CD-recensies

CD's op vrijdag: Götterdämmerung, XXXtentacion & Jungle by Night

Jaap van Zweden met het Hong Kong Philharmonic. Beeld Cheung Chi-wai

Deze week luisterde de muziekredactie met veel plezier naar Wagner onder Jaap van Zweden, naar het onaffe, postume album van rapper XXXtentacion, naar de nieuwe Jungle by Night - maar zij was bovenal onder de indruk van pianiste Yuja Wang en celliste Doris Hochscheid. 

OPERA
Jaap van Zweden
Wagner ‘Götterdämmerung’ (Naxos)
★★★★☆

Jaap van Zweden, afgelopen september feestelijk geïnstalleerd als chef-dirigent van het New York Philharmonic, heeft diezelfde functie al sinds 2012 bij het Hong Kong Philharmonic Orchestra. Zijn contract daar loopt door tot de zomer van 2022. Een van de grote projecten die hij in Hongkong op poten mocht zetten, was een over vier jaar uitgesmeerde concertante uitvoering van de vier opera’s die samen Wagners ‘Der Ring des Nibelungen’ vormen. 

Met Naxos werd bovendien een contract getekend om alle vier opera’s voor cd op te nemen. Voor een dirigent als Van Zweden, bij wie opera na aan het hart ligt, is de ­mogelijkheid tot het leiden van zo’n complete ‘Ring des Nibelungen’ niet alleen een enorm artistiek cadeau, maar het leverde hem ook een berg aan ervaring op. Ervaring in hoe je in zulke lange opera’s je energie verdeelt, en hoe je een spanningsboog over het geheel trekt. En wat voor Van Zweden geldt, gaat eigenlijk dubbel op voor het orkest. Want Wagner vraagt nogal wat van alle musici in zijn lange partituren.

Fantastisch

Met ‘Götterdämmerung’, opgenomen in januari van dit jaar, is Van Zwedens ‘Ring’ nu af. En in dit laatste deel van het vierluik wordt machtig mooi hoorbaar hoe goed het Hong Kong Philharmonic onder Van Zwedens leiding inmiddels is geworden. In alle secties van het ­orkest, van strijkers tot koper en van hout tot slagwerk, wordt met een enorme intensiteit en helderheid gemusiceerd. Het voorspel tot de tweede akte is er een mooi voorbeeld van. Van Zweden roept hier met veel pauzes, aarzelend spel en met behulp van een stel fantastische koper- en houtblazers een ­uitermate beklemmende sfeer op. 

Door de hele opera heen is Van Zwedens gevoel voor tempo optimaal. De ene scène vloeit prachtig uit de vorige voort, en met dat wonderbaarlijke Wagner-weefsel van leidmotieven speelt Van Zweden een perfect uitgestippeld spel. In de felle gedrevenheid van sommige scènes komt deze uitvoering soms dicht bij die andere legendarische live-uitvoering van Wilhelm Furtwängler (Scala Milaan, 1950).

Goed gecast

Van Zweden heeft gedurende de rit relatief vaak van zangers gewisseld. Zo hebben we hier inmiddels de derde Brünnhilde, de derde Alberich en de tweede Siegfried. De Wotan van Matthias Goerne was Van Zwedens sterkste troef in de vorige drie opnamen, maar in de laatste opera komt de oppergod niet zingend voor. Michelle DeYoung, een ­andere redelijk constante, zingt nu de rol van Waltraute en doet dat erg goed. Eric Halfvarson is een angstaanjagende Hagen, de wrekende zoon van Nibelung Alberich (Peter Kálmán). De Chinese bariton Shenyang is een opvallende Gunther, en ook de Rijndochters en Nornen zijn goed gecast.

Maar in ‘Götterdämmerung’ draait het toch vooral om Brünnhilde en Siegfried. De laatste wordt veelbelovend gezongen door de Amerikaanse tenor Daniel Brenna. Maar de verrassende troef van deze ­opname is Gun-Brit Barkmin als Brünnhilde. Prachtig onbevangen en stralend zingend vóór het grote bedrog, angstaanjagend in haar ­samenzwering tegen Siegfried, ­nobel en groots van toon in haar laatste scène aan de Rijn bij het lijk van haar grote geliefde. Van Zweden helpt haar hier naar een verzengende en ontroerende climax, en doet daar dan zelf met het orkest nog een ferme schep bovenop. Mooi. (Peter van der Lint

Yuja Wang weet weer te verrassen

Yuja Wang weet weer te verrassen

KLASSIEK 
Yuja Wang
Berlin recital (DG)
★★★★★

yuja wang Beeld rv

Yuja Wang (31) bespeelt de piano met onwaarschijnlijk gemak. Stukken waar een ander hoorbaar op zwoegt, klinken onder haar handen totaal onder controle. Elke nieuwe cd onderstreept haar pianistische en muzikale kwaliteiten. Saai? Nee, op haar nieuwe cd, een live uitvoering in Berlijn, weet ze toch weer te verrassen. 

Dat ze Rachmaninovs Preludes en Etudes-tableaux voortreffelijk afgewerkt speelt, spreekt vanzelf. Maar ze zette ook drie van György Ligeti’s hondsmoeilijke etudes op de lessenaar. ‘Touches bloquées’, ‘Vertige’ en ‘Désordre’ klinken vlekkeloos én muzikaal interessant. Bijzonder dat ze het grote publiek deze moderne stukken voorschotelt. Er zijn genoeg pianisten die, zelfs al kunnen ze het technisch aan, geen raad weten met dit soort muziek. Yuja is een geweldige advocate voor de Tiende sonate van Skrjabin, die ze geheimzinnig en kleurrijk speelt. Prokofjev’s Achtste sonate, geen doorsnee succesnummer, brengt ze boeiend en als nieuw. 

Het eerste deel speelt ze somber en ingetogen, het laatste deel is een pianistische explosie. Met deze werken laat de Chinese horen dat haar spel veel meer inhoudt dan virtuositeit en lekker zwelgen in mooie melodieën. Vergeet haar korte jurkjes, Yuja heeft wel degelijk een diepzinnige kant, zonder dat het ook maar een moment gezocht of geforceerd klinkt. Met haar pure muzikaliteit én diepgang is ze momenteel de interessantste pianist van haar generatie. (Sandra Kooke

Jungle by Night swingt met lef

WERELD 
Jungle by Night
Livingstone (Rush Hour)
★★★★☆

JbN Beeld rv

Onder de toepasselijke titel ‘Livingstone’ brengt het Nederlandse nonet Jungle By Night zijn vijfde album uit. De Schotse zendeling David Livingstone was in de negentiende eeuw een belangrijke ontdekkingsreiziger in Afrika. Zijn missie lijkt een affirmatie voor de jonge musici van JBN dat in hun versie van Afro-beat nog veel te verkennen valt. Het is bijzonder prettig te merken dat de band geen zin heeft zijn succesformule tot in lengte van dagen af te draaien. Dat bleek al op het vorige album ‘The Traveller’. Ook een avontuurlijke plaat, maar minder evenwichtig en vooral duisterder dan de nieuweling. 

‘Livingstone’ is speelser en lichter. Soms een tikje psychedelisch ook. De muziek swingt nog altijd en dat wordt er door de vers toegevoegde invloeden uit dance, funk en disco zeker niet minder op. De lange jaren samen spelen betalen zich uit in lekker strak spel, met de drie man sterke blazerssectie als belangrijkste smaakmaker. Niet alle elf songs hebben dezelfde kwaliteit, maar dat is een uitvloeisel van het aangegane experiment. Jungle By Night toont lef en dat is wat telt. (Mischa Andriessen

Gloedvol, en weer wat moois ontdekt

KLASSIEK 
Doris Hochscheid & Frans van Ruth
Dutch Cello Sonatas
★★★★★

dutch cello dnstsd Beeld rv

Ze zijn al meerdere malen onderscheiden voor hun bijzondere onderneming, vorig jaar zijn ze zelfs benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau: Doris Hochscheid en Frans van Ruth zetten zich onvermoeibaar in voor veelal onbekend negentiende- en twintigste-eeuws Nederlands repertoire voor cello en piano. Ze richtten de Stichting Cellosonate Nederland op, brachten de muziek online in kaart - te lezen op www.cellosonate.nl - en werkten in de loop der jaren aan een cd-reeks. 

Hochscheid noemt duopartner Van Ruth een ‘alleskenner van de Nederlandse muziek’. Gedreven hebben ze hun repertoire uitgebouwd, en nu ligt cd acht er, het slot van het project ‘Dutch Cello Sonatas’. 

Hochscheid zei eerder in deze krant: “Iets moois ontdekken dat niemand kent, is alsof je een schat opgraaft, zo inspirerend. Als ik deze muziek voor het eerst speel, denk ik: wat absurd dat dit nooit gehoord wordt.” 

Dankzij Hochscheid en Van Ruth wordt ze gehoord. Dit schijfje bevat stukken van Georg Hendrik Witte (1843-1929) en Wouter Hutschenruyter (1859-1943), en ook hier gaan Hochscheid en Van Ruth gloedvol en met passie te werk. Bravo voor de inspanningen van dit duo! (Frederike Berntsen

‘Skins’ is niet af, maar wel intens

POP
XXXTentacion
Skins(BAD VIBES FOREVER)
★★★☆☆

Nog geen twintig minuten duurt dit postume album van XXXTentacion, de even omstreden als populaire Amerikaanse rapper die afgelopen juni werd gedood bij wat vermoedelijk een ordinaire roofoverval was.

xxxtension Beeld rv

De tien liedjes op ‘Skins’ voelen eerder aan als aanzetjes. Nu ging XXXTentacion altijd al schetsmatig te werk, maar juist op ‘?’, dat kort voor zijn dood verscheen, leek hij die fase zoetjesaan achter zich te willen laten. Dat ‘Skins’ als album tekortschiet kunnen we de rapper moeilijk aanrekenen; het is onwaarschijnlijk dat hij dit eindresultaat in gedachten had.

De nummers die ‘af’ lijken, mogen zonder meer tot de hoogtepunten uit zijn oeuvre worden gerekend. Het hartzeerliedje ‘Guardian Angel’ bijvoorbeeld. Uitermate intens klinkt het, ook door die spookachtige beat, die slechts bestaat uit een achterstevoren afgespeeld oud eigen nummer. Op ‘Train food’ verhaalt de rapper over een confrontatie met Magere Hein. De pianobegeleiding is kaler dan Satie, de raakvlakken met Radiohead minstens zo groot als die met hiphop.

De zwaar emotionele afsluiter ‘What are you so afraid of’ heeft al helemaal niets meer met rap te maken. XXXTentacion had lef en visie. De muziekwereld is een van grootste beloften kwijtgeraakt. (Klaas Knooihuizen

Lees ook

Nog veel meer muziekrecensies  van onze redactie vindt u hier.

Jaap van Zwedens ‘Siegfried’ is al met al niet slecht, maar is tot nu toe het minst geslaagde deel

De ‘Ring’ is bijna rond. Maar bij het smeden van het derde deel van Wagners ‘Der Ring des Nibelungen’ is Jaap van Zweden wel wat problemen tegengekomen wat betreft het vinden van een goede legering. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden