Theater

Coronacabaret: Freek de Jonge blijft op asociale afstand, Dolf Jansen neemt geen kapje voor de mond

Theater Carré in Amsterdam opent de deuren en trapt af met twee cabaretiers die de actualiteit altijd dicht op de huid zitten. Hoe hebben Freek de Jonge en Dolf Jansen de coronacrisis beleefd? Welke grappen maken ze erover, en komen die wel aan in een bijna lege zaal?

Freek de Jonge en het sprookje van Mondkapje

Freek de Jonge overweegt een lachband mee te nemen als hij vrijdag weer in Carré op de planken staat. Van zo’n immense zaal met maar een handjevol mensen krijg je weinig terug, verwacht hij. Dus lijkt het hem wel wat om de lach wat te ondersteunen door na een grap op een knop te drukken. “De eerste avond begint altijd onzeker”, weet hij uit ervaring en dat werkt bij hem goed. “Ik denk dat het publiek gretig is, misschien staan de mensen zelfs wel open voor thema’s waar ze anders geen zin in hebben. Nu denken ze misschien: Hé, het leven zou weleens ergens over kunnen gaan.”

De 75-jarige cabaretier vindt het een uitzonderlijke tijd – “van bijbelse proporties” zelfs. “Een machinerie die onstuitbaar leek, is opeens tot stilstand gebracht.” Een kans voor een nieuw begin, maar hoopvol is hij niet. “We leven in een seculiere, losbollige vakantie- en vrijetijdssamenleving. Het enige dat als eerste weer is opgestart is de pretkant. Die keuze voor vakantie en vliegen is precies het verkeerde signaal. We beginnen weer met vervuilen en herrie maken.”

Over dat soort zaken zal het gaan. Maar een kleine week voor de voorstelling weet hij het nog niet precies. Nou goed, er is in ieder geval een sprookje dat hij gaat vertellen. “Het gaat over Mondkapje. Mondkapje gaat het eikenbos in. Daar houden de dwergen zich schuil, onder het motto ‘Small Lives Matter’. Zo ontstaat een vertelling over hoe het eigenlijk zit.”

De ziekte is heel dichtbij geweest in huize De Jonge. “Mijn vrouw heeft corona gehad. Ze is ook nog hartpatiënt, het herstel heeft wel even geduurd.” Toch was hij niet bang. “Ik ben een sterke aanhanger van het lot. Dat treft mij, of niet. We zijn voorzichtig geweest en hebben ons aan de regels gehouden. Hier in het dorp kom je niemand tegen en we gingen op een obscuur tijdstip naar de supermarkt. Uiteindelijk moeten we ook constateren dat niet iedereen is doodgegaan, of op de intensive care is beland. Dat gaat zeker een rol spelen in mijn voorstelling. Die overkill aan informatie, daar gaan sommige mensen aan onderdoor, die worden bang, krijgen smetvrees. Tegelijkertijd zijn er mensen die te roekeloos worden, dat is ook niet goed.”

De Jonge vond het wel opmerkelijk ineens tot een risicogroep te horen, terwijl hij zich kort daarvoor nog een ­vitale oudere waande. Zelf zou hij niet gekozen hebben voor een opname op de ic. “Ik heb ook zo’n niet-reanimeren sticker. Je kunt niet zeggen: ik moet minstens tachtig worden. Dat is onzin. Ik heb een geweldig leven geleid en ik moet niet zeuren.” Wat hem wel zeer geraakt heeft, is de manier waarop mensen stierven. “Dat ik van mijn kinderen geïsoleerd zou worden en ergens in mijn eentje zou liggen doodgaan. Daar kom je op grenzen, het gaat om waardigheid.”

De voorstelling ‘Asociale afstand’ moet uitgroeien tot een verkiezingsvoorstelling, in aanloop naar de stembusgang in maart. “Kijk, het zal mijn tijd wel duren, maar het ziet er niet goed uit voor de komende generaties. Ik zal het hebben over de vraag: gaan we in de verkiezingsprogramma’s dingen terugvinden die naar mijn indruk wereldverbeterend zouden zijn?” Hij denkt van niet. “Maar je hebt er weinig aan om somber te worden. Aan optimisme heb je ook niet zo gek veel, maar aan pessimisme nog veel minder.”

Beeld Annemieke van der Togt

Dolf Jansen verdiept zich in de hamsteraar

Zelf heeft Dolf Jansen de afgelopen maanden ‘behoorlijk goed’ doorstaan. “Er gingen een paar leuke klussen niet door, maar daar kan ik me goed overheen zetten. Iedereen om me heen is gezond gebleven, ik kon elke dag hardlopen, dat is voor mij het belangrijkst.” En voor hem als cabaretier is de crisis inspirerend: “Ik heb 32 pagina’s coronamateriaal.”

Daaruit gaat hij putten in ‘Grote Mondkapjes’, een vroege versie van zijn oudejaarsvoorstelling 2020, zijn 31ste alweer. Die zal óók over de Amerikaanse verkiezingen, Trump en de brexit gaan. “Ik laat een Nederlandse politicus afscheid nemen van de Britten in het soort van Engels waarvan sommige politici denken dat het echt Engels is.”

Maar het virus is prominent aanwezig. Zo inspireerde een werkbezoek van premier Rutte aan een Albert Heijn hem tot het gedicht ‘Poepen’. “Rutte in de supermarkt / Zo gewoon gebleven / Zonder mandje, met z’n lach / In ’t gewone leven / We laten ons de Beemsterkaas / Niet van ’t kadetje snoepen / Maar ’t allerbeste nieuws: / We kunnen nog 10 jaar poepen!”

Jansen verdiepte zich ook in de belevingswereld van de hamsteraar. “Ik hoorde een psycholoog uitleggen dat mensen het gedrag van anderen kopiëren, ook al weten ze dat het nutteloos gedrag is. Dat lijkt mij de verklaring voor het jarenlange succes van De Toppers.”

Ook andere bekende coronathema’s passeren de revue: de angst om zelf ziek te worden, of om als zzp’er je inkomen te verliezen. De frustratie omdat je niet bij je 85-jarige moeder op bezoek kunt. “Ik maak er een verhaal van, een breiwerk. Als je weet hoe ik brei, dan weet je dat het geen logische trui wordt.”

Is hij niet bang dat zijn publiek straks coronamoe is? “Dat is een lastige... Maar ik kan niet om het virus en de crisis heen.” Zijn gedicht ‘Ongekend’ eindigt aarzelend maar hoopvol: “De samenleving richt zich op / In rood wit blauw getooid / Ik zie meer medemenselijkheid / En aandacht dan ik ooit.. / Is dat wat hiervan overblijft? / Ik fluister: zeg nooit nooit.”

Honderd mensen

In Theater Carré in Amsterdam treden de komende weken behalve Freek de Jonge en Dolf Jansen nog een aantal artiesten op, meerdere op een dag. Carré werkt samen met twee kleinere theaters, Bellevue en De Kleine Komedie. Per voorstelling kunnen maar honderd mensen naar binnen. Het lukte Carré niet de verdere versoepeling van de maatregelen op tijd door te voeren. Voor de speellijst zie: carre.nl/pagina/samen

Freek de Jonge, Asociale Afstand: 3 en 5 juli

Dolf Jansen, Grote Mondkapjes: 5 en 6 juli

Lees ook: 

‘Wie zich aanpast, z’n verwachtingen over het leven bijstelt, komt het snelst uit deze coronacrisis’

Stand-up comedian, zanger en presentator Jörgen Raymann is terug bij de radio waar hij in Suriname zijn carrière begon.

Het eerste concert in Tivoli: 1741 stoelen blijven leeg, maar de aandacht gaat naar het podium

Rapper S10 geeft het eerste concert sinds de lockdown in het Utrechtse Tivoli Vredenburg. Het publiek geniet, tussen 1741 lege stoelen. ‘Ik ben zo blij dat het weer kán.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden