Mathilde Wantenaar schreef ‘Een lied voor de maan', voor kinderen vanaf 6 jaar.

Kinderopera

Componist Mathilde Wantenaar (27) doet geen concessies, ook al schrijft ze voor kinderen

Mathilde Wantenaar schreef ‘Een lied voor de maan', voor kinderen vanaf 6 jaar.Beeld Maartje Geels

Je hoeft echt geen concessies te doen als je voor kinderen componeert, vindt Mathilde Wantenaar. Haar kinderopera Een lied voor de maan, gebaseerd op een verhaal van Toon Tellegen, gaat zondag in première.

Naar wat voor kinderliedjes ze vroeger zelf luisterde? Daar moet componist Mathilde Wantenaar (27) even over nadenken. “We hadden altijd een huis vol muziek. Mijn moeder is zanglerares, mijn vader speelt accordeon. We maakten voornamelijk muziek met elkaar, waarbij ik dan zong, en wat later op mijn gitaar of cello meespeelde. Maar kinderliedjes van vroeger? O ja, we zongen veel uit het liedjesboek Ja Zuster, Nee Zuster liedjes van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink.”

De vraag lijkt belangrijk voor iemand die een opera voor kinderen vanaf 6 jaar heeft geschreven. Want is het niet zo dat je je dan als componist in de wereld van kinderen moet onderdompelen? Inclusief al die liedjes?

“Ik doe tijdens het componeren geen concessies, ook al is het voor kinderen. Opera voor hen is niet heel anders dan opera voor volwassenen. De muziek is misschien iets anders van sfeer, maar dat ligt aan de omgeving, de context, waarvoor je die muziek schrijft. In dit geval dus bij Een lied voor de maan van Toon Tellegen. Je past je schrijfwijze automatisch aan die tekst aan. De verhalen van Tellegen ademen sowieso al een bepaalde sfeer die aansluit bij kinderen. Het is zo’n mooie taal, eenvoudig en poëtisch tegelijk. Tellegen kan met weinig woorden heel veel zeggen. En weinig woorden, dat is voor opera een heel belangrijk uitgangspunt. Want in opera duurt alles vanwege de muziek drie keer zo lang, dus een bondige tekst helpt je als componist enorm.”

Mathilde Wantenaar: 'Toon Tellegen kan met weinig woorden heel veel zeggen. En weinig woorden is voor een opera heel belangrijk.' Beeld Maartje Geels
Mathilde Wantenaar: 'Toon Tellegen kan met weinig woorden heel veel zeggen. En weinig woorden is voor een opera heel belangrijk.'Beeld Maartje Geels

Romance tussen wolf en schaap

Wantenaar heeft in haar jonge jaren de drempel bij de opera niet platgelopen, bekent ze, maar ze herinnert zich nog wel levendig een voorstelling van Janáceks Het sluwe vosje bij De Nationale Opera, waar haar ouders haar mee naar toe namen toen ze een jaar of twaalf was. “Het fantastische decor, de muziek, en al die bizarre dieren op het toneel. Een geweldig mooie, dansende libelle bijvoorbeeld, de drukdoenerige kippen en al die leuke kleine vosjes. Het maakte een onuitwisbare indruk op me. In een kleiner theater zag ik als kind ooit ook een voorstelling over een romance tussen een wolf en een schaap in een prachtig winterlandschap. Ik herinner me de betovering en het gevoel dat ik als kind in die wereld wilde opgaan. Ach ja, ik ben nog steeds een groot kind geloof ik.

“Toen ik 9 jaar was, verzon ik al stukjes op de piano. Mijn eerste composities. Die sloeg ik dan heel goed in mijn hoofd op, en speelde ze later voor mijn vader, die ze dan voor me opschreef. Daarmee heb ik een goed geheugen voor noten ontwikkeld. Op de middelbare school kon ik goed leren, en wilde scheikunde of industrial design gaan studeren. Maar toen was er een project op school met de musici van Asko|Schönberg. Je kon muziekstukjes voor hen schrijven. Mijn stuk werd uitgekozen en gespeeld in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Ik vond het fantastisch, en zo is het gekomen dat ik naar het conservatorium ging. Ik wilde geen leven vol van spijt.”

Sinds haar compositie-opleiding aan het conservatorium werd ze gegrepen door het operagenre. Ze ventileert haar bewondering voor Rimsky-Korsakovs opera De legende van de onzichtbare stad Kitesj, die ze in die periode zag. Helemaal in de ban van dat grote sprookjesbos met die enorme bomen op de bühne, was ze. En nu heeft ze dan zelf een soort sprookjesopera gemaakt met dieren in de hoofdrol: een mol, een krekel, een aardworm, een sprinkhaan, een kikker en drie muizen.

Muziekles van de krekel

“Het European Network of Opera Academies organiseerde een workshop voor jonge makers. De Nationale Opera nodigde mij uit om daar aan mee te doen. De workshop ging over opera maken voor een jong publiek. Makers kwamen daar hun ervaringen delen, en daar ontmoette ik Béatrice Lachaussée, nu de regisseur van Een lied voor de maan. We hebben toen een week met zangers onze schetsen kunnen uitvoeren voor een klasje met kinderen. Zo ontzettend leuk en lief. Zo is de opera ontstaan.

“Ik ben heel dicht bij de tekst van Tellegen gebleven, die ik samen met dramaturg Willem Bruls heb bewerkt. In de muziek komen aria-achtige stukken voor, maar het is verder helemaal doorgecomponeerd. Onder alle teksten klinkt muziek. Ik heb iets ingegrepen in het verhaal omdat ik de mol zelf het lied wilde laten herschrijven. Zijn eerste liedje voor de maan is niet gelukt, de maan blijft droevig. In Tellegens verhaal is het niet de mol, maar de krekel die de muziek aanpast, maar dat vond ik als componist niet kunnen. Dus heb ik dat veranderd: de mol krijgt muziekles van de krekel, raakt geïnspireerd en herschrijft het lied.

“Zodoende is de les van de krekel, de aria Met muziek kun je alles maken, gebaseerd op een andere tekst van Tellegen, de kern van de opera geworden. En dan is er nog de moed van de sprinkhaan en de andere dieren voor nodig om het lied daadwerkelijk opnieuw uit te voeren. Voor het drama is het goed dat er wat te verliezen is. Zal het nu wel lukken om de maan te laten stralen, of blijft de mol voor altijd onder de grond?

‘Opera smaakt naar meer’

“Omdat de mol een nachtdier is, en als karakter wat weemoedig, wilde ik in het orkestje per se een altfluit en een bassethoorn hebben. Die maken zo’n prachtig warm en droef onder-de-grond-geluid. En ik ben blij met mijn bosje strijkers, en met mijn gitaar. Met een akoestische gitaar kun je goed een stem begeleiden, er zit een beetje jazz in, en je krijgt er een singer-songwriter-associatie. Dat laatste past weer mooi bij het verhaal.”

Ooit nog eens een echte opera maken? “Dit ís een echte opera!”, zegt Wantenaar verontwaardigd. “Voor kinderen, maar ook voor volwassenen, net als de verhalen van Tellegen. Opera smaakt voor mij absoluut naar meer. Het drama-element ervan en de psychologie van de karakters, het spreekt me enorm aan.”

Een lied voor de maan is zondagmiddag om 16 uur gratis online te zien via operaforwardfestival.nl

Lees ook:

Opera kijken via livestream: de cameramensen zijn ineens even belangrijk als de zangers

Vraatzucht, wellust, hoogmoed en die andere vier hoofdzonden, verpakt in een nog steeds actueel operaatje. Dankzij een livestream, zijn de cameramensen ineens even belangrijk als de zangers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden