CD's op vrijdag

CD’s op vrijdag: Haitink, Hozier, Stefanovich & meer

Bernard Haitink. Beeld ANP

Leeftijd zegt niets: de bijna 90-jarige Bernard Haitink verbaast nog steeds met springlevende, zinderende uitvoeringen. Nog zoiets bijzonders: de verloren gewaande opnamen van jazzpianist Ron Blake en de overleden zangeres Jeanne Lee, maar ook Lucky Fonz III overtuigt scherend langs alle genres. Hozier daarentegen stelt teleur, terwijl pianiste Tamara Stefanovich swingt door Bach, Bartók, Messiaen en Ives.

Bernard Haitink (90) viert dubbel jubileum

KLASSIEK
Bernard Haitink | 
Portrait (BR Klassik)
★★★★★

Aanstaande maandag viert Bernard Haitink zijn 90ste verjaardag. Wie zijn verjaardag mee wil vieren moet naar Londen of Parijs. Met het London Symphony Orchestra geeft hij ‘90th Birthday Concerts’ in het Barbican Centre (10 en 14 maart) en in de Philharmonie de Paris (18 maart). Op het programma de Vierde van Bruckner en de Vierde van Mahler, het Pianoconcert nr. 22 van Mozart met Till Fellner en het Vioolconcert van Dvorák met Isabelle Faust. Alle concerten zijn overigens stijf uitverkocht. Dan zijn er tot en met 6 september dit jaar nog negen Haitink-concerten (Luzern, Lugano, Berlijn) met verschillende orkesten, en daarna neemt de maestro een seizoen lang een sabbatical. Tot aan die verdiende stilte- en rustperiode doet Haitink ook nog één keer het Concertgebouw aan en wel op 15 juni in een speciaal ingelaste NTR ZaterdagMatinee. Daar zal hij het Radio Filharmonisch Orkest dirigeren in liederen van Richard Strauss (met Camilla Tilling) en de Vierde van Bruckner.

Met het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks viert Haitink dit jaar nog een jubileum. Ter ere van zijn 90ste verjaardag en vanwege het feit dat zijn relatie met het orkest uit München 60 jaar geleden begon, brengt het orkest op het eigen label BR Klassik een verjaardagsbox uit met 11 cd’s. Het betreft live-opnamen die ooit als losse uitgaven verschenen en nu in een feestelijke box verzameld zijn. Het zijn allemaal vrij recente opnamen. De oudste stamt uit 1997 en de nieuwste is van 2017.

De volgorde in de box is alfabetisch: Beethoven (Missa solemnis), ­Bruckner (Symfonieën 5 en 6), Haydn (‘Die Jahreszeiten’ en ‘Die Schöpfung’), Mahler (Symfonieën 3, 4 en 9). Over twee van de live­opnamen is in deze kolommen al eerder geschreven. Beide opnamen kregen hier toen vijf sterren.

Haitinks inleiding tot ‘Die Schöpfung’ behoort tot de hoge school van het dirigeren. Hier gloort iets ongrijpbaars achter de nuchtere notenbalken, een zinderende bezwering waarbij Haitinks waarschijnlijk minieme bewegingen door de musici intuïtief opgepikt zijn. We zijn aanwezig bij het geheim van muziek maken. Groots is het.

We noemen hier meteen die andere Nederlandse dirigent Peter Dijkstra, die het koor van de Beierse Omroep zo geweldig inzeepte. Dijkstra was eveneens verantwoordelijk voor het koor in Beethovens Missa solemnis, en ook hier grote verbazing over de heldere onstuimigheid van Haitinks interpretatie.

Anders dan met Haydn heeft Haitink zich natuurlijk zijn hele leven met Bruckner en Mahler beziggehouden. Zijn interpretatie van Mahlers Derde symfonie werd hier ooit al eens de hemel ingeprezen. Het ongelofelijke resultaat van een leven lang schaven, vijlen en beitelen aan een partituur. En om nog een werk uit deze schitterende box te lichten: Bruckners Zesde symfonie, twee jaar geleden vastgelegd. Haitink doorgrondt hier het ondoorgrondelijke.

Alvast van harte gelukgewenst met uw verjaardag. (Peter van der Lint)

Een handvol geslaagde songs

POP
Hozier | 
Wasteland, Baby! (Universal Music)
★★★☆☆

Het nummer ‘Take me to church’ maakte van de Ierse singer-songwriter Hozier een wereldster. De song is een dramatisch getoonzette aanklacht tegen de dogmatiek van de kerk, die in veel landen een nummer-1-hit werd. Het nummer kreeg nog meer impact toen balletdanser Sergei Polunin in de documentaire ‘Dancer’ op de klanken ervan danste. Maar op het tweede album ‘Wasteland, Baby!’ is geen nummer te vinden dat net zo resoneert. Het dichtst in de buurt komt ‘Nina cried power’, een opzwepende mix van rock en gospel waarop Hozier samenwerkt met de zangeres Mavis Staples. De song haalde het lijstje met favoriete nummers van 2018 van Barack Obama. Maar ‘Nina cried power’ is niet maatgevend voor het nieuwe album, dat een wat meer ingetogen crossover van pop, folk en gospel is. En met die aanpak weet Hozier niet voor de volle honderd procent te overtuigen. Sommige songs (‘No plan’) klinken eerder voorspelbaar dan boeiend.

Toch bevat het album ook een handvol geslaagde songs. Wanneer Hozier overschakelt naar de laagste versnelling en zich laat inspireren door folk, is hij op z’n best. Zo worden de nummers ‘Wasteland, Baby!’, ‘Almost (sweet music)’ en ‘Shrike’ gedragen door rustig getokkelde gitaarlijnen en zijdezachte vocalen, die de luisteraar onderdompelen in een feeërieke sfeer. (Saskia Bosch)

Op intuïtie door het ongewisse

JAZZ
Ran Blake Jeanne Lee | 
The Newest Sound You Never Heard (A-side Records)
★★★★☆

Deze dubbel-cd bevat verloren gewaande opnamen uit 1966/67 van twee markante musici: pianist Ran Blake en zangeres Jeanne Lee. Hoewel ze goeddeels bekend repertoire vertolken, klinkt de muziek gloednieuw en allesbehalve vertrouwd. In de eerste plaats omdat zowel Blake als Lee ten opzichte van harmonie, ritme en zelfs de melodie, zich een vrijwel volledige vrijheid toe-eigenen. In dat verband heeft collega-pianist Danilo Pérez treffend opgemerkt dat het tweetal niet zozeer de compositie speelt, maar de gedachte die erachter zit.

Blakes pianospel heeft niets met de traditionele manier van begeleiden te maken. Hij leidt niet, hij volgt niet, hij lijkt volstrekt zijn eigen weg te gaan en Lee in de steek te laten. Precies waar alles ongewis is en beide musici op hun intuïtie aangewezen zijn, komen de kwaliteiten van beiden optimaal naar boven. Blakes feilloze oor voor akkoorden die verrassen zonder gezocht te klinken. Zoals ook Lee’s soelaas gevende stemgeluid steeds verrast doordat het zo scherp afsteekt bij haar haast analytische intonatie. Twee musici die muziek dermate doorgronden dat ze onbegrijpelijk mooi wordt. (Mischa Andriessen)

Lucky Fonz heeft vele gedaanten

POP 
Lucky Fonz III | 
Multimens (Top Notch/Universal)
★★★★☆

Lucky Fonz III staat in verschillende gedaantes op zijn albumhoes en schakelde voor ieder lied een andere producer in. Jawel, ‘Multimens’ is een ode aan veelzijdigheid. De singer-songwriter die er in zijn jonge jaren van baalde dat hij Bob Dylan niet was, gaat zich anno 2019 te buiten aan blues, techno, indierock, hiphop, ambient en happy hardcore.

Hij kan een nummer lang bij een onderwerp blijven (‘App me’, over de onrust wanneer iemand je berichtjes niet beantwoordt) en volledig verdwalen in de diepste krochten van zijn brein (‘De mossel’). Hij maakt bloedserieuze liedjes (‘Praten’) en onderbroekenlol die waarschijnlijk leuker is om te maken dan om naar te luisteren (‘In Utrecht wonen meisjes’).

Zijn teksten behoren tot het oorspronkelijkste wat er in het Nederlands verschenen is, maar hij kan ook ‘zoeken in alle gaten en hoeken’. Veelzijdig, inderdaad. Teruggebracht tot de kern dringen twee Lucky Fonzen zich telkens op: die van de pakkende melodieën en die van de poëtische ballades. Dan is er die kenmerkende stem als een tuimelpop, die ver uit balans kan raken zonder ooit om te vallen, waarmee hij alles samenbindt. Wordt het stiekem toch best een logisch geheel. (Klaas Knooihuizen)

Timing verheven tot hoogste kunst

KLASSIEK
Tamara Stefanovich | Influences
★★★★☆

De componisten op deze cd vertegenwoordigen ieder een land waardoor pianiste Tamara Stefanovich gevormd is, of ze er nu studeerde of haar favoriete literatuur ontdekte. Bartók verweefde zijn thuisland Hongarije in zijn muziek, Bach stamt uit de Duitse traditie, Messiaen leefde en werkte in Frankrijk en Ives in de Verenigde Staten. De van oorsprong Servische Stefanovich, een reizigster in muziek en culturen, vindt in deze vier mannen geestverwanten. Net als zij zochten ze naar invloeden van buitenaf en lieten ze zich graag inspireren door andere werelden. 

Stefanovich verheft timing tot de hoogste kunst: de improvisaties die Bartók schreef op Hongaarse boerenliedjes vormen een uitdaging voor haar om speels te werk te gaan. Ook de swing in Ives’ Eerste pianosonate zet ze spannend neer. Na de exotische zoektocht van Messiaens ‘Cantéyodjayâ’, messcherp onder Stefanovich’ handen, werkt Bachs kernachtige en lichte ‘Aria variata alle maniera italiana’ neutraliserend. Uit alles, ook de programmakeuze, komt een pianiste met een eigen wil naar voren, helder en verfrissend: een uitdaging voor de luisteraar. (Frederike Berntsen)

Een overzicht van de nieuwste recensies van pop, klassiek, wereldmuziek en optredens vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden