Klassiek & ZoPeter van der Lint

Chef-dirigent Lorenzo Viotti versus helemaal geen chef

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Lorenzo Viotti (29) maakt zich op om in september officieel te beginnen als de nieuwe chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest (NedPhO) en De Nationale Opera (DNO). Na Hartmut Haenchen en Marc Albrecht de derde maestro die beide banen gaat combineren. Als hij net zo succesvol wordt als zijn voorgangers, dan staan ons nog mooie Viotti-tijden te wachten. Zowel het NedPhO als DNO staat te trappelen om met de bevlogen Zwitser te beginnen. Bij beide instituten wrijven ze zich in hun handen dat ze zo’n groot talent hebben weten te strikken. Bij het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO), de grote klassieke concurrent aan het Museumplein, is dat trappelen en popelen afwezig, en lijken ze daar steeds duidelijker een hele andere koers te varen. Een koers met een chef aan het roer schijnt voorlopig niet nodig te zijn. Daarover zo.

Het is wel frappant in dit verband dat Viotti zijn plotse debuut in Nederland juist bij die concurrent maakte. Precies vijf jaar geleden viel hij bij het KCO in voor een zieke Franz Welser-Möst. Daar had men toen net alle antennes voor het opsporen van een nieuwe chef van het dak gehaald. Viotti was niet meer dan een invaller, geen kandidaat om in de gaten te houden. Want een paar uur voor dat spectaculair goede debuut van Viotti in 2016, had Daniele Gatti op een persconferentie zijn eerste seizoen als KCO-chef gepresenteerd. De era Gatti stond daar dus op beginnen, alleen wist toen niemand nog hoe ultrakort dat tijdperk van de zevende KCO-chef zou duren. Twee jaar later kon hij, na beschuldigingen van seksueel overschrijdend gedrag, baton en biezen pakken.

Enfin, Lorenzo Viotti dus. Inmiddels uitgegroeid tot een dirigent om internationaal serieus rekening mee te houden. Eind deze maand bijvoorbeeld dirigeert hij in de Opéra national de Paris een nieuwe productie van Gounods Faust. Donderdag dirigeerde hij het NedPhO in een online concert dat was opgedragen aan de onlangs overleden oud-directeur Jan Willem Loot. Het is tot en met vandaag op de NedPhO-website terug te kijken. Doen!

Debussy’s Nocturnes (met de dames van het operakoor) gingen vooraf aan Tsjaikovski’s Zesde symfonie, de Pathétique. Het was voor het eerst sinds Viotti’s benoeming dat hij met zijn nieuwe orkest een concertprogramma in het Concertgebouw deed. En het loog er niet om. De bedwelming van Debussy’s sirenezang kwam erg mooi uit. Viotti ademde mee met zijn koor en vond de subtiele touch die ook Haitink in deze muziek kon oproepen. In Tsjaikovski’s zwanenzang riep Viotti de pijn achter elke noot op. Verbetenheid, verslagenheid, extase, het was allemaal van zijn almaar natter wordende gezicht af te lezen. Met een bloedmooi spelend orkest (klarinettist Leon Bosch!) kwam het slotdeel aan als een mokerslag. Wat zullen ze bij het NedPhO blij zijn met deze gouden Viottivangst.

Het KCO laat zoals gezegd subtiel, maar steeds vaker weten dat een chef nog niet nodig is. Na de directie zeggen twee orkestleden dat nu in huisblad Preludium. Het zijn trombonist Jörgen van Rijen en violist Christian van Eggelen, die naast muziekmaken een belangrijke rol binnen het orkest spelen bij de zoektocht naar een nieuwe chef-dirigent. Om een ruime meerderheid voor een kandidaat te krijgen, heb je tijd nodig, zeggen ze. Overhaasten zou zonde zijn. Iedereen is zich internationaal aan het heroriënteren, en wat betekent dat voor de positie van een chef-dirigent? ‘Misschien lachen we er over tien jaar wel om dat we aan het woord chef-dirigent zoveel waarde hechten.’ Tsja. Bij het NedPhO lachen ze in elk geval om het feit dat hún chef zo goed is.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden