Dan moet het wel kunst zijn

Achter het schilderij boven de bank in de huiskamer zit vaak een verhaal. Het Utrechtse Centraal Museum toont nu beide: de kunstwerken uit privébezit én hun bijzondere geschiedenis.

Kunst dient men staand te bekijken, televisie zittend. Daarom hangt, volgens een gerenommeerd kunsthistoricus, het schilderij boven de bank en staat de tv tegenover de bank. Dat schilderij dat de meeste mensen boven de bank hebben hangen, heeft geen best imago. Het was dan ook een riskant plan van het kunstprogramma 'Lava', van de Regio TV Utrecht, om kunst uit de huiskamers naar het museum te halen.

Gisteren opende Ronald Giphart, die het idee samen met de redactie heeft bedacht op een Utrechts terras, de tentoonstelling 'De Kunstophaaldienst'. In het Centraal Museum in Utrecht zijn tot 6 juni 30 kunstwerken te zien die normaal gesproken in huiskamers in de regio Utrecht staan of hangen. Na een oproep van Lava hebben eigenaars van de kunstwerken deze beschikbaar gesteld.

In korte filmpjes van twee minuten vertellen ze hoe ze aan het werk gekomen zijn of wat het voor hen betekent. De beelden zijn afgelopen maanden uitgezonden via RTV Utrecht. Op de expositie zijn ze weer te zien, zodat ieder ingezonden kunstwerk tegelijkertijd op twee manieren bekeken kan worden: zowel in de kale ruimte van het museum, als, via de uitzendingen van Lava, in de huiskamers waar ze altijd hangen of staan. Om de eigenaars te beschermen tegen de nieuwsgierige blikken van, bijvoorbeeld, inbrekers, is alleen binnen gefilmd.

De Kunstophaaldienst hanteerde twee regels: het mocht geen zelfgemaakte kunst zijn, en er moest een verhaal bij horen. Die verhalen zijn er gekomen. Zo viste een man in Amersfoort een object van Rein Kamphorst uit de container van een bedrijf. Na het vertrek van de oude directeur wilde de nieuwe directeur alle sporen van zijn voorganger wissen. Dus werd de 'Beschermde toorts' van Kamphorst bij het vuilnis gegooid. Nu hangt het werk tijdelijk in het Centraal Museum.

Desirée van Rossum stuurde een ovalen hyperrealistisch schilderijtje in dat haar vader, de Utrechtse kunstenaar Herman van Rossum, in 1985 heeft gemaakt van haar zusje. Het portret werd ooit uitgeleend voor een expositie en kwam niet meer terug. Het meisje van het portret, Vanessa, overleed een jaar later na een ongeluk in Frankrijk. Speurwerk via internet bracht Desiréee van Rossum op het spoor van het portret van haar zusje. Ze vond het terug in België en heeft het teruggekocht.

Een van de inzenders voor de Kunstophaaldienst is de bekende Utrechter Anton Geesink, in het bezit van een Appel. Een getekende nieuwjaarskaart, maar dan op heel groot formaat, met als tekst: ,,Voor de één na grootste onder de grooten, genaamd Anton Geesink. Een gelukkig nieuwjaar 1977.'' Of het kunst is of niet, hij heeft er geen verstand van, zegt de ex-judoka bescheiden. Dan volgt een van de helderste uitspraken over kunst, ooit gedaan: ,,Als een kunstenaar het gemaakt heeft, dan kan je het beschouwen als kunst''.

Naast de Appel van Geesink haalde de Kunstophaaldienst ook twee werken van Wolkers op, (uit de huiskamer van Giphart), een Willem de Kooning, een kop van de beeldhouwer Pieter d'Hont. Die laatste komt van slager De Roos, uit de Twijnstraat. Pieter d'Hont betaalde met dit portret van het dochtertje van de slager, het vlees. De slager vertelt dat hij, trots op zijn beroemde klant, het portret in de etalage zette, tussen de worsten, maar dat mocht niet van D'Hont. De buste moest binnenblijven tot de beeldhouwer overleden was. Nu mag 'Ingrid' in het museum staan.

De Kunstophaaldienst hoefde geen zigeunermeisjes op te halen en geen landschappen met schapen.

De directie van het Centraal Museum was meteen enthousiast over het voorstel van Lava. Het idee past goed bij het beleid van het museum om kunst dichtbij de Utrechtse bevoking te brengen. Zo was er eerder het project 'Nachtregels', waarbij in de stad met lichtreclames poëzie te zien was en werd in de etalages in de binnenstad couture tentoongesteld, bij het project 'De Verleiding'.

In het Noord-Hollandse De Rijp, in Gent en, ook in België, in Watou, zijn projecten waarbij kunst naar de huiskamers wordt gehaald.

De Kunstophaaldienst maakt een omgekeerde beweging. Een gouden idee, blijkt, nu de dertig werken te zien zijn. Het kan in elke stad toegepast worden en ook wel vaker dan een keer. De dertig werken die nu te zien zijn zijn maar een fractie van in de Utrechtse huiskamers hangt en wat de moeite van het bekijken waard is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden