CD's op vrijdag

CD's op vrijdag: Rembrandt, Rostropovitsj en Aldous Harding

Met een album vol muziekstukken die Rembrandt in zijn tijd gehoord heeft en een documentaire over de legendarische cellist Rostropovitsj, is de verzameling cd’s op vrijdag deze week opvallend veelzijdig. Van de zonnige nieuwe popplaat van Matt Simons tot de Zweedse folkband The Tallest Man On Earth en de fascinerende teksten van Aldous Harding: het regent sterren.

Ook in de documentaire over zijn leven is Rostropovitsj larger than life

KLASSIEK
Mstislav Rostropovitsj | L’archet indomptable van Bruno Monsaingeon (Naxos)
★★★★★

Na een bezoek aan Mstislav Rostropovitsj (1927-2007), opgesierd met de nodige glazen wodka, stond documentairemaker Bruno Monsaingeon op straat met een koffer vol filmmateriaal over de meest legendarische cellist van de twintigste eeuw. Rostropovitsj had hem de schatkist overhandigd en hem op het hart gedrukt dat hij geen documentaire wilde, gemaakt tijdens zijn leven. Monsaingeon, die reeds een indrukwekkend oeuvre op zijn cv heeft staan, hield woord en leverde ‘L’archet indomptable’ (De ontembare strijkstok) pas recent af.

Larger than life. Als deze kwalificatie op iemand van toepassing is, is het wel Mstislav Rostropovitsj, al bij leven een legende. De Russische musicus en wereldburger heeft een onmetelijk grote bijdrage geleverd aan de recente muziekgeschiedenis. Hij was niet alleen cellist, maar ook dirigent, pianist en een inspirerend pedagoog.

Hij werkte samen met belangrijke componisten. Sjostakovitsj, Prokofjev, Copland, Dutilleux en Britten raakten geïnspireerd door deze gigant en componeerden stukken voor hem. Rostropovitsj was een fenomenaal cellist en heeft de cello vooruitgeholpen. Technisch ging hij een stap verder dan zijn voorgangers. Zijn ideaal lag in uiterste souplesse - de superieure opnames spreken voor zich. Een typische aanwijzing van hem voor de orkeststrijkers: spelen met ‘spaghetti fingers’. Gekookte spaghetti, wel te verstaan.

Larger than life, maar zo eenvoudig kon het ook zijn: je moest niet raar opkijken als Rostropovitsj met een grote juten zak met onduidelijke inhoud het podium opkwam. De tas zette hij naast zich neer en af en toe gaf hij een corrigerend trapje tegen het licht bewegende ding, waarin na afloop zijn twee schoothondjes bleken te zitten.

Monsaingeon reeg de snippers die hij in handen kreeg in ‘L’archet indomptable’ aaneen. Hij laat via onder anderen de hoofdpersoon zelf, diens dochters, de weduwe van schrijver Alexander Solzjenitsyn, de dirigent Gennadi Rozjdestvenski en de pianist Svjatoslav Richter een indrukwekkend beeld ontstaan van powerhouse Rostropovitsj.

Het plezier, de levenslust en de overtuiging spatten ervan af als Rostropovitsj lesgeeft. Van achter de vleugel doet hij gepassioneerd voor hoe die ene c zou moeten klinken. Zijn ogen stralen van enthousiasme als hij praat over zijn liefde voor het podium. Ontroerend zijn de beelden waarop hij zijn vrouw, de sopraan Galina Visjnevskaja, begeleidt. Met violist Yehudi Menuhin en pianist Wilhelm Kempff speelt hij Beethovens ‘Erzherzog’-trio. Een bonus op de dvd biedt een inkijkje in het contact tussen Rostropovitsj en Solzjenitsyn, die door de musicus in bescherming werd genomen tegen het regime.

Mstislav Rostropovitsj was niet alleen een muzikaal genie, maar ook een levenskunstenaar, zoals te zien valt in ‘L’archet indomptable’. Hij kende het drama van zijn tijd, leefde in ballingschap en was een onvermoeibaar strijder voor de mensenrechten. Koningen en presidenten wond hij om zijn vinger: ze wilden allemaal bij hem horen. Hij hield van mensen, en de mensen hielden van hem. (Frederike Berntsen)

‘Designer’ is geen puzzel die dient te worden opgelost

POP
Aldous Harding | Designer (4AD/Beggars)
★★★★☆

Geen bombast meer voor Aldous Harding, geen erupties. Op haar derde album bestaat de begeleiding overwegend uit onbeduidend gitaarspel en minimalistische piano, zodat alle aandacht als vanzelf naar haar stem en teksten uitgaat. Wat dat laatste betreft: die zitten ergens tussen eigenaardig en knettergek.

In het universum van de Nieuw-Zeelandse singer-songwriter is het volstrekt logisch om een tatoeage te nemen om je angsten te onderdrukken; om een fret te tonen aan een ei. Vaak zit de vervreemding niet zozeer in de afzonderlijke zinnen, als wel in de schijnbaar lukrake opeenvolging ervan. ‘Kijk naar al die perziken / hoe vier jij feest?’

Eén keer doet Harding een poging tot uitleg. ‘Ik geef de seizoenen de schuld / we hebben allemaal onze redenen, bedoel ik.’ Daar heb je weinig aan. Maakt niet uit. ‘Designer’ is geen puzzel die dient te worden opgelost, maar een poging de verbeelding te prikkelen.

Ondertussen lijkt het alsof Harding uit minstens een half dozijn zangeressen bestaat. Ze kan onderkoeld klinken, sexy, kinderlijk, duister, psychedelisch en zwoel; stemmen die ze voortdurend afwisselt, ook binnen een nummer. Mateloos fascinerend. (Klaas Knooihuizen)

Met ‘I Love You.’ kan de gelijkenis met Bob Dylan weer van stal

POP
The Tallest Man on Earth | I Love You. It’s A Fever Dream (V2)
★★★★☆

Op ‘I Love You. It’s a Fever Dream’ lijkt The Tallest Man On Earth het beste van twee muzikale werelden te combineren. Zanger Kristian Matsson speelt op deze nieuwe plaat samen met zijn vrienden, maar hij grijpt ook terug naar eenvoud: gewoon zijn mondharmonica en akoestische gitaar (of banjo, zoals op ‘My Dear’).

Daarmee doet het album denken aan zijn kale debuutplaat uit 2008, met die nasale snikstem, enkel begeleid door een tokkelgitaar – sorry, Matsson, de simpele gelijkenis met Bob Dylan kan weer van stal. Maar ook ‘Dark Bird Is Home’, het rijk belegde laatste album van vier jaar geleden.

In 2015 was de Zweedse folkzanger droeviger dan ooit. Hij bezong zijn angsten, zijn overmatige drankgebruik. De eenzaamheid na zijn gestrande huwelijk bestreed hij door zoveel mogelijk herrie te maken met een cello, saxofoon, pedalsteel gitaar en klarinet. Op toer omringde hij zich met bandleden, om de kleedkamers en coulissen wat minder stil en solitair te laten voelen.

En ja, met ‘I Love You. It’s a Fever Dream’ is Matsson uit het donkere dal van misère gekropen. Maar de mantel vol twijfels heeft hij nog niet van zich afgeworpen. Zo zingt hij op ‘There’s A Girl’ over een vrouw die hem vertelt dat hij er mag zijn: “I hope she means it. Because I’m way too stubborn to believe. That we won’t make it.” (Frank Hettinga)

‘After the Landslide’ is Simons’ kleurrijkste album dusver

POP
Matt Simons | After The Landslide (PIAS)
★★★☆☆

In ons land heeft singer-songwriter Matt Simons al diverse hits op zijn naam staan. En in het kielzog van Nederland land heeft de Amerikaan ook in andere Europese landen voet aan de grond gekregen. Maar in zijn thuisland wil zijn carrière nog niet echt vlotten.

Waarom het Amerikaanse succes uitblijft is een raadsel, want Simons maakt uiterst toegankelijke popsongs die makkelijk in het gehoor liggen. Dat geldt ook voor zijn derde album ‘After The Landslide’, dat met afstand Simons’ kleurrijkste album tot dusver is. Het is een plaat die geheel in het teken staat van opgewekte melodieën, veelzijdige instrumentaties en aanstekelijke refreinen.

Wat opvalt is dat ofschoon Simons grote thema’s als liefde en verlies aansnijdt, de toon onveranderlijk vrolijk blijft. Alleen ‘Amy’s Song’, dat Simons samen met Amy Kuney schreef en waarop de zangeres vertelt over haar ervaringen als lesbische vrouw in een conservatief christelijke omgeving, gaat de diepte in. In de andere liedjes kiest Simons steevast voor de zonnige kant van de straat. Zo wordt zelfs ‘It’s You’, over het einde van een relatie, niet echt venijnig door de humor en zelfspot waarmee Simons het onderwerp benadert.

Daarmee is ‘After The Landslide’ niet een plaat die de wereld van de luisteraar op zijn kop zal zetten. Maar wie niet per se zit te springen om muzikale vernieuwing, zal zich prima amuseren met deze zonnige en veelzijdige popplaat. (Saskia Bosch)

Naar welke muziek luisterde Rembrandt?

KLASSIEK
Bob van Asperen | A playlist for Rembrandt (Aeolus)
★★★★☆

Welke muziek zou Rembrandt (1606-1669) gehoord hebben? Dat de schilder van muziek hield, staat vast. Hij bezat meerdere instrumenten en die zijn regelmatig op zijn schilderijen te zien. In het Rembrandtjaar 2019 verzamelde Bob van Asperen, een van Nederlands beste klavecinisten, werken die tijdens Rembrandts volwassen leven in de hoofdstad geklonken hebben, op straat, in theaters, bij vrienden thuis.

‘A playlist for Rembrandt’ is wat je noemt een eye- en ear-opener. Opeens dringt het tot je door dat de schilderijen van Rembrandt tot stand kwamen, terwijl er gefloten en gezongen werd in het atelier en allerlei straatgeluiden op de achtergrond klonken, waaronder de carillons van de vele kerktorens. Van Asperen beschrijft het Amsterdamse muziekleven in het cd-boekje op bijzonder informatieve wijze. Ook vertelt hij over de muzikale vrienden van Rembrandt, waarvan we er enkele kennen van zijn schilderijen, zoals de predikant Johannes Uytenbogaert.

Maar bovenal verzamelde hij een interessante collectie muziekstukken, van bekende meesters als Sweelinck, Reincken en Froberger, en van amateurs als vader en zoon Huygens. Hij speelt ze karaktervol en met schwung op een beeldschoon instrument: het Petrus Johannes Couchet klavecimbel uit de collectie van het Rijksmuseum, waar de opname werd gemaakt. (Sandra Kooke)

Een overzicht van de nieuwste recensies van pop, klassiek, wereldmuziek en optredens vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden