Taal Peter-Arno Coppen

Dan deelt u de schrijver zijn mooiste taalherinnering

Onlangs overleed mijn vaders oudste broer, die verbonden is met een van mijn mooiste taalherinneringen. Hij wist alles van sterren en de ruimtevaart, en hij heeft mijn jongere broer eens geholpen met een spreekbeurt op de lagere school. Die begon zo: ‘Als wij ’s avonds onze blik ten hemel werpen, en het stadslicht ons niet stoort, dan toont ons het heelal zijn sterrenpracht’. Mijn broer had de hele spreekbeurt uit zijn hoofd geleerd en dat beantwoordde misschien niet helemaal aan de leerdoelen, maar het was toch een prestatie van formaat.

Maar die eerste zin spreek ik zelf nog weleens zachtjes voor me uit, omdat hij zo prettig klinkt en zo prachtig in elkaar steekt. Van dat plecht­statige ‘ten hemel werpen’ tot die haast achteloze tussenzin met die mooie samentrekking, en dan als kers op de taart die bijzondere woordvolgorde ‘dan toont ons het heelal’. Daar kan niet veel overheen, denk ik dan.

Ik reis persoonlijk naar u toe

Waarom is dat bijzonder, ‘dan toont ons het heelal’? Welnu, de normale volgorde zou zijn: eerst onderwerp, dan meewerkend voorwerp. Als je zegt ‘Dan toont Jan Piet een ­foto’, dan is het onmogelijk om te begrijpen dat Piet degene is die aan Jan een foto laat zien. Maar bij voornaamwoorden is het een ander verhaal. Vaak moet het voornaamwoord dan onbeklemtoond zijn en het onderwerp onbepaald – ‘Dan toont me ­iemand een foto’ –, maar hier is dat allebei niet het geval.

Mocht u op het idee komen om dit fout te vinden, stuurt u me dan een adres. Dan reis ik persoonlijk naar u toe en ga ik niet weg, voor ik u overtuigd heb van de schoonheid van deze afwijking. Tenzij ons het stadslicht stoort.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden