Muziekrecensies

CD’s op vrijdag: Keith Jarrett, Beck en Reinoud Van Mechelen

De Amerikaanse jazz artiest Keith Jarrett Beeld AP

Keith Jarrett gaat hoorbaar tot het uiterste in zijn improvisaties op ‘Munich 2016’ en weet de luisteraar soms intens te ontroeren. Beck weet op zijn veertiende album ‘Hyperspace’ niet meer te verrassen, maar zet toch een aantal fraaie nummers neer. En waarom roert tenor Reinoud Van Mechelen op zijn nieuwe albumhoes met een pollepel in een koperen steelpan?

JAZZ

Keith Jarrett
Munich 2016 (ECM)
★★★★★

Iemand die in zijn eentje improviseert, kan geen fouten maken. Zo zou je denken, niets staat immers vast. Er is geen op voorhand uitgedachte compositielijn die hij kan volgen. Geen partituur waartegen hij kan zondigen. De improvisator componeert terwijl hij speelt, noot voor noot brengt hij zijn muziek tot stand, en ontdekt gaandeweg wel wat het wordt.

Zo eenvoudig is het niet, helaas. Niet iedere noot kan op de andere volgen. Hoeveel vrijheid de musicus zich ook permitteert, de wetten van de harmonie blijven van kracht. Precies dat kan geïmproviseerde muziek bloedstollend spannend maken. Je hoort hoe de musicus zich langzaamaan vastdraait, en soms – dat is het allermooist – ontsnapt.

Pianist Keith Jarrett is, in zijn beste doen, een absolute meester in het vinden van zulke verbluffende uitwegen. Dat hij op zo’n moment vaak zelf een kreet van puur genot slaakt, heeft hem niet altijd geliefd gemaakt. Toch valt het te begrijpen.

Dieper en dieper

Zijn nieuwste dubbel-cd ‘Munich 2016’ kent zo bijzonder veel magistrale vondsten dat je meer dan eens geestdriftig uit je luisterstoel opspringt.

Het is opwindend hoe Jarrett de luisteraar van zijn muzikale avontuur deelgenoot gemaakt. Bij deze live-opnamen hoor je niet alleen dat magnifieke pianospel, maar ook het publiek, dat ademloos toehoort en zich, na ieder volbracht huzarenstuk, vol enthousiasme ontlaadt.

Opwindend is ook dat Jarrett hoorbaar tot het uiterste gaat. Hier heeft hij een volkomen focus en concentratie alsook de energie om die de volledige duur van het concert te bewaren. Geen moment verliest Keith Jarrett zich in bijzaken.

Zo gebeurt het dat hij met ieder stuk nog dieper gaat. Jarrett zoekt en vindt uiteindelijk de kern. Het onnodige is weg.

Wat blijft, zijn een paar noten uit een oud lied, in een nieuwe volgorde, die intens ontroerend zijn. (Mischa Andriessen)

POP

Beck
Hyperspace (Capitol Records)
★★★☆☆

Er was een tijd dat Beck het wonderkind van de popmuziek was. Met albums als ‘Mellow Gold’ baarde hij in de jaren negentig opzien door op een ongekende manier muziekstijlen als country, folk, soul, blues, hiphop, pop en elektronische muziek met elkaar te vermengen.

Maar de opwinding van die vernieuwende tijden ligt inmiddels lang achter hem. Verrast worden we derhalve niet meer op zijn veertiende album ‘Hyperspace’. De plaat van de 49-jarige Amerikaan is losjes rond een ruimte-thema georganiseerd.

Zo opent de plaat met een spacy intro en verwijzen ook een songtitel als ‘Stratosphere’ naar het ruimte-thema. Maar feit is dat Beck op zijn nieuwe album gewoon weer lekker rommelt met stijlen. Bijgestaan door Pharrell Williams, die zeven van de elf nummers mede schreef en produceerde, presenteert Beck een album met opvallend sfeervolle en dromerige songs.

Soms klinken de nummers wat al te relaxed, zoals op het matte ‘Star’. Maar daar staan uitschieters tegenover als het fraai melancholieke ‘Chemical’ en ‘Die Waiting’. Op dat laatste nummer laat Beck zijn ruimtesound even los en schakelt hij over naar een lekker ritmische rootsy sound.

‘Die Waiting’ is een nummer dat klinkt alsof Beck lekker met zijn vrienden aan het jammen is en dat je moeiteloos weet in te pakken. (Saskia Bosch)

Klassiek

Reinoud van Mechelen
Dumesny – Haute-contre de Lully (Alpha)
★★★★☆

Op het hoesje van zijn nieuwe cd ‘Dumesny’ roert tenor Reinoud Van Mechelen met een pollepel in een koperen steelpan. Dat heeft een reden. De Belgische zanger volgt op deze cd de carrière van de 17de-eeuwse haute-contre Louis Gaulard Dumesny. Die was kok in Montauban totdat componist Jean-Baptiste Lully hem hoorde zingen en hem een plaats aanbood in zijn Académie Royale de Musique in Parijs. Daar groeide hij uit tot een legende, die hoofdrollen vertolkte in Lully’s laatste zes opera’s, en na diens dood de favoriete haute-contre was van Marais, Charpentier, Destouches en Campra.

Het stemtype van de haute-contre was een typisch Franse uitvinding. De Fransen haatten de Italiaanse castraatzangers en ontwikkelden als alternatief deze superhoge tenor-variant. Ex-kok Dumesny was een natuurtalent en werd de lieveling van het Parijse publiek. Als Lully’s Phaéton maakte hij zo’n indruk dat men in Parijs kon horen zeggen: ‘Ah, Phaéton, is het mogelijk dat jij eens bouillon maakte?’

Van Mechelens programma is prachtig opgebouwd en al even mooi uitgevoerd. Al zingend dirigeert hij het door hem in 2016 opgerichte barokensemble a nocte temporis. Dat betekent zoveel als: ‘sinds mensenheugenis’. Zingen en dirigeren tegelijk, het is vaker gedaan, maar hier klinkt het wel heel organisch. Zaterdag zijn Reinoud Van Mechelen en a nocte temporis met dit programma te horen in het Muziekgebouw in Amsterdam. (Peter van der Lint)

Klaas tipt nieuwe albums

Meindert Talma
De Domela Passie

Alweer een nieuwe Meindert Talma, wat een weelde. Na een verzameling ontroerende en grappige liedjes over voetballers eerder dit jaar, is dit een heuse passie over de politicus Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Talma maakte min of meer vergelijkbare platen over damkampioen Jannes van der Wal en kunstenaar Hendrik Werkman en de verrassing is er wel af, maar zijn integere en eigenzinnige biografieën zullen waarschijnlijk nooit vervelen.

Katherina Bornefeld
Angeltalk

Sommige muziek is beter geschikt om bij te ontspannen dan andere. Dit soloalbum van Katherina Bornefeld is de overtreffende trap. Niet zo gek: naast drummer bij de legendarische punkband The Ex is Bornefeld muziektherapeut. Liedjes kun je het haast niet noemen, de twee langgerekte stukken op ‘Angeltalk’. Het effect dat de trillingen van de klankschalen op de geest uitoefent is belangrijker dan de composities op zich.

Joost
1983

Joost Kleine is met afstand de leukste rapper van het moment. Hij is grappig, kwetsbaar en heeft lak aan elke hiphoptrend en -traditie. Neem een zin als ‘ze vond m’n schoenen lelijk, maar dat waren m’n Prada’. Een sneer naar alle collega-rappers die alleen over hun merkkleding en hun veroveringen op amoureus gebied verhalen, maar ook naar zichzelf, want hij trapte met open ogen in die sprookjes.

Emily Jane White
Immanent Fire

Het is geen toeval dat de albums van de Amerikaanse singer-songwriter Emily Jane White vrijwel altijd in het najaar verschijnen. Haar muziek ademt een sfeer van vallende bladeren, samen bij de kachel zitten, glühwein en gevulde speculaas. Enige minpuntje is dat haar sprookjesachtige stijl zich sinds haar debuut uit 2007 nauwelijks heeft ontwikkeld. In december live te zien in zes Nederlandse steden. 

(Klaas Knooihuizen)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden