Review

Complete pianowerk Schubert bij Kruidvat

SCHUBERT - PIANO SONATES

Christo Lelie

Franz Schubert behoort tot de bekendste van de romantische componisten. Lange tijd was zijn faam echter vrijwel uitsluitend gebaseerd op zijn verdiensten als liedcomponist. Met name als pianocomponist is hij tot ruim een eeuw na zijn dood sterk miskend: men speelde uitsluitend sommige van zijn korte walsjes, de Wanderer-Fantasie, de Impromptu's en een enkel Moment Musical. Dat Schubert ook nog twintig grote pianosonates schreef was wel bekend, maar ze werden niet gespeeld. Men beschouwde ze als mislukte pogingen van de componist de sonates van de door hem zeer bewonderde Beethoven te imiteren.

Een van de eerste twintigste-eeuwse pianisten die Schubert als sonate-componist ontdekte was Artur Schnabel. Na hem volgden meer en meer pianisten die zo nu en dan een Schubert-sonate gingen spelen. Tegenwoordig is dit repertoire niet meer weg te denken uit de pianoseries. Toch is het nog steeds niet bij iedereen gemeengoed. Het blijft vooral het domein van specifieke Schubert-specialisten, zoals Alfred Brendel, Radu Lupu en András Schiff. In de praktijk blijkt het ook een hele kunst om deze lange, qua virtuositeit weinig spectaculaire stukken, overtuigend en interessant te spelen.

Dat openbaart zich in de platenzaak: zo veel integrale Beethoven-uitvoeringen er door pianisten op de plaat zijn gezet, zo weinig gebeurde dat met Schuberts werken. Des te waardevoller is het dat het Kruidvat-label Brilliant Classics -buiten de platenhandel om- een low-budget box uitbracht met elf cd's met vrijwel alle voltooide en onvoltooide werken van Schubert. Evenals bij de twee jaar geleden door Brilliant Classics uitgebrachte Chopin-integrale betreft het allemaal gloednieuwe opnamen die gemaakt werden door een keur aan Nederlandse pianisten. Het gaat deze keer om Alwin Bür, Martijn van den Hoek, David Kuyken, Frank van de Laar, Folke Nauta, Bart van Oort, Tamara Rumiantsev en Klára Würtz en Pieter van Winkel. Bij de vorig jaar op hetzelfde label uitgebrachte box met Haydn-sonates werd uitsluitend gebruik gemaakt van fortepiano's. Bij de Schubert-uitgave is het een gemiste kans dat hier -op Bart van Oort na- alle pianisten op een modern instrument spelen. Juist bij Schuberts sonates blijkt namelijk dat de oorspronkelijke Weense vleugels uit het begin van de negentiende eeuw enorm kunnen bijdragen aan het begrip voor Schuberts intieme pianistiek. Dat is merkbaar in Bart van Oorts opnamen op een Weense fortepiano uit 1825.

Jammer is dat hij het met een niet op alle punten overtuigend instrument moest doen, terwijl er in ons land enkele uitmuntend gerestaureerde Weense fortepiano's beschikbaar zijn. De overige pianisten spelen allemaal op de moderne Steinway. De een slaagt er beter in dan de ander daarop de juiste atmosfeer te treffen. Folke Nauta bijvoorbeeld benadert Schubert in de Sonate in c D 958 alsof het Beethoven is, fel en nogal wild, maar tegelijk met te weinig oor voor details en een pedaalgebruik dat veel verdoezelt. Kennelijk hield hij er geen rekening mee dat de akoestiek van de kerk waar de opnames gemaakt werden vrij ruim is. Andere pianisten wisten daar beter mee om te gaan. Vooral David Kuyken en Tamara Rumiantsev hebben bijvoorbeeld een hele schone toon. Kuykens slanke Schubert-benadering boeide me meer dan de zeer verzorgde, maar soms wat schoolse vertolkingen van Rumiantsev. Daarbij speelt een rol dat Kuyken de dankbare taak had de schitterende sonates in A en G te spelen, terwijl Rumiantsev aanmerkelijk bravere stukken kreeg toebedeeld van de jonge Schubert. Klára Würtz speelt eveneens zeer muzikaal. In de zeer grootschalige sonate in Bes lukt het haar echter niet van de eerste tot de laatste noot te blijven boeien. Spannender is het spel van Frank van de Laar, die dramatiek, precisie en aandacht voor de grote lijn als geen ander weet te combineren. Ook Martijn van den Hoek weet de luisteraar aan zich te verplichten, vooral in de virtuoze Wanderer-Fantasie. Speciale vermelding verdient Alwin Bür. Hij nam Schuberts onvoltooide sonates op nadat hij ze zelf afgemaakt had. Bürs cd vormt daardoor een soort testament van deze interessante Nederlandse pianist, die vlak na de opname ernstig ziek werd om enkele maanden later (november 2000) te overlijden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden