Recensie

CD's op vrijdag: Björk, Sharon Jones, het Portico Quartet en Messiaen

Beeld Trouw

Deze week luisterde de muziekredactie naar hoe Het Kwartet der Einde der Tijden die Messiaen onder handen neemt, hoe Björk weer een beetje ontspant, hoe Sharon Jones de dood bewust uit haar muziek hield, en hoe het Portico Quartet zich helemaal niet bezighoudt met of het wel jazz is wat ze spelen. 

Dit kwartet heeft een feilloos begrip van Olivier Messiaen

KLASSIEK
Olivier Messiaen
Quatuor pour la fin du temps - Fröst, Jansen, Thedeen, Debargue
(Sony)
★★

De 5000 Fransen in het Duitse krijgsgevangenenkamp Stalag VIIIA, die de première bijwoonden van het ‘Quatuor pour la fin du temps’, moeten verbluft zijn geweest. Olivier Messiaen schreef dit stuk in 1941 voor de instrumenten die toevallig in het kamp aanwezig waren: een klarinet, een piano, een viool en een cello met helaas maar drie snaren; nog altijd een hoogtepunt van de 20ste-eeuwse muziek.

In het stuk koppelt Messiaen het bijbelboek Openbaringen aan zijn liefde voor vogels, die vrij heen en weer bewegen tussen aarde en hemel, tussen het natuurlijke en het bovennatuurlijke. Deze opname – met klarinettist Martin Fröst, violiste Janine Jansen, cellist Torleif Thedéen en pianist Lucas Debargue – brengt die onaardse wereld tot klinken. Door een feilloze techniek en begrip van deze muziek.

Fröst kan een toon heel mysterieus uit het diepste duister laten opbloeien, Janine Jansen laat een kwetsbare melodie naar boven klimmen en weer afdalen in de zachtst mogelijke intimiteit. Als kwartet zijn ze een eenheid, zowel in de unisono-delen als wanneer ze het gekwetter van afzonderlijke vogels laten horen. Maar het mooist is hun legatospel: de noten gaan onmerkbaar over van de ene in de andere, waardoor de melodielijnen in de ruimte lijken te zweven. (Sandra Kooke)

Jones kan stenen huizen omver blazen met die stem 

POP/SOUL
Sharon Jones & The Dap-Kings
Soul of a Woman (Daptone/V2)
★★

Precies een jaar na haar overlijden verschijnt het laatste ­album van Sharon Jones. Ze zong het vol in de wetenschap dat de kanker zich door haar lichaam verspreidde. Het had een typische zwanenzangplaat kunnen worden, vol overpeinzingen en bekentenissen, verdrietig maar dankbaar. Dat werd het niet. Natuurlijk kun je haar teksten dubbelzinnig opvatten, doen alsof de liefdesliedjes metafoor staan voor iets grimmigers. Of je concludeert dat Jones de dood bewust buiten haar muziek heeft gehouden; dat betekent toch ook iets? We weten het niet. 

Doet het ertoe? Is het niet genoeg om te horen dat Jones de soul en gospel heeft omarmd en de popinvloeden op een zijspoor heeft gezet? Dat ze na haar betrekkelijk laat op gang gekomen carrière - ze was de veertig ruim gepasseerd toen ze doorbrak - weigerde om er vroegtijdig mee te stoppen? 'Soul of a woman' straalt naast levenslust bovenal een liefde voor muziek uit. Dat zit hem in die kundig gedoseerde stem. Jones kon er stenen huizen mee omver blazen, ook in die laatste fase. Dat wapen houdt ze soms nummers lang op zak. Ze gunt de blazers van The Dap-Kings alle ruimte. En dan is-ie er weer, die stem, op die laatste twee nummers. Woosh. Weggevaagd. (Klaas Knooihuizen) 

Björk is weer een stuk opener en lichter 

POP
Björk
Utopia (One Little Indian)
★★★☆☆

‘Vulnicura’ was zonder twijfel een van Björks meest donkere albums. Op de plaat uit 2015 verwerkte de IJslandse de breuk met haar partner Matthew Barney. Met haar nieuwe album ‘Utopia’ slaat de 52-jarige die bladzijde om en richt zich hoorbaar op de toekomst, een stuk lichter en opener dan voorheen.

In de teksten gaat Björk op zoek naar haar utopia. Dat doet ze op het persoonlijke vlak, met songs waarin ruimte is voor nieuwe liefdes. Zo bezingt ze in het openingsnummer ‘Arisen My Senses’ hoe haar zintuigen weer tot leven zijn gekomen en is ‘Blissing Me’ een tedere ballade over twee muzieknerds die elkaar het hof maken door elkaar mp3’s toe te sturen. Dat ze de buitenwereld niet vergeet, laat Björk horen in ‘Future Forever’ waarin ze bekritiseert hoe we met de aarde omgaan.

Voor de muzikale omlijsting liet de muzikante zich bijstaan door de Venezolaanse producer Arca. Samen ontwierpen ze een zeer ruimtelijk geluid, zonder grote muzikale verrassingen, maar met alle ruimte voor eigen associaties. Zo heeft een van de beste nummers, ‘Body Memory’, veel weg van een introspectieve wandeling door de natuur. En het door haast industriële beats voortgedreven ‘Losss’ culmineert in een soort gecontroleerde chaos die knettert van de spanning. (Saskia Bosch)

Loom, sfeervol en sliertende melodieën 

JAZZ
Portico Quartet
Art In The Age Of Automation
(Gondwana Records)
★★★

Stel je de jazzliefhebber voor die na tientallen jaren afzondering weer eens een platenzaak binnenloopt en met een gloednieuwe jazz-cd buitenkomt. Bijvoorbeeld die van Portico Quartet. Waar is de karakteristieke swing? Waar zijn de lopende bas- en bluesschema’s gebleven?

Het is duidelijk dat de vier Britten uit andere tradities tappen. Die van een elektronisch muziekgenre als ambient. Van gamelanmuziek uit Bali of Java dan wel West-Indische steelpanbands, maar dan een stuk kalmer en minder extatisch. In de vraag of dit dan nog wel jazz is, zijn hooguit scherpslijpers geïnteresseerd. De band zelf maakt zich er alvast helemaal niet druk om. Portico Quartet past perfect binnen de huidige ontwikkelingen in de jazz waarbij de van klassieke muziek afgekeken concertsetting weer verlaten wordt ten gunste van poppodia of clubs. Niet stijf zitten en alleen maar luisteren, je moet de ritmes ook voelen en er mag worden gedanst. De vier bandleden zijn al een tijd bezig en hebben een kenmerkende stijl gevonden. Loom en sfeervol met sliertende melodieën. Eenvoudig maar doeltreffend. Op termijn wat eenvormig, dat ook. (Mischa Andriessen)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden