Levenslessen

Catwalkfotograaf Peter Stigter vindt het een voorrecht bezig te mogen zijn met de lichtheid van het bestaan

Beeld Merlijn Doomernik

Iemand raadde hem aan oorlogsfotograaf te worden. Tilburger Peter Stigter (55) had tenslotte bij de marine gezeten. Maar hij werd de bekendste catwalkfotograaf van Nederland. ‘Bezig zijn met de lichtheid van het bestaan is een voorrecht.’

1 Durf je ego opzij te zetten

“Een fotograaf is altijd op zoek naar controle. Hij wil die foto die hij in z’n kop heeft zitten. Ik leerde fotograferen door met architectuur te beginnen - mooie gebouwen waarbij je lang na kunt denken over hoe je de foto maakt. Want morgen staan ze er ook nog. En ze praten niet tegen je. Zo leer je heel rustig een positie in te nemen.

Bij een catwalk gaat het om fotograferen in fracties van seconden en sta je tussen de verzamelde wereldpers in een pikorde. Ik ben beroepsmilitair geweest, dat hielp. In het leger leerde ik me ondergeschikt te maken aan het geheel. Dat paste ik bij de catwalk toe. Maar het is ook politiek, je bent daar als fotografen afhankelijk van elkaar: als ik jou niet help, dan kom jij er niet, en vice versa. De kunst is zoveel mogelijk mensen bij jou in de schuld te hebben staan, dus je helpt anderen zo vaak dat ze jou een volgende keer wel móeten helpen. Je gaat respect afdwingen.

Daar moet je een persoonlijkheid voor zijn. Niet per se een man. Ik heb kleine vrouwelijke fotografen gezien die beren van kerels konden terugbrengen tot zo’n patatje. Het gaat er uiteindelijk om dat je op een van die beste plekken staat. Liefst recht voor aan de catwalk. Wist je dat modellen het hebben over ‘de bek van de leeuw’ waarin ze aan komen lopen? Dat zijn die vierhonderd camera’s en vierhonderd types vol adrenaline. Pas na tien jaar snapte ik het spel. Ook dat je mensen moet inhuren die je plek vrijhouden. Je plek afbakenen, zoals de dag voor Koningsdag. Tapers, heten ze. Die betaal je.”

2 Leer van anderen

“Ik heb wel twaalf shows per dag gedaan in één stad, dat zijn tienduizend opnames per dag. Je moet je overgeven aan het schouwspel, de happening, het theater dat op je afkomt. Je hart openen. Soms was het een metafysische ervaring. Het dwong me steeds weer naar mijn kern te gaan, dicht bij mezelf te blijven.

Van anderen heb ik veel opgestoken hoe ik dat moest doen. Om echt iets van anderen te leren, moet je bereid zijn je eigen veronderstellingen en vooroordelen los te laten. In mijn vak, maar ook in de rest van mijn leven heb ik een aantal leermeesters gehad. Van Dick Loek, een Nederlands-Canadese bevriende collega-fotograaf, heb ik geleerd mezelf te organiseren. Hij leerde me een chauffeur te vinden die je rondrijdt tussen alle locaties in een stad waar een paar dagen achter elkaar die modeshows plaatsvinden. Hij leerde me een editor op te leiden en mee te nemen die jouw foto’s in de computer zet, bewerkt en naar klanten stuurt. Naar de fotoredacties van kranten bijvoorbeeld.

Beeld Merlijn Doomernik

Door de Brabantse spiritueel coach Annie van Iersel weet ik op mijn gevoel te vertrouwen. En van mijn vrouw Jetty heb ik geleerd mezelf te relativeren en mode te snappen - ik weet een Dior van een Chanel te onderscheiden en ik ken ook de historische context. Weet je trouwens dat bijna alle goede producers van modeshows vrouwen zijn? Dat is de moeilijkste baan ter wereld. Producers kunnen veel verschillende dingen tegelijkertijd, kunnen onder druk werken, zichzelf wegcijferen voor het grotere geheel en een ander de credits gunnen. Mannen zijn niet half zo goed als ze zelf denken.”

3 Ontloop moeilijkheden niet, je leert ervan

“Mijn ouders hebben mij enorm gepusht om hogerop te komen, dat had wel een onsje minder gemogen. Ik was lang enorm faalangstig. Ik had een oudere, perfecte zus die met gemak vwo deed. Ik blokkeerde, als tweede, terwijl ik best slim was. Ik kwam zelfs in een internaat voor moeilijke jongens terecht en eindigde op de lts, tot ik begin jaren tachtig de dienstplicht in moest. Daarna kon ik een baan krijgen bij mijn vader in de bouw, maar ik werd liever beroepsmilitair. Ik deed de officiersopleiding bij de marine. Het was best een mooi leven, ik heb de hele wereld over gereisd.

Toch haakte ik ineens af. Ik kreeg door dat ik niet zo stoer was als ik eruitzag, en wilde net als mijn jongere broer naar de Design Academy in Eindhoven. Ik hoorde als ik thuis was zijn verhalen daarover, dat wilde ik ook. Creatief bezig zijn. Ik werd er op m’n 25ste aangenomen op talent, ik had in korte tijd een portfolio in elkaar gedraaid, diploma’s had ik niet. Bij de fotografielessen viel ik al in het eerste jaar op, zo kon ik voor kranten gaan fotograferen en geld verdienen.”

4 Leve de lichtheid

“Toen ik afstudeerde, rond mijn dertigste, noemde ik mezelf nog geen fotograaf. Ik wilde immers een Groot Ontwerper worden. Mijn vrouw Jetty specialiseerde zich intussen als journalist in mode. Ze ging naar de shows in Parijs en vroeg of ik meeging om te fotograferen. Iemand anders zei dat ik oorlogsfotograaf moest worden, ‘je hebt het lijf en de kracht’. Nooit, dacht ik, dan ben je continu supergestrest en altijd met de zware kant van het leven bezig. Bezig zijn met mode, met de lichtheid van het bestaan, is een voorrecht. Op de schaal van gebeurtenissen in de wereld heeft het geen enkele relevantie, heerlijk. Als je kijkt naar de behoeftepiramide van Maslow, zit-ie helemaal boven in het puntje, eerst komen de lichamelijke behoeften, dan de behoefte aan veiligheid, dan sociaal contact en helemaal aan het eind de behoefte aan schoonheid. Maar dat geeft niet. Ik geniet elke dag van alles wat met mode te maken heeft.

Wat nu speelt en relevantie heeft en hoe we vinden dat we eruit moeten zien, is binnenkort weer ouderwets en dan vragen we ons af wat ons bezielde om die kleren aan te trekken. Dat laten foto’s zo mooi zien. Iedereen ziet het als een foto een paar jaar oud is aan de kapsels, de snit van kleren - we weten meteen dat het iets ‘van vroeger’ is. Dat ridiculiseren we dan graag en als we even wachten, inspireert het ons tot de volgende retrotrend, en zo houden we elkaar lekker bezig. Ha.”

5 Laat je dochters geen model worden

“Ik heb fotomodellen dunner, androgyner en uitgesprokener zien worden. Ik heb Claudia Schiffer en Cindy Crawford zien komen. Onze dochters, van 19 en 21, zijn geen model, nee. Ik wil het weleens stevig zeggen: de modewereld is behalve geweldig ook toxisch, vooral voor meisjes. Op zeer kwetsbare leeftijd kom je, als je internationaal werkt, in een wereld terecht vol belangen, ik snap ouders niet die hen daar achterlaten en verder niet begeleiden. In onze studio werken we ook met modellen voor fotoshoots. Daar kunnen we ze coachen. Desondanks zijn er meisjes die soms na een halve dag afhaken omdat ze niet stevig genoeg op hun benen staan.”

6 Verander op tijd

“Bij de internationale modeshows fotografeer ik nog maar sporadisch. Rond deze tijd zijn er shows in Londen en Parijs, daar zit iemand van ons team die alles schiet. Ik denk dat de relevantie van modeshows tanende is. Vroeger ging ik naar die shows, waarna iedereen de beelden in kranten of tijdschriften kon terugzien. Internet speelde nog geen rol. Nu weet iedereen alles meteen door Instagram en Facebook. Ook is de prijs van een foto geïmplodeerd. Al het catwalkbeeld komt van een handvol fotobureaus en ziet er dus steeds vaker hetzelfde uit.

Ik besteed mijn tijd nu liever aan kleinschalige shoots met jonge ontwerpers en aan commerciële opdrachten. We hebben met ons team sinds drie jaar een fotostudio in Amsterdam-West, net buiten de ring, waar we video, fotografie, evenementen en shows doen. De locatie was slecht zei iedereen, te duur, te ver buiten het centrum en in een slechte buurt… Maar het blijkt voor ons een plek waar het bedrijf kan groeien en we onze dromen kunnen waarmaken. Zelf de buurt is hip aan het worden. Mijn droom is dat we als studio uitgroeien tot een creatief multimediaal nest.”

7 Laat wat je voelt, samenvallen met wat je zegt

“Ik voel me niet religieus, zelfs het boeddhisme vind ik dogmatisch. Wel ben ik een spiritueel persoon. Ik ging door die spirituele coach boeken lezen over chakra’s, over mediteren. Dat doe ik niet meer. Maar ik voel de chakra’s nog steeds in mijn lijf, ik voel nu tijdens dit gesprek ook jouw energie. Ik zie geen aura’s, maar kan goed emoties voelen van mensen. Dat heeft me lang in de war gebracht, want mensen zeggen vaak iets anders dan ze uitstralen. Ik noem dat mijn bullshit detector, voorbeelden zijn moeilijk te geven, het is een gevoel, geen ratio.

Ik denk dat wij worden gedreven door krachten die we vaak pas achteraf verklaren en tot een geheel smeden. Veel gebeurtenissen in ons leven zijn toevallig en vormen geen onderdeel van een groter plan. Daar bouwen we hele carrières en reputaties op. Zoals dit interview, het lijkt nu alsof ik wijs ben en diepgang en visie heb, maar die heb ik niet echt, het zijn losse gedachten en ervaringen. Meestal voel ik me verloren in de wereld.” <<

Peter Stigter

Peter Stigter (Wyong, Australië, 1963) is de middelste van drie kinderen uit een arbeidersgezin. Zijn ouders emigreerden na de Tweede Wereldoorlog naar Australië. Vader was er gelukkig, moeder niet. Eind jaren zestig keerden ze terug naar de Achterhoek, waar Stigter opgroeide. Na zijn dienstplicht deed hij de officiersopleiding bij de marine, vertrok er weer en schreef zich in Eindhoven in voor de Design Academy, die hij afmaakte. Zijn eerste modefoto’s maakte hij in 1989. Na jaren internationaal als catwalkfotograaf te hebben gewerkt, huurt hij nu in Amsterdam-West een voormalig theater waar zijn fotostudio Team Peter Stigter gezeteld is. Stigter is onder meer de ‘hoffotograaf’ van Viktor & Rolf. Met zijn vrouw Jetty Ferwerda (voormalig modejournalist, nu manager en zenleraar) woont hij in Tilburg. Samen hebben ze twee studerende dochters.

Trouw vraagt wekelijks een bekende of minder bekende Nederlander: welke levenslessen heeft u geleerd? Eerdere afleveringen vindt u op trouw.nl/levenslessen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden