Versoepelingen

Cultuursector voelt zich (weer) gepasseerd bij versoepeling lockdown

De lege zaal van het Nationale Opera en Ballet. Beeld ANP
De lege zaal van het Nationale Opera en Ballet.Beeld ANP

Theaters, bioscopen en musea blijven nog minstens tien dagen dicht. Vanuit de cultuur klinkt protest, het gonst en het gist, maar maakt de sector ook een vuist tegen het coronabeleid?

Sander Becker en Iris Pronk

Woedend, teleurgesteld, stomverbaasd. De reacties variëren, maar veel begrip oogst de regering niet met het besluit om de culturele sector nog zeker tien dagen op slot te houden. Wel versoepelingen voor winkels en sportscholen, niet voor theaters, musea en bioscopen. Alleen muziekscholen en amateurtheater mogen weer open. “Cultuur en de horeca hebben wel prioriteit bij een volgende stap”, zegt premier Mark Rutte vrijdagavond. De sector begrijpt er niets van.

“Het ergste is dat die hele lockdown niet eens nodig is”, zegt musicalproducent Albert Verlinde. “In Spanje en Duitsland is de cultuur gewoon open, dat zou hier ook prima kunnen. Ik spreek daarom inmiddels niet meer van een intelligente lockdown, maar van een decadente lockdown.”

Een lege concertzaal tijdens een livestreamconcert BLOF vanuit Rotterdam Ahoy.  Beeld ANP
Een lege concertzaal tijdens een livestreamconcert BLOF vanuit Rotterdam Ahoy.Beeld ANP

‘We moeten door’

Cabaretier Sanne Wallis de Vries roept theaters op om zaterdag open te gaan uit protest tegen het coronabeleid. Gooi die deuren maar los, zegt ook acteur Frank Lammers. “Ik ken inmiddels best veel artiesten bij wie het water aan de lippen staat. Die moeten aan het werk. We zijn ingeënt, we zijn geboosterd, we hebben twee jaar lang ons best gedaan. We moeten dóór.”

Ook in de museumwereld gist en borrelt het. “We zijn de lockdown echt zat”, zegt Vera Carasso, directeur van de Museumvereniging die ruim 450 musea vertegenwoordigt. “Het is niet uit te leggen dat bedrijven wel open mogen en musea niet, terwijl we hebben bewezen dat het veilig kan.” Zij krijgt signalen dat ook sommige musea uit protest zullen opengaan.

Diederik Ebbinge en Sanne Wallis de Vries organiseren knipbeurten in theaters

Verschillende theaters in Nederland worden komende woensdag omgebouwd tot een kapsalon, massagestudio of een schoonheidssalon waar ook wordt opgetreden, zo vertelde cabaretier Sanne Wallis de Vries vrijdagavond in de talkshow M.

Het idee van de zogenoemde ‘Kapsalon-Theaterdag’ begon bij acteur Diederik Ebbinge, die theater De Kleine Komedie in Amsterdam heeft omgedoopt tot Kapsalon De Kleine Komedie. Klanten kunnen een afspraak maken voor een bezoek aan de kapper, terwijl op het podium artiesten optreden. Ook theater Walhalla in Rotterdam, het Parktheater in Eindhoven en Theater Orpheus in Apeldoorn doen mee. Wallis de Vries roept alle theaters op mee te doen aan de actie. “Ik denk dat het mag, ik ga ervan uit dat het mag”, aldus de cabaretier.

Staatssecretaris van cultuur Gunay Uslu noemde het vrijdagavond teleurstellend dat haar kabinet heeft besloten dat de musea, podia en theaters hun deuren nog even gesloten moeten houden. Op Twitter schrijft ze wel blij te zijn dat toneel-, muziek- en danslessen weer mogelijk zijn.

Artiesten in de prikstraat

Komt dat protest niet te laat? Heeft de culturele sector eerder wel voldoende een vuist gemaakt? Waarom zijn protestacties tot nu toe grotendeels uitgebleven? “Actievoeren is lastig in de cultuur”, legt musicalproducent Verlinde uit. “Een café kun je snel open gooien, maar een voorstelling op de planken brengen, daar komt veel meer bij kijken.”

Daarbij komt dat de sector bestaat uit veel creatieve zzp’ers, individuen die zich niet zo makkelijk groeperen, al heeft belangenvereniging Kunsten ’92 zich wel flink geprofileerd. Misschien hadden artiesten méér van zich moeten laten horen, erkent Lammers. “Maar die werken nu in een prikstraat. Ik ken ook een heel getalenteerde bassist die dertig jaar lang met alle groten heeft samengewerkt. Hij bezorgt nu pakketjes.”

Volgens Lammers hebben theaterdirecteuren en de culturele instellingen het laten afweten. “Ik heb ze niet gehoord de afgelopen twee jaar en dat vind ik kwalijk. Ze nemen het niet op voor de artiesten die óp het podium staan. Misschien komt dat doordat veel instellingen gesubsidieerd zijn: de mensen die daar in vaste dienst zijn, voelen de pijn wel in hun hart, maar niet in hun portemonnee.”

Met geefgeld overeind

Toch is er achter de schermen wel degelijk veel gelobbyd, zegt Tivoli-Vredenburg-directeur Jeroen Bartelse. Hij is voorzitter van de taskforce die namens de sector overlegt met de regering over het coronabeleid. “Ons eerste herstelplan dateert van juni 2020.” Volgende week presenteert de taskforce weer een nieuw plan, waarbij ‘veilig openblijven’ het uitgangspunt is.

De Grote Zaal van het Concertgebouwvergroot. Beeld ANP
De Grote Zaal van het Concertgebouwvergroot.Beeld ANP

De Unmute Us-demonstraties, de Field Labs, Testen voor Toegang: er is echt wel iets gebeurd in de afgelopen twee jaar volgens Bartelse. Dat heeft geresulteerd in flinke financiële steun voor de culturele sector. “De overheid heeft de cultuur met geefgeld overeind gehouden. Maar inderdaad, de vraag is wel: komt dat geld altijd op de goede plek terecht, bij de zzp’ers? Dat is nu nog niet het geval.” En ja, erkent Bartelse, op het openingsbeleid heeft de taskforce maar beperkt invloed gehad.

Theaters, concertzalen en musea: in het Haagse coronabeleid hebben ze duidelijk geen prioriteit. Weerspiegelt dat hoe de Nederlandse samenleving denkt over cultuur? Doet kunst er niet meer toe? “Dat wil ik echt met klem bestrijden”, zegt Bartelse. “Wij horen zo vaak: als we iéts missen, dan is het samen naar een concert gaan.”

Ook Lammers is ervan overtuigd dat het publiek snakt naar cultuur. “Voor het psychische welzijn van de hele maatschappij is cultuur essentieel. Niet voor niks is cultuur het eerste wat in een dictatuur wordt afgeschaft. Het levert kritische denkers op. Ik denk dat we nu onze psychische gezondheid zwaarder moeten laten wegen dan het aantal ic-bedden.”

Lees ook:

De cultuursector mist perspectief van Rutte IV: ‘Vergezichten? Die moeten we nog steeds zelf bouwen’

De cultuursector is blij dat het nieuwe kabinet cultuur serieuzer lijkt te nemen en er extra geld voor uittrekt. Maar echt perspectief ontbreekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden