Mooiste Nederland

Colijnsplaat, de gulle kant van Zeeland

Colijnsplaat, Zeeland. Beeld Monica Wesseling

Zelfs op een grijze doordeweekse winterdag heeft Zeeland veel moois te bieden. Waarom heeft het toch de naam zuinig te zijn?

De dag begint schraal. De lucht grijs, grauw en kil. De belbus is te laat, geen bushokje om in te schuilen en op de stoep een dikke hondendrol. Maar het wachten loont. De bus komt, is heerlijk warm en dropt me keurig in Colijnsplaat, in het Zeeuws Colins geheten.

Ik begin in de buitengewesten. Het veld is vaalgroen, de akkers klonterig bruin en zonder leven. De lucht naargeestig en hoe ik ook tuur, licht laat zich niet zien. Ik doe mijn best, maar het voelt toch vooral als in een tent zitten met kletterende regen en maar blijven beweren dat het heus al lichter wordt.

Strak en rechtlijnig

Karig is het weer, karig het land. Alleen de wind is gul. Ze giert en verkleumt. Sober wordt ongemerkt somber en ik ploeter niet echt met blije benen. De tijd verstrijkt. Maar dan bereik ik de Oosterschelde en keer, zodat wind tegen wind mee wordt. Langzaam wordt de lucht, hoewel nog net zo grauw, een beetje lichter. Ook omdat ze zo wonderlijk in de Oosterschelde op lijkt te gaan. Wulpen, scholekster, tureluurtjes en steenlopers doen hun werk. Het klaart.

In het water kleine eilandjes van wier. De basaltblokken als kleine tuintjes begroeid met mossen, gelardeerd met Japanse-oesterschelpen. Ik zie het en vraag me meteen af waarom een land met deze schoonheid - zelfs op een sombere dag - zuunig heet te zijn. Colijnsplaat, het dorpje waarin ik even later terecht kom, geeft geen antwoord. Het is een kleinood op de Nederlandse kaart. Colijnsplaat dankt zijn naam aan het schor Colinsplate dat in 1598 werd ingedijkt en waarop het werd gesticht. Gesticht en ontworpen zoals eeuwen later de Noordoostpolder; strak en rechtlijnig.

Schapen in de omgeving van Colijnsplaat. Beeld Monica Wesseling

Er kwam een haven voor het transport van het graan van Noord-Beveland naar Schouwen-Duiveland en voor een veerdienst naar Zierikzee. In verband met het brandgevaar moesten de huizen minimaal ten dele in steen op te trekken en ook de straten kregen al in 1600 een plaveisel van steen. En daarmee kwamen de regels. Op straffe van een forse geldboete was iedere inwoner verplicht zaterdags zijn gedeelte van de straat flink te boenen.

Golfbreker

De - ook alweer kaarsrechte - Voorstraat is wonderschoon en niet alleen vanwege de historische panden. Er staan lindebomen, nu knotterig en kaal, maar desondanks eerbiedwaardig. Terecht; ze dateren uit 1825. De watersnood van 1953 wisten ze te doorstaan, dankzij het ‘Wonder van Colijns- plaat’. In die gruwelijke februarinacht probeerde een aantal mannen het bezwijken van vloedplanken en steunbeer te voorkomen. Ze leken de strijd te verliezen. Maar een door de storm losgeslagen vrachtschip kwam als golfbreker voor de coupure in de dijk terecht en voorkwam zo een overstroming.

Colijnsplaat bleef gespaard. Het blijkt er goed toeven. De doordeweekse winterdag ten spijt zijn de bakker en twee uitspanningen gewoon open en kan ik me het glazuur van de tanden laten springen door een veel te zoete maar wel heuse Zeeuwse bolus, opgediend met een glimlach.

Tentoonstelling over Zeeuwse klederdrachten in museum De Bevelanden, Goes. Beeld Monica Wesseling

De innerlijke lucht knapt zienderogen op en ik besluit nog even naar museum De Bevelanden in Goes af te reizen voor een kleine tentoonstelling over Zeeuwse klederdrachten. Een uiterste poging om in de contradictie een antwoord op de zuunigheidsvraag te krijgen. Vrijwillige conservator Suus Hofman staat al op me te wachten. Hartelijk, maar ik verpest de stemming bijkans meteen met mijn eerste vraag waar het beeld van ‘ons bint zuunig’ toch vandaan komt. “Van de margarine, de slogan van Zeeuws Meisje”, luidt het korzelige antwoord. “Ze hebben het nooit goed begrepen, die reclamelui uit de Randstad. Ja, we zijn zunig - niet zuunig dus - maar dat betekent bij ons zorgvuldig. Niks anders.”

Ik knik begrijpend, de zonde zij vergeven en Hofman begint vol vuur en enthousiasme over de Zeeuwse klederdrachten te verhalen. De geschiedenis gaat terug tot 1800 toen de Zeeuwen door een toenemende welvaart geld en tijd kregen om aandacht aan kleding te besteden. Niet allemaal op dezelfde manier. Geloof, maar bijvoorbeeld ook de mate van handel drijven met de grote steden binnen en buiten de provincie bepaalde hoe de klederdracht zich ontwikkelde. Op Zuid-Beveland - het enige eiland waar niet alleen protestanten maar ook katholieken woonden - gaf geloof de diversiteit.

Ons bint zuunig

De paapsen waren uitbundig, de protestanten ingetogen, dat spreekt. Tholen, Noord-Beveland, Schouwen-Duiveland en St. Philipsland dreven al vroeg handel. De handelaren namen hun mooi geklede vrouwen mee. Dat inspireerde.

Lopend over de zolder met poppen leer ik over beuk, keus, oorijzers, kant en kraplap en ontdek uiteindelijk toch een tikkie ‘ons bint zuunig’. Klederdrachten waren kostbaar en zeker voor grote gezinnen was het eigenlijk ondoenbaar om alle kinderen in het net te steken. Maar ja, met boerse kleren ga je niet ter kerke. En dus ging ’s morgens de ene helft van de schare en ‘s middags de andere. Ondertussen een kleine verkleedpartij. Praktische zuinigheid.

Tentoonstelling

De kleine tentoonstelling klederdrachten is permanent te bezichtigen in historisch museum De Bevelanden in Goes (Singelstraat 13). Het verhaal gaat eigenlijk pas echt leven als er enige uitleg is. Voor een rondleiding of streekdrachtpresentatie bellen met museum 0113-228883. hmdb.nl.

Route

De gelopen route begint bij de halte van de haltetaxi Zeeland aan de Havelaarstraat in Colijnsplaat. Vandaar naar de parallel lopende Voorstraat (westelijk). Op Voorstraat noordelijk. Einde LA. Via knooppunt 22 richting kpt 40. Bij de vogelkijkhut keren en binnendijks via de Westdijk terug. Vanaf kpt 22 op dezelfde manier terug. Beetje dwalen door het kleine dorp kan natuurlijk ook. Verdwalen onmogelijk.

Voor ‘Het mooiste Nederland’ probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit. Lees meer in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden