InterviewNatasja Kensmil

Creatief tijdens corona: ‘Het lastige is, ik kan niet anders. Ik móet schilderen’

Natasja Kensmil, kunstenaar, in haar atelier
 Beeld Maartje Geels
Natasja Kensmil, kunstenaar, in haar atelierBeeld Maartje Geels

Hoe blijft de kunstenaar creatief? Voor Natasja Kensmil is schilderen altijd een worsteling, corona of niet. ‘Ik ben soms een week, soms een maand met een schilderij bezig.’

Zes grote, machtige vrouwen schilderde Natasja Kensmil: regentessen uit de zeventiende eeuw. Ze liet zich daarbij inspireren door zeventiende-eeuwse groepsportretten uit het Amsterdam Museum. Haar portretten zijn rauw, in grijswitte verf geschilderd tegen een donkere achtergrond, alsof het negatieven zijn van portretfoto’s.

Ze waren vier weken lang te zien op de tentoonstelling Monument der Regentessen, toen sloten de musea. Hoe zorgt Kensmil ervoor creatief te blijven?

Haar leven is weinig anders dan vóór corona, vertelt de kunstenares. “Ik breng ’s ochtends een van mijn kinderen naar school, dan ga ik naar mijn atelier zoals anderen naar hun werk gaan. In mijn atelier heb ik beelden, foto’s en ansichtkaarten aan de muur hangen en op de grond liggen. Historische beelden die me visueel of esthetisch raken. Sommige hangen al jaren aan de muur, en opeens weet ik dat ik er iets mee moet doen. Mijn kunst gaat vaak over de donkere kant van de mens. Wat mensen ertoe zet om macht te krijgen, geweld te gebruiken, anderen angst in te boezemen.”

‘Ik geloof dat de geschiedenis nooit af is’

“Voor de tentoonstelling in de Hermitage vertrok ik bij beelden waarmee ik ben opgegroeid, de zeventiende-eeuwse portretten van de regenten en regentessen, gemaakt door Frans Hals en andere schilders uit die tijd. Pronkstukken die je in veel Nederlandse musea ziet, en die we vaak als statisch ervaren. Maar ik geloof dat de geschiedenis nooit af is.

“Ik ben mij meer gaan verdiepen in die beelden, gaan nadenken over de conventies die gebruikt werden om status uit te drukken: de molensteenkraag, de houding, alles om duidelijk te maken hoe belangrijk deze mensen waren. Die codes wilde ik doorbreken en transformeren tot iets dat nog wel herkenbaar was en tegelijk een nieuwe iconografie had. Daarbij gebruik ik meerdere beelden over elkaar, portretten van regentessen, personages, in lagen over elkaar, die uiteindelijk een boeiend portret vormen. Daarvoor moet je het bekende beeld afbrokkelen, smelten, ontbinden, om zo tot iets nieuws te komen.

“Ik ben soms een week, soms een maand met een schilderij bezig. Schilderen is voor mij altijd een worsteling. De piek van concentratie die je daarvoor nodig hebt, is vaak na een paar uur weer over. Ik wil steeds een nieuwe stap maken, het werk moet goed zijn. Dat kan soms frustrerend zijn, dat je na een hele dag hard werken weet dat het weer niet is gelukt, daar moet je mee kunnen omgaan. Het lastige is: ik kan niet anders, ik móet schilderen. Als ik een tijd niet teken of schilder merk ik mentaal dat het steeds slechter met mij gaat.

Tegenover een andere persoon

“Als ik binnenkom in mijn atelier, staan alle schilderijen met de beeldkant richting de muur. Ik wil ze pas zien als ik erop voorbereid ben, als ik er ook meteen iets aan kan veranderen. Zodat ik dat wat ik eerder maakte met een objectieve blik kan bekijken. Het is bij schilderijen alsof je tegenover een andere persoon staat, die moet je wel eerlijk in de ogen kunnen kijken.

“De toeschouwer moet ook worden uitgenodigd tot een denkbeeldig gesprek met het schilderij, als het af is. Het werk moet dus niet alles blootgeven, en ook de kijker moet zich durven openstellen. Ik hoop dat mensen op een andere manier naar de werkelijkheid gaan kijken.”

De tentoonstelling Monument der Regentessen is te zien zodra de musea weer open zijn, tot 29 augustus in de Hermitage in Amsterdam.

Lees ook:

Word verliefd, ga douchen of naar buiten – zo blijf je creatief tijdens de crisis

Hoe blijf je creatief als je maar weinig meemaakt? Hersenonderzoeker Dick Swaab geeft tips, al heeft hij niet voor iedereen hoop.

Een boom verwoest door storm: dát inspireert

Voor fotograaf Thomas Manneke begint een nieuw artistiek project altijd met een nieuwe camera. En als hij vastzit, gaat hij gewoon naar buiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden