Culturele hoofdstad Leeuwarden: de 'Liwwadders' waren wel toe aan een feestje

Bij de presentatie van Leeuwarden 2018 draagt het publiek maskers met het evenementslogo.Beeld ANP

Een zelfverzekerd Leeuwarden presenteert zich volgend jaar als Culturele Hoofdstad van Europa.

De banners, borden en andere reclame-uitingen om het festijn aan te kondigen staan er al jaren, maar pas sinds gisteren is het programma bekend van 'Leeuwarden-Fryslân 2018'. In de volksmond gewoon: de Culturele Hoofdstad van Europa.

Het thema is iepen mienskip, Fries voor 'open gemeenschap', de projecten zijn divers, van een theaterstuk over de worsteling met het water, met honderd Friese paarden als acteur tot muziek over de toekomst van het landschap en een voorstelling met metershoge poppen. Het hoofdprogramma bestaat uit zestig onderdelen, en daarnaast zijn er honderden 'mienskipsprojecten' van particulieren die iets bijzonders doen.

Leeuwarden is de derde Nederlandse stad die de titel mag dragen. In 1987 was Amsterdam culturele hoofdstad van Europa, in 2002 Rotterdam.

In de strijd om 2018 liet Leeuwarden Eindhoven en Maastricht achter zich. Het was september 2013, en het voelde, zegt burgemeester Ferd Crone, 'alsof we de Europacup hadden gewonnen'.

Voor die tijd was er al veel gebeurd in de stad. Zo werd het Zaailand, een voorheen nogal naargeestig plein, knusser gemaakt, met terrassen en een fontein. Ook kwam het nieuwe Fries Museum er te staan. En het al jaren veelbesproken infrastructuurproject de Haak om Leeuwarden - de verlegging van de A31 die een eind moet maken aan de verkeersopstoppingen in de stad - kwam tot stand.

"We wilden niet alleen stenen successen, we wilden ook de mensen vieren", zegt de burgemeester. "Friezen vinden weinig dingen zo leuk als een feestje. Elk dorp organiseert wel iets en nergens zijn zo veel fanfares als hier. Als er iets te doen is - fierljeppen, het Glazen Huis, doet iedereen mee."

Culturele beweging

Ook na 2013 ging die culturele beweging door. Een tentoonstelling van schilderijen van Alma Tadema bleek vorig jaar een regelrechte kaskraker. "En steeds weer horen we dat mensen verrast zijn dat Leeuwarden zo mooi is, maar ook dat het eigenlijk best dichtbij is."

Niet alles rondom de Culturele Hoofdstad ging van een leien dakje. De inkomsten van sponsoren vielen tegen, de gemeente Leeuwarden en de provincie Friesland moesten bijspringen met 7,5 miljoen euro extra, er werd gemopperd over het gebrek aan Friezen in de organisatie, en op de communicatie naar buiten toe, of, liever, het gebrek daaraan. Maar nu is het feest.

De verkiezing tot Culturele Hoofdstad werkt als een katalysator, zegt Crone. "De hotelcapaciteit is verdrievoudigd, er zijn restaurants bijgekomen, we staan in de top tien van citytrips. En we hebben nu al tientallen congressen kunnen vastleggen - veel meer dan andere jaren. We verwachten volgend jaar vier miljoen bezoeken uit binnen- en buitenland en 1,4 miljoen extra overnachtingen."

De Friezen krijgen een enorm zelfvertrouwen, zegt Crone. En dat is nodig, want Leeuwarden heeft wat in te halen: de Liwwadders leden volgens hem lang onder de bestuurscrisis van 2001. Maandenlang ruziede toenmalig burgemeester Loekie van Maaren met haar wethouders over onder andere de opbrengst van de gemeentebelasting. Toen ze moest opstappen, lekte ook haar vertrekregeling uit.

De sfeer is veranderd, zegt huidig burgemeester Crone. "Mensen willen op verjaardagen kunnen vertellen dat het goed gaat met hun stad, dat ze er trots op zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden