Review

Dank je wel Sinterklaas dank je wel!

Geen beter cadeau van Sint-Nicolaas dan een boek. Dat verkondigde al het oudst bekende Nederlandse geschrift waarin Sint en Piet samen optreden: 'St. Nikolaas en zijn knecht' van de Amsterdammer Jan Schenkman (ca 1845). Schoolmeester Schenkman hield van kleine geschenken; hij zag zijn publiek liever met boekjes bedeeld dan met boeken. In zijn geest etaleren we, voor kinderen van alle leeftijden, ruim zestig pasverschenen uitgaven van 25 gulden of minder.

Wie nog rijmen moet en niet weet hoe, kan de bijstand inroepen van Ron en Wim Schröder. Hun herziene 'Kant-en-klare sinterklaasgedichten' verstrekt ruim 450 voorbeelden (Het Spectrum, Utrecht; 184 blz. - ¿ 19,90).

Handiger nog, althans voor verbaal gehandicapten met een computer, is de 'Super Sinterklaas cd' (versie Windows) van dezelfde uitgever. Men type een woord in en het ding reageert met rijm. Ook het oeuvre van de Schröders staat erop, plus drie kwartier Damrakkertjes (¿ 39,90).Ook zonder hulpmiddelen hoeft rijmen geen kunst te zijn. Dat bewijzen de herziene editie van Toon Hermans' 'De danstent in de wei', 'Over Leven' van Belinda Meuldijk en Rob de Nijs, en de voetbalgedichten die Chris Willemsen bijeenbracht in 'Dood op de schoen'.

Levensblije Toon komt soms woorden tekort: “Kijk. . . / Die éne roos / ik ben weer / sprakeloos” (Fontein, Baarn; 160 blz. - ¿ 24,90). Ondanks een incidenteel streven naar binnenrijm bezondigen Meuldijk en De Nijs zich in hun verzamelde liedteksten 1981-1997 evenmin aan virtuositeit: “Je bent een virus, je zit in mijn bloed / zolang 't hier is voel ik me zo goed, oho” (De Prom, Baarn; 195 blz. - ¿ 24,90). En Willemsens rouwverzen voor voetballers van Bok de Korver tot René Notten - met illustraties van Corneille - wekken de indruk dat de schrijver met de taal niet helemaal vermag wat de anderen presteerden met de bal (Thomas Rap, Amsterdam; 54 blz. - ¿ 24,50).

Literatuur

Hoger reiken vier literaire vertalingen van De Geus in Breda, gebonden uitgegeven als welverzorgd zakboek. In Alessandro Baricco's 'Zijde' reist een Franse zijdehandelaar anno 1861 weerom naar Japan om er de vrouw te ontmoeten die hem een briefje in de hand had gedrukt met het dwangbevel 'Kom terug, of ik ga dood' (120 blz. - ¿ 25).

Lisa Bresner laat in 'Hong Kong Souvenir' de eigenaar van de Hongkongse Mao Goes Pop Club terugkeren naar zijn Chinese bakermat, met dramatische gevolgen (124 blz. - ¿ 25).

'Ze fladdert tussen Assepoester en Kafka', schreef Le Figaro over Marie Ndiaye's 'Heksenschool', een mix van beklemmende realiteit en sprookjesfantasie. In de hoofdrollen een talentloze heks en haar magisch-begaafde dochters (158 blz. - ¿ 25). Hoe een kindermeid in Edinburgh een zwangere vrouw des huizes probeert te onttronen, beschrijft Candia McWilliam talentvol in 'Een kleine onbekende' (154 blz. - ¿ 25).

Aanbevolen voor een kennismaking met de Griekse mythologie: 'De macht van de liefde'. In een op Homerus' verzen geïnspireerde stijl brengt Imme Dros de mythe van Pygmalion en vier andere liefdesverhalen tot leven (Querido, Amsterdam; met tekeningen van Harrie Geelen; 96 blz. ¿ 25).

Zowat elk wat wils biedt Maarten Muntinga's Rainbow-reeks. Recensenten troffen een universele boodschap aan in 'Gwendolen' van de Nigeriaanse Buchi Emecheta: over eenzame zwarte migranten in een verregend Engeland (280 blz. - ¿ 15). Hetzelfde geldt voor 'De vier maaltijden' van de beeldrijke Israëlische verteller Meir Shalev. Diens jonge ik-figuur heeft drie mogelijke vaders, van wie er een de moeder duizend gele kanaries cadeau doet en haar ten huwelijk vraagt (445 blz. - ¿ 20).

Beperkter van uitstraling is 'Tachtig', de debuutroman van Jaap Scholten. Een telg uit een succesvolle Twentse familie wil óók opvallen, maar dan door te verloederen (279 blz. - ¿ 15).

Vrouwen (en mannen) die zich ooit herkenden in de romans van Marilyn French, zullen haar in 'De minnaar' vergaarde short stories evenmin willen missen (184 blz. ¿ 15). Uit Van Oorschots Russische Bibliotheek plukte Muntinga drie verhalen van Tolstoi ('De Kreutzersonate', 236 blz. - ¿ 15) en drie van Toergenjev ('Eerste liefde', 284 blz. - ¿ 15).

In de slotregels van Nora Roberts' 'De Callhoun Saga' (Harlequin, Amsterdam) schijnt de maan “hoog boven de kolkende zee; de wind fluistert door de wilde rozen en verwarmt de geliefden die daar wandelen”. Wie het genre herkent én apprecieert, is in meer dan één betekenis goedkoop uit met deze Amerikaanse omnibus, bevattende vier bestsellers over evenzovele vrouwen die de liefde van hun leven vinden (736 blz. en toch maar ¿ 14,95).

Faamtitels noemt de Haarlemse uitgeverij In de Knipscheer de herdrukken in haar

Vervolg op pagina 16 Dank je wel Pieterbaas dank je wel!

Vervolg van pagina 15

reeks Reprise Literair. Dat zouden ze in elk geval móeten zijn. Met 'Meridian', waarin ze een zwarte gescheiden Amerikaanse portretteert die zich in de jaren zestig aansluit bij de beweging voor burgerrechten, richtte Alice Walker een literair gedenkteken op voor de menselijke waardigheid (272 blz. - ¿ 25).

'Ceremonie', van een andere Amerikaanse, Leslie Marmon Silko, werd bij verschijnen in deze krant geprezen als “een schitterende roman waarin het beste uit twee culturen harmonieus samengaat”. Een Indiaan keert na de Tweede Wereldoorlog ontwricht terug uit het Amerikaanse leger en vindt genezing door zich te onderwerpen aan de oude rituelen van zijn volk (312 blz. - ¿ 25).

Jeugdboeken

Twaalf verhalen van Noord-Amerikaanse Indianen en Eskimo's bundelt 'Waar de bizons gebleven zijn'. De toonzetting laat geen twijfel bestaan over de doelgroep: het jonge volkje (Novib/Van Holkema & Warendorf, Houten; geïll., 80 blz. - ¿ 14,90). Hetzelfde publiek krijgt door Van Reemst te Houten de nieuwe serie sweet hearts voorgeschoteld, te beginnen met 'Zoey moet kiezen' en 'Jake doet een ontdekking' van Katharine Applegate, een moderne Amerikaanse geestverwante van Sanne van Havelte (208 en 192 blz. - ¿ 7,95).

Naar verluidt een schaarse bestseller is nu al, kort na de verschijning, 'Vragen aan Het Klokhuis'. Het verhaalt, kinderlijk-eenvoudig maar niet kinderachtig, hoe het tv-programma in kwestie totstandkomt (Kosmos-Z & K, Utrecht; geïll., 127 blz. - ¿ 24,90).

'Vooroordelen vertekenen' poogt sprookjes de wereld uit te helpen; 'Spice Power' en 'De laatste sprookjesprinses' vullen de voorraad met onschuldiger leesstof weer aan. Nummer één van dit drietal, een uitgave van de Haagse Sdu en de Anne Frankstichting (64 blz. - ¿ 12,50), bestrijdt met feiten, cijfers, argumenten en cartoons van o.a. Tom Janssen, Len Munnik en Opland vooroordelen over migranten. De woordkeuze is doorgaans afgestemd op alle leeftijden, al vergt de mededeling dat “een positief migratiesaldo een dempend effect (heeft) op de vergrijzing” wellicht enige uitleg voor fans van de Spice Girls. Die worden door de Engelsman Rob McGibbon op hun niveau bediend in 'Spice Power', gepresenteerd als het ware verhaal van de gefortuneerde meidengroep (Kosmos-Z & K, Utrecht; 160 blz. - ¿ 19,90).

'De laatste sprookjesprinses' van Elisabeth Menasse en anderen, vertaald uit het Duits, serveert de mythe van Diana in sterk vereenvoudigde vorm voor het geestelijk ondervoede kind. Als de Britse koningin in de week na het ongeluk op haar ponteneur was blijven staan, had “het treurende volk haar uit het paleis gejaagd”. Soms verzuimen de vertellers op hun hurken te blijven zitten: “Het socialistische regeringshoofd las (in de rouwdienst) uit de bijbel voor” - in één zin twee termen die menig kinderverstand te boven gaan, en een suggestie die kant noch wal raakt (Arbeiderspers, Amsterdam; geb., geïll., 32 blz. - ¿ 25).

Thrillers

Tijd voor vier echte thrillers, alle Poema-pockets van Luitingh-Sijthoff. In Molly Katz' 'Raak me niet aan' ontpopt een sexy sprookjesprins zich als een zieke engerd (302 blz. - ¿ 15). Voor bewonderaars van Alex Delaware, Jonathan Kellermans kinderpsycholoog, behoeft 'Noodgreep' geen krans (360 blz. - ¿ 15). Moord, wapenhandel en journalistiek staan centraal in 'De Millgate-opdracht' van David Morell (319 blz. - ¿ 15).

Van Stephen Kings 'De noodzaak' is drie kwart spannend voor iedereen, en de rest voor wie bestand is tegen een overdosis gruwelen (616 blz. - ¿ 17,50).

Dat misdaad hier te lande veel te slap wordt aangepakt, is een van de thema's waar professor Bob Smalhout met verve op doorborduurt in 'Zachte heelmeesters', een collectie columns uit De Telegraaf. Op zijn journalistieke operatietafel is plaats voor vrijwel elk onderwerp, voetbal, incest en kerkverlating inbegrepen (Bzztoh, Den Haag; 160 blz. - ¿ 25). Een informatiever rondleiding in de wereld van de rechtspraak, met veel actuele voorbeelden, verzorgt mr. Pim de Vos in 'Achter de blinddoek van Vrouwe Justitia' (Bruna, Utrecht; 199 blz. - ¿ 19,90).

Peter van Straaten verzamelde eigentijdse zedenschetsen uit Vrij Nederland in 'Dappere Agnes' (Rainbow-pockets, 208 blz. - ¿ 15); Henk Spaan columns uit het Algemeen Dagblad in 'Mijn dochter voetbalt ook'. Die titel kan misleiden. De bundel, die van Vlaanderen naar Venetië hipt en van Corry Brokken naar Arendsoog, veronderstelt een levendiger belangstelling voor Spaans privé-bestaan dan voor het voetbalcircus (Veen, Amsterdam; 142 blz. - ¿ 18,90).

Niet getreurd, want daar hebben we Harry Harris voor. Zijn 'Ruud Gullit - het Chelsea-dagboek' bestrijkt in zo'n 300 pagina's de periode mei 1996 tot mei 1997 in het

Vervolg op pagina 17 Even zwaaien met elkaar. Wel bedankt tot volgend jaar

Vervolg van pagina 16

ongeregelde heldenleven van de man die door Harris eerder werd bewierookt in 'Ruud Gullit - Portrait of a Genius' (Van Ditmar, Amsterdam; geïll., ¿ 24,50).

Geschiedenis

Voetbalvandalisme is kinderspel bij wat landgenoten in de Gouden Eeuw konden aanrichten. In 1672 werden in Den Haag de gebroeders De Witt vermoord. Hagenaars betaalden grif voor de vingers, tenen, neuzen, lippen, oren en tongen die handtastelijker types van de lijken afsneden. Zie 'Het wonderlid (de tong) van Jan de Witt en andere vaderlandse relieken' van prof. Wim Vroom. Een levendig overzicht van de omgang, in vroeger eeuwen, met al dan niet vermeende boekenkisten van Hugo de Groot, stokjes van Johan van Oldenbarnevelt en andere seculiere voorwerpen die herinnerden aan vereerde Nederlanders (Sun, Nijmegen; geïll., 70 blz. - ¿ 19,90).

'Habis Perkara' - 'de zaak is afgedaan' - van Hein Matthijs wil met vijf vertellingen het Nederlands-Indische verleden vrijwaren voor vergetelheid (Conserve, Schoorl; 106 blz. - ¿ 24,95).

De sceptische insider heeft denkelijk aan de naam van Ankh-Hermes, uitgeverij te Deventer, voldoende om een paar alinea's over te slaan. Zweverige wijsheid uit het oosten genoeg in het westen, nietwaar? Verruimde geesten daarentegen verwelkomen ongetwijfeld 'Karma en reïncarnatie' van Albert Bodde, die niet begrijpt waarom vele verlichte christenen nog menen dat Jezus hen moet verlossen (116 blz. - ¿ 19,50) en Paul Bruntons 'Overpeinzingen voor moeilijke momenten' (150 blz. - ¿ 24,50).

Ook de Haarlemse Rozekruis Pers begeert de dolende mens de ogen te openen voor 'de oorspronkelijke bedoeling van zijn bestaan', bijvoorbeeld met 'Gnosis als innerlijke religie' (125 blz. - ¿ 22,50). De tekenaar Chris Riddell is minder veeleisend. Zijn 'Feng Shu voor katten' beoogt slechts, met het huisdier als demonstratiemodel de weg te wijzen naar 'een harmonieuze leefomgeving in huis' (Bzztoh, Den Haag; 80 blz. - ¿ 9,95).

Wat de Amerikaanse psychologe Patricia Garfeld aan droombegrip én -beheersing van Indianen en Tibetaanse yogi's leerde, onthult ze aan de Lage Landen in 'Creatief dromen' (Rainbow-pocket; 279 blz. - ¿ 15). Een eye-opener in meer alledaagse zin is Truus Rütters 'Van zien gesproken', vijftien levensverhalen van mensen met een visuele beperking (foto's Jos Lammers; uitg. Theofaan, Grave; 0486 - 47 10 03).

Aan christenen die op zoek zijn naar 'een innerlijk gevoel van bestemming', reikt de Amerikaan David Spangler de hand in 'De innerlijke stem' (Ten Have, Baarn; 120 blz. - ¿ 24,90). Het idee dat ze naast (bijbelse) verhalen nog een goddelijke stem behoeven die hun de waarheid ervan garandeert, bestrijdt Theo de Boer in 'God geeft te denken', waarin ook A. W. J. Houtepen, J. A. Montsma en A. Wessels bijdragen leveren aan 'het spreken en denken over God' (Meinema, Zoetermeer; 72 blz. - ¿ 19,90).

Relaties

Als een 'werkboek voor de liefde' afficheert Annelies Penning, relatieadviseur met een juridisch verleden, 'Penning's persoonlijk partnerplan', bedoeld voor alleenstaanden met tweezame aspiraties, een beperkte zelfkennis en dito inzicht in de andere sekse (Bzztoh, Den Haag; 160 blz. - ¿ 25). 'Het zit op de bank en het zapt' van Yvonne Kroonenberg, specialiste in de anekdotische beschrijving van relaties en wie eraan lijden, kan Pennings cliënten voor overspannen verwachtingen behoeden (Contact, Amsterdam; 112 blz. - ¿ 17,90).

Een wat positiever aanvulling op haar partnerplan levert Hans Kaldenbach, wiens 'Het lijkt wel of ze geen gevoel hebben' 99 tips bevat voor de omgang met mannen (Prometheus, Amsterdam; 72 blz. - ¿ 12,90). Heel wat meer nog te denken geeft 'Het kind dat een kat wilde zijn' van de Parijse psychoanalytica Caroline Eliacheff: een leerzaam verslag van haar therapeutische ervaringen met mishandelde, misbruikte en anderszins beschadigde kinderen (Rainbow-pocket; 205 blz. - ¿ 15).

Allerhande

Een ratjetoe tot slot. Eerst maar in culinaire zin: 'De snoepreisjes van Asterix', gelardeerd met tekeningen van Uderzo, trakteert 'bijdehante jonge lekkerbekken' op een uiterst anachronistische verzameling recepten: van Assyrische couscous tot aardappelen van de Vikingen en Gotische hamburgers (Fontein, Baarn; 61 blz. - ¿ 24,95).

Een echt historisch curiosum zijn de 'Culinaire brieven aan een zogenaamde Napolitaanse smulpaap', eind 1863 door Alexandre Dumas gepubliceerd in een kersverse Parijse krant. De schrijver van 'De drie musketiers' én een 'Grand dictionnaire de cuisine' prefereerde boerenkost zonder liflafjes, waaronder aan een touwtje gebraden kip (Aristos, Rotterdam; 88 blz. met enkele recepten, ¿ 19,50).

Vanuit de gedachte dat kunstkritiek een cocktail is van pure verzinsels en gestolen

Vervolg op pagina 19

Wel bedankt tot volgend jaar! Vervolg van pagina 17

wetenschappelijk jargon, en zich dus gemakkelijk laat na-apen, schreef Marina Dona Rodna 'Bluffen over moderne kunst', een handleidinkje voor wie in galleries (sic) en daarbuiten de connaisseur wil uithangen. Een nieuw deeltje in Krikke's Leidse bibliotheek-voor-pathetische-pochers, waaraan Nigel Foster 'Bluffen over reclame' toevoegde (beide 64 blz. - ¿ 9,95).

'Bert & Bobje met vakantie!' behelst een overdosis getekende grollen van de Vlaming Kamagurka (De Harmonie, Amsterdam; 128 blz. - ¿ 19,95); Mary Dresselhuys' 'Zonder souffleur' een onderdosis lichtvoetige toneelmemoires (Balans, Amsterdam; 90 blz. met fotokatern, ¿ 24,90). Prometheus geriefde verzamelaars van alles wat Ischa Meijer voortbracht, met 'Zing, m'n jongen, zing!' - teksten die de begaafde kwelgeest schreef voor Cor Galis (122 blz. - ¿ 18,90).

Liefhebbers van de 'Taalkalender' van Onze Taal (puzzeltjes, gezegdes, anekdotes, etymologieën en andere wetenswaardigheden; ¿ 22,45) kunnen ook hun hart ophalen, alleen of in vereniging, aan 'Test uw taal'. Hierin toetst de strenge meester J. H. J. van de Pol hun woordenschat, spelling en grammaticale en stilistische kennis (Sdu, Den Haag; 112 blz. - ¿ 19,90).

Sinterklaasboeken verschijnen pas sinds 1800, aanvankelijk zonder Zwarte Pieten en met de Sint in de onherkenbare rol van strafrechter namens God. Hoe de beschaving sindsdien op 5 december is voortgeschreden, openbaren hedendaagse promotors van de kindervriend in het frappant geïllustreerde 'Sint Nicolaas van A tot Z', een uitgave van de Stichting Nationaal Sint Nicolaas Comité (Eindhoven, tel. 040 - 24 24 245).

Tot hun aartsvijanden behoort vermoedelijk Ronald Giphart. Hij verfoeit sinterklaas - 'een oude pedofiel uit Spanje' - al evenzeer als het kerstfeest 'in een land waar niemand meer Germaan of christen is'. Leefde Dickens nog, hij zou zich voor geen goud hebben geleend voor de bundel 'Zij lagen bij nacht in het veld', waarin samensteller Ed van Eeden hem veroordeelt tot het gezelschap van de eveneens tot 'winterharde vertellers' gepromoveerde Giphart en Brusselmans (Arbeiderspers, Amsterdam; 160 blz. - ¿ 25).

Ten slotte. De opvatting dat 'Het Complete Kerstboek' al bijna twintig eeuwen verkrijgbaar is, wordt door de uitgeverij Tijd voor Vrije Tijd te Haarlem luchtig bestreden met een gelijknamig werkje over joelblokken, geurkaarsen en lekkernijen zoals potjesbrood met kwark (auteur Guusanke Vogt; ¿ 19,90). En in de onverwoestbare behoefte aan een kerstverhaal waar de moraal dubbeldik bovenop ligt, voorziet Carol Lynn Pearsons 'Het mooiste kerstfeest' (Luitingh-Sijthoff, Amsterdam; 70 blz. - ¿ 16,90).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden