erwin Olaf hangt schouder aan schouder met Rembrandt in het Rijksmuseum. Directeur Taco Dibbits legt uit waarom hun werk verwant is: ‘Het gaat bij beiden om de méns.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden