Cumberbatch speelt in de nieuwe dramaserie Patrick Melrose de rol van zijn leven

Patrick (Benedict Cumberbatch) snuift meer dan hem lief is. Beeld VPRO

Elk uur na het zien van de serie ‘Patrick Melrose’ (VPRO) komen andere interpretaties en verbanden in je hoofd op.

Dat is de kracht van een goede roman, maar deze Britse serie naar de boeken van Edward St. Aubyn bezit die ook. ‘Patrick Melrose’ is overweldigend door de complexe verhoudingen, prachtige beelden en suggestieve stiltes. Hij nestelt zich meteen in je hoofd.

En aflevering één maandag was niet eens aangenaam. Hoofdrolspeler Benedict Cumberbatch (‘Sherlock’, Alan Turing in ‘The imitation game’) speelt Melrose even sympathiek als walgelijk in zijn overgave aan quaaludes, cocaïne en heroïne. Hij is een telg van de Britse upperclass wiens leven verwoest is door misbruik en geweld van zijn vader, en alcoholistische absentie van zijn moeder. Geld is geen probleem, de rest van het leven wel. Zijn drugsverslaving is een bruikbare korte termijn-oplossing.

Maar Patrick is gecompliceerder. Hij weet diep van binnen dat hij moet afkicken, dat hij een echt leven moet leiden, dat hij iemand wil zijn. In de eerste aflevering maandag moet hij naar New York om zijn overleden vader David Melrose te zien en zijn as mee te nemen naar Engeland. Een moment om af te kicken, denkt hij, maar hij valt tien keer harder terug in een destructieve trip. In de volgende aflevering, door een bevoorrechte ondergetekende al gezien, wordt duidelijk hoe hij zo beschadigd is geraakt. Dan begrijp je waarom de dood van zijn vader hem doet lachen en naar de spuit grijpen.

Vader martelt de kleine Patrick

Acteur Hugo Weaving speelt de vader en Britse aristocraat als een sadist met eigenschappen van zijn rol als agent in ‘The Matrix’: onderkoeld, dreigend, en bij vlagen nog schijnbaar sympathiek ook. Een liefdevolle opvoeding is wat hem betreft een strafkamp. “Als je dat overleeft, kun je alles overleven”, zegt hij. Wie hem tegen kleine Patrick hoort zeggen dat hij martelt om hem de ‘skill of detachement’ bij te brengen (de vaardigheid om zich te onthechten en dissociëren) waarvoor hij later dankbaar zal zijn, kan alleen vermoeden dat de man zijn eigen beschadigde jeugd doorgeeft.

En de moeder, Eleanor? Deze Amerikaanse bracht de poen in maar niet de veiligheid. Jennifer Jason Leigh speelt haar even donker en gelaagd als onderdanig en afwezig. “Het geheim van jou groot brengen zit ‘m in niet-ingrijpen”, pleit ze zich met liefdevolle blik vrij.

Zo geven de karakters je steeds een vinger, en mag je de hele hand erbij denken via een rijkdom aan beelden, veelzeggende blikken en spaarzame inzichten in Patricks monologue intérieur. Ondertussen trakteert de camera je op dynamische of juist extreem verstilde shots waarin dreiging en controleverlies voelbaar worden.

Ze hebben alles, maar niets te verliezen

En dan is er nog die a-typische vormgeving van de (af-)titeling bijvoorbeeld, niet aristocratisch klassiek maar juist in felle kleuren en wisselende lettertypen. Het doet denken aan de boeken van Bret Easton Ellis (zoals Less Than Zero), en die blijkt weer een groot liefhebber van de autobiografische Melrose-romans van St. Aubyn. Beide schrijvers hadden een welgestelde vader die hen mishandelde. En in hun beider werk hebben de hoofdpersonen alles, maar hebben ze niets te verliezen en geven ze niets om hun lichaam en relaties.

De komende weken groeit Patrick uit tot iemand die een relatie krijgt, vader wordt, en uiteindelijk ook zijn moeder verliest. In Engeland wordt al gezegd dat Benedict Cumberbatch de rol van zijn leven speelt en alle prijzen verdient. Vrouwelijke fans heten nu Cumberbitches; dat u het weet. Ik ben er al een van.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie. Lees ze hier terug. Zoals deze, toen Bos constateerde dat tv-makers zonder Nederland op het WK hun natuurlijke kompas kwijt zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden