CD's op vrijdag

CD’s op vrijdag: Paul McCreesh, The Raconteurs en Los Angeles Philharmonic

The Raconteurs bij hun optreden op het muziekfestival Lollapalooza in Chicago. Beeld WireImage

Paul McCreesh geeft je het gevoel alsof je live bij een Britse kroning bent. Op het nieuwe album van The Raconteurs giert de klassieke ­jarenzeventigrock ouderwets goed langs de oren. Wu Wei blaast je op de bawu, een zoete Chinese bamboefluit, zo het Chinese achterland in.

Je voelt de grandeur op ‘An English Coronation’

KLASSIEK 
Paul McCreesh | ‘An English Coronation’ 1902-1953 (Signum)
★★★★★

Tradities. Als er één land is waar die met liefde en zorg in ere worden gehouden is het Groot-Brittannië wel. Neem nou de kroning van Britse monarchen in Westminster Abbey. Elk detail van zo’n viering ligt vast in dikke draaiboeken. En bij elke kroning worden nieuwe ceremoniële composities geschreven door componisten die in die bepaalde periode in zwang waren. Als die muziekstukken succesvol waren, werden ze aan de draaiboeken toegevoegd om bij een volgende kroning weer op te duiken.

Aan de ceremonie kleeft zodoende steeds meer staatsiemuziek, een beetje zoals met een uniform van een hooggeplaatste militair waarop steeds meer versierselen en onderscheidingen worden gespeld. Pomp and circumstance noemen de Britten dat: pracht en praal.

In de eerste helft van de 20ste eeuw waren de Britten getuige van maar liefst vier kroningen: die van Edward VII (1902), George V (1911), George VI (1937) en Elizabeth II (1953). Queen Elizabeth II zit nu al meer dan 65 jaar op de troon, langer dus dan Queen Victoria die van 1837 tot haar dood in 1901 het grote Britse rijk regeerde.

Een goed moment

Na Victoria’s lange regeerperiode waren er dus vier kroningen, waarna het met Elizabeths troonsbestijging weer heel rustig werd. Maar het einde van haar koningschap kan niet meer veraf zijn, en dus komt ‘An English Coronation 1902-1953’ van Paul McCreesh op een goed moment. Ook al is het misschien de goden verzoeken.

McCreesh heeft wat met het reconstrueren van feestelijke ceremonies. Zijn eerste grote succes op cd met zijn Gabrieli Consort & Players was ‘A Venetian Coronation 1595’, een reconstructie van de plechtige installatie van doge Marino Grimani in 16de-eeuws Venetië. Twintig jaar, en veel ontwikkelingen op het gebied van uitvoeringspraktijk later, maakte McCreesh er een nieuwe versie van, die al even succesvol was.

McCreesh maakte niet een reconstructie van één specifieke kroning, maar voegde er vier bij elkaar en koos daaruit de voor hem meest relevante muziek. De muziek plaatste hij in de vastliggende liturgie. Let wel op bij deze dubbel-cd, er staat ook een hoop gesproken tekst op. Plechtige en religieuze tekst die wel prachtig wordt uitgesproken, maar je moet ervan houden.

Bijna een echte kroning

Zo’n driehonderd koorzangers, verzameld uit het hele land, voegen zich bij de zangers van het Gabrieli Consort, terwijl de Gabrieli Players versterkt worden door verschillende brassbands. Een en ander werd opgenomen in Ely Cathedral ten noordoosten van Londen.

Natuurlijk horen we Händels ‘Zadok the Priest’, geschreven voor George II en sindsdien op elke kroning te horen geweest. Er is veel muziek van Elgar (diens eerste ‘Pomp and Circumstance’-mars, die met de ‘Land of Hope and Glory’-melodie), Walton (het prachtige ‘Coronation Te Deum’ en de kroningsmars ‘Crown Imperial’).

Je voelt de grandeur op deze cd, een beetje alsof het de live-opname is van een echte kroning. Mooist en indrukwekkendst van al is misschien wel Parry’s psalm ‘I Was Glad’ (Laetatus sum) met bijbehorende fanfare. Tussen de coupletten door schreeuwen de koorzangers ‘Vivat Regina decora!’ en ‘Vivat Rex nobilis!’ En ‘vivat’ dan natuurlijk op z’n Engels uitgesproken. Tradities. (Peter van der Lint)

Zo warm hebben The Raconteurs nog niet eerder geklonken

POP
The Raconteurs | ‘Help Us Stranger’ (Third Man/PIAS)
★★★★☆

Jack White vluchtte in 2005 weg van het frontmanschap bij The White Stripes. In zijn vriend Brendan Benson vond hij een gelijkwaardige kartrekker voor The Raconteurs naast hem op het podium. Tijdens een koffie- en jamsessie schreven ze meteen hun grootste hit: ‘Steady, As She Goes’. 

Maar na twee albums volgden ze voor even weer hun eigen weg, wat voor het duo resulteerde in elk drie soloplaten. The Raconteurs leken ondertussen verleden tijd, opgeheven. Dat blijkt een winterslaap van ruim tien jaar te zijn geweest. 

Eenmaal terug in de studio’s, van White én die van Benson, bleek het goede gevoel niet verdwenen. Als opwarmer toverden ze ‘Hey Gyp (Dig the Slowness)’ van singer-songwriter Donovan om tot pure rock-’n-roll, met een fuzzy gitaar en driftige mondharmonica. Op ‘Only Child’, al vroeg een fijn rustpunt, toont de vaak onderschatte Benson zich een gelijkwaardige zanger en schrijver aan White. Daarna denderen ze samen woest voort met ‘Don’t Bother Me’, dat doet denken aan Led Zeppelin, evenals afsluiter ‘Thoughts And Pray-ers’. 

Jarenzeventigrock

Nee, zo’n voortreffelijke single als ‘Steady, As She Goes’ bevat het derde album ‘Help Us Stranger’ niet. Maar dat deert geen moment: de klassieke ­jarenzeventigrock giert ouderwets goed langs de oren en zo warm hebben The Raconteurs nog niet eerder geklonken. (Frank Hettinga)

Het debuut van Black Midi is radicaal tegendraads, soms haast onluisterbaar en altijd fris

POP
Black Midi | Schlagenheim (Rough Trade/Konkurrent) 
★★★★☆

Een ouderwetse buzz op Eurosonic, afgelopen januari. Dat iedereen Black Midi wilde zien, was op zich niet bijzonder; op het Groningse showcasefestival staat altijd een handvol potentiële wereldsterren waar elke bezoeker naar uitkijkt. Het opmerkelijke was dat niemand wist hoe Black Midi klonk. Van de Londense band was op het hele internet geen noot te vinden. Verantwoordelijk voor de opwinding was een half dozijn artikelen in de Britse pers. Pre-internet ging dat altijd zo, tegenwoordig is het uniek. 

De antimarketing werkte uitstekend: voor poppodium Vera stond het zwart van de mensen die te laat waren gekomen. Binnen klonk muziek met nul komma nul hitpotentie. Te ingewikkeld, te dwars, te afstandelijk. 

Het tegenovergestelde

Nu is er een debuutalbum, dat overigens gewoon online te vinden is. Black Midi weet waarschijnlijk donders goed hoe je een popsong schrijft en gebruikt die kennis om het tegenovergestelde te doen. Je krijgt het idee dat je naar een groep wolfskinderen luistert dat op een strooptocht een verlaten huisje vol muziekinstrumenten heeft gevonden en daar tien jaar lang elke dag mee heeft geëxperimenteerd. ‘Schlagenheim’ is radicaal tegendraads, bij vlagen haast onluisterbaar en altijd ontzettend fris.

Yo-Yo Ma overtuigt, ook zonder de allersterkste noten uit de muziekgeschiedenis

KLASSIEK 
Los Angeles Philharmonic | Salonen Celloconcert (Sony)
★★★☆☆

April 2017: de New York Philharmonic en Yo-Yo Ma speelden het nieuwe celloconcert van Esa-Pekka Salonen in de Elbphilharmonie in Hamburg. De zaal was tot de nok gevuld, reikhalzend werd uitgekeken naar stuk en uitvoering. Een zweverige avond volgde, alsof de muziek vervaagde in het publiek. Zoals wel vaker stal Ma de show, zijn liveperformances zijn machtig en krachtig. Alleen de cellist slaagde erin het concert een gezicht te geven, hoezeer orkest en dirigent Alan Gilbert ook hun best deden om de zouteloze waterverfklanken van impact te voorzien. In februari 2018 werd het voor Ma geschreven concert vastgelegd op cd met de Los Angeles Philharmonic onder leiding van de componist zelf. Salonen in het cd-boekje: ‘Ik stelde me de sololijn van de cello voor als de baan van een bewegend object in de ruimte. De cello wordt gevolgd en uitgedaagd door andere instrumenten – andere objecten.’

De luisterervaring op cd komt overeen met die in de zaal: ­Yo-Yo Ma overtuigt, ook al klinken hier niet de allersterkste noten uit de muziekgeschiedenis. Op hem kun je bouwen. (Frederike Berntsen)

Een barokke trip op de klanken van Chinees bamboe

KLASSIEK 
Holland Baroque en Wu Wei | Silk Baroque (Alpha)
★★★☆☆

Is het een accordeon? Een keyboard? Een elektronisch snaarinstrument? Nee. Het is een sheng, een Chinees traditioneel mondorgel, virtuoos bespeeld door Wu Wei. Het ensemble Holland Baroque nodigde de Chinese artiest uit om zijn oosterse instrument te voegen in de westerse klanktraditie. Het levert een intrigerend mengsel op.

De sheng bestaat uit bamboestengels van verschillende lengte, rechtop in een kom. Via een zilverkleurig mondstuk blaast Wu Wei er lucht in. Het fluisterzachte, ietwat snerpende geluid kleurt wonderwel bij het gestrijk en getokkel. ‘Tristes apprêts’ van Rameau klinkt zangerig en verstild. De componist zou verguld zijn geweest.

Country-achtig gefiedel

Toch is het experiment ook flink wennen, vooral doordat de cd – naast barokke werken – ook eigenaardige arrangementen en improvisaties bevat die klinken naar jazz, new age of zelfs country-achtig gefiedel. Judith Steenbrink, artistiek leidster van het gezelschap, bewerkte diverse barokmelodieën en componeerde zelf nieuwe muziek.

Behalve op zijn sheng speelt Wu Wei ook op de bawu, een zoete Chinese bamboefluit. Samen met de opzwepende strijkers blaast hij je zo het Chinese achterland in, waar een tribaal feest aan de gang is. Barok met een bizarre twist, voor wie houdt van ­ongebaande paden. (Sander Becker)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden