InterviewFilmmuziek

Componist Ruud Bos over zijn gouden tune van De Fabriek: ‘Ik ben een man van de melodie’

Componist Ruud Bos.  Beeld Jörgen Caris
Componist Ruud Bos.Beeld Jörgen Caris

Producent Joop van den Ende verwachtte een hit. En die kreeg hij. Ruud Bos componeerde een gouden tune voor de tv-serie De Fabriek. Na veertig jaar haalt Bos herinneringen op.

De spannende begintune voor De Fabriek. Bij oudere kijkers roepen die pakkende, gejaagde beginakkoorden direct herinneringen op aan veertig jaar geleden toen ze vol spanning aan de buis vastgeplakt zaten. In maart 1981 werd de eerste aflevering van De Fabriek uitgezonden.

Vanaf dat moment volgden miljoenen Nederlanders week na week de verwikkelingen rond de directeur van een suikerfabriek die verstrikt raakte in een web van intriges. De serie drukte tevens de tijdgeest van toen uit: de economische crisis, de dreigende sluiting van de fabriek, de opstand van de fabrieksarbeiders.

‘’Ruud, ik verwacht een hit!’

De gouden tune, eentje die zich meteen in het oor nestelt, werd bedacht door Ruud Bos, inmiddels vijfentachtig jaar oud. De melodie is samen met alle andere Fabriek-muziek opnieuw op cd en lp uitgekomen. Vanuit zijn huis in Hilversum haalt Bos herinneringen op aan het compositieproces.

“Ik had over de opdracht alleen contact met producent Joop van den Ende. Die zei: ‘Ruud, ik verwacht een hit!’ De focus lag helemaal op de beginmelodie. Waar het verhaal over ging wist ik een beetje, maar ik heb nauwelijks beelden vooraf gezien. Zo bezien is dit dan misschien niet echt filmmuziek.

“Ik heb ze een pakketje gegeven met zoveel mogelijk verschillende timbres en emoties. In de hoop dat de regisseur daarmee uit de voeten kon. De melodie van de begintune komt op allerlei manieren terug. Variaties op een thema. Dat is het. Zo heb ik altijd gewerkt, met die ene melodie als leidmotief voor de hele partituur.

Scène uit de fabriek met links op de bank Rudi Falkenhagen als fabrieksdirecteur.  Beeld ANP Kippa
Scène uit de fabriek met links op de bank Rudi Falkenhagen als fabrieksdirecteur.Beeld ANP Kippa

Wie is Ruud Bos?

Ruud Bos (Amsterdam, 1936) is de zoon van een orkestleider. Hij studeerde piano en begon zijn carrière bij het Leidseplein Cabaret. Hij begeleidde als snel mensen als Jan Blaaser en Joop Doderer. Naar eigen zeggen heeft hij zo’n 2000 liedjes geschreven. Voor grootheden als Toon Hermans, Wim Sonneveld, Ramses Shaffy, Adèle Bloemendaal, Jasperina de Jong, Gerard Cox en André van Duin. Naast de muziek voor De Fabriek, schreef hij ook de muziek en de liedjes voor de tv-series Zeg ’ns Aaa, De Fabeltjeskrant, Dagboek van een herdershond, Bassie en Adriaan en Kinderen voor kinderen.

Als filmcomponist was hij verantwoordelijk voor de muziek van De inbreker, Naakt over de schutting, Marieken van Nieumeghen, 06 van Theo van Gogh en Rooie Sien. Voor die laatste film componeerde hij het lied Telkens weer op een tekst van Friso Wiegersma. Hoofdrolspeler Willeke Alberti scoorde er een hit mee. Bos componeerde ook muziek voor verschillende attracties in De Efteling.

Zowel zonnig als dreigend

“Ik ben een man van de melodie, en iemand die gelooft in de kracht het leidmotief. Je brengt daarmee haast vanzelf structuur aan. De muziek moet heel flexibel zijn zodat de regisseur die kan inzetten op plekken waar die past. Het is handig als een melodie wendbaar is, dat die zowel zonnig als dreigend kan klinken. Door alle variaties op het melodische thema zit er daarnaast een grote eenheid in deze muziek.

“Dat een opdrachtgever nauwelijks inbreng had over de muziek, kwam wel vaker voor. Je maakt dan iets zonder te weten of het aansluit bij de bedoelingen. Ja, dat kan ongemakkelijk zijn, want je moet dan natuurlijk altijd maar afwachten of dat wat je hebt gemaakt bij hun in het pulletje valt. Maar daar staat tegenover dat je fijn je eigen gang kunt gaan.”

Opmerkelijk, bijna onvoorstelbaar zelfs, is dat de muziek in slechts drie uur opgenomen is. En op het laatste nippertje, slechts tweeënhalve week voor de eerste uitzending. Teleurgesteld in het vaak lakse gedrag van Nederlandse musici destijds, besloot Bos voor het eerst de muziek op te nemen in Londen, in de beroemde The Music Centre Sound Studio, waar ze de muziek voor de James Bond-films opnamen. Als je daar slechts een paar minuten tijdsoverschrijding had, leverde dat meteen een hoge extra rekening op.

‘Het is vooral een kwestie van gewoon doen’

Verbluffend is het werkelijk briljante vakmanschap van deze Britse musici. Sommige solo’s klinken alsof iemand zijn hart uitstort, terwijl daar iemand speelt die per uur wordt betaald, de muziek die hij speelt nooit eerder heeft gezien, en later die dag heel andersoortige muziek inspeelt. Bos vond het niet spannend om daar als Nederlandse dirigent in een beroemde studio te staan.

“Ik wist natuurlijk waar die muziek over ging en is het vooral een kwestie van zelfvertrouwen en gewoon doen. Ik zorgde ervoor dat ik heel goed voorbereid was. Een van de uitdagingen van mijn vak is dat ik binnen een vaststaand budget de muziek moet realiseren. Tot mijn vreugde kon dit orkest met allerlei stijlen uit de voeten. Dat past bij mijn muziek die de neiging heeft zich aan duidelijke kaders te onttrekken. Er zit veel jazz in, maar ik ben ook een Beatles-adept en klassieke muziek is mijn hele leven al een grote inspiratiebron. Daarnaast hoor je wel wat dingen die typisch waren voor die tijd, funk en disco, dat sijpelt er op een of andere manier dan toch in door.”

Ruud Bos De Fabriek, original soundtrack, is verschenen bij 678 records.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden