Opinie

Crisis in de eigentijdse dans

Op de theatermarkt kan eigentijdse dans zich steeds moeilijker verkopen. Hoe en waarom wordt zo'n voorstelling dan toch gemaakt? Zowel 'Luxury item' als 'Sub rosa' probeert inzicht te verschaffen. 'Luxury item' is het visitekaartje van No Apology, een nieuwe dansinitiatief van Paul Selwyn Norton. Met 'Sub rosa' opent Piet Rogie het vijftiende seizoen van zijn Company te Rotterdam.

Zowel de Engelsman in Amsterdam als de Vlaming in Rotterdam achten zich genoodzaakt openheid van zaken te geven. De tijd van smoesjes en spijtbetuigingen is voorbij. Beter is het om het creatieve proces naar een voorstelling zelf als onderwerp te nemen. En al kozen beide dansmakers voor de vorm van een kwintet - hoe verschillend werkt dat uit! Norton plaatst vier gepokt en gemazelde dansers en een nog jonge stagiaire in een studio waar de waarheid zoek lijkt geraakt en alleen het eigen lichaam de dansers nog zekerheid biedt. Dansers moeten er volgens hun eigen criteria en bevindingen iets van maken. In deze tijden waarin de westerse ideologie alles overheerst blijkt danserschap beslist geen keuze voor de leuk. Eerder weten dansers zich een speelbal van publiek dat in het theater een paar uurtjes 'op vakantie' wil. Dus worstelen zij met de vraag wat hen dan wel waard maakt.

Dat blijkt heel veel te zijn, bewijst Norton. De knap gedoseerde en kunstig vervlochten dosis kritiek, die de dansers op zichzelf, op hun kunst en op de samenleving leveren, heeft een kostelijke voorstelling tot gevolg. Een kijk in eigen studio nemen zonder een zweem van narcisme of therapeutische poespas. De dansers worstelen en komen boven met hun eigen specialismen en eigenaardigheden. Academische perfectie, stand up comedy acting, animalistisch gekronkel, bluesachtig geneurie of een meesterlijk getimede ontsporing in taal: ieder van hen is wel van een of meerdere markten thuis.

Als dramaturg-choreograaf heeft Norton een scherp oog voor hun kwaliteiten en hij buit dat uit in prachtige solo's. Wat een genot om de gek wordende woordratelaar Dean Walsh om murder first degree te horen smeken of Maurice d'Oliveira iedereen aan zijn vlijmscherpe voeten te zien spietsen! Rustgevend hoogtepunt is het duet waarin d'Oliveira en Gaby Allard in superieure beheersing verstrengeld blijven.

De kwetsbaarheid van eigentijdse dansers wordt door Piet Rogie heel anders aangewend. In vertrouwen, dus 'Sub Rosa' laat hij ons weten zijn verliefdheid op dans kwijt te zijn geraakt. Die crisis is zijn excuus om vier hem reeds vertrouwde dansers diep in zichzelf en bij elkaar te laten spitten om hem zijn muze te laten hervinden. Dit alles onder het loerend oog van cineast Noud Heerkens. Als kwartet moeten zijn dansers een kwintet worden. Maar hoe en met wie? Plots komt Rogie met de nog onervaren stagiaire Anouk Froideveaux op de proppen: langbenig en nog schuldig aan haar onschuld. Begrijpen en accepteren de vier haar entree? Rogie's samenwerking met Heerkens maakt van de openlijke vertrouwenskwestie een alternatieve dansdocumentaire over dans als therapie. Dat levert geen opwindend theater op, want alle egotripperij werkt op den duur tegen, kan de kwalijke geur van narcisme niet uit deze danskeuken verdrijven. Het dansidioom is weinig gevarieerd; camerabeelden en uitspraken laten veel en lang in het duister tasten. Dat mag juist de bedoeling zijn, om Rogie's nood aan te tonen, maar lost de artistieke crisis niet op. Even onbevredigend is de rol waarmee Heerkens tot slot genoegen moet nemen. Als mosterd na deze maaltijd presenteert hij zijn filmpje over de vijf ongedwongen met elkaar omspringende dansers tijdens een tripje door Zeeland. Buiten de studio dartelen ze er vrolijk op los. Dat zij juist mede daarom onderdeel van de geloofscrisis van hun opdrachtgever zouden kunnen zijn, lijkt niet hun pakkie an. Dat is zijn en niet hun probleem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden