Review

Cassiers zag alleen de zonzijde van het leven 'Prins van de Belgische aquarelkunst' bekender door zijn affiches beeldende kunst

Henri Cassiers. Katwijks Museum, Voorstraat 46, Katwijk aan Zee. Di t/m za 1012 en 14-17 t/m 24 sept. Boek: 'H. Cassiers 1858-1944', div. auteurs, uitgeverij Pandora (Antwerpen), 166 blz., Fl. 45.

De vader van Kuifje, Hergé, bracht niemand minder dan Jan van Eyck ter sprake toen hij uitlegde wat hem in het werk van Cassiers (18581944) zo bekoorde: het is ogenblikkelijk te overzien en laat vervolgens kleine bijzonderheden ontdekken. Cassiers reisde veel. Hij vond zijn motieven onder meer in Zeeland en in Volendam, soms ook in Katwijk aan Zee, waar nu in het museum een overzicht van zijn werk wordt getoond. Het gaat vergezeld van een boek met onweerstaanbare plaatjes en belangwekkende artikelen, onder andere over de Belgische aquarelkunst en de beeld- en sekse-ideologie in de reclamegrafiek.

Waarschijnlijk zegt de naam Cassiers sommige liefhebbers van affiches nog iets. Overigens liet hij in aquarel een groter oeuvre na. James Ensor noemde hem een 'prins van de Belgische aquarelkunst'. Van 1907 tot 1938 was hij voorzitter van de al in 1856 opgerichte Société Belge des Aquarellistes. Maar nu heeft hij alleen nog enige bekendheid door reprodukties van zijn werk en door affiches voor vroege automobielen, oude jenever, 'gezondheidslikeur', margarine, Zwitserse melk en vooral voor rederijen. De aanplakbiljetten werden al vroeg door liefhebbers verzameld.

In het fin-de-siècle, tijdens de economische expansie na de FransDuitse oorlog, nam de kunst van het affiche een vlucht die leidde tot toppen als De Toulouse Lautrec en Cassandre. Direct daaronder volgt Cassiers, met tegen de vijftig platen. Wat de belettering betreft heeft hij mogelijk alleen over de plaatsing in het vlak wat te zeggen gehad, maar zijn bondige voorstellingen zijn nog steeds pakkend. Zowel van zijn reclame- als van zijn vrije werk is waarschijnlijk ook zonder zijn medeweten gebruik gemaakt.

Op een blauw cacaoblik van Kwatta en op tegeltableaus in enkele portieken aan de Admiraal de Ruyterweg in Amsterdam zijn landschappen afgebeeld naar zijn ontwerp.

Hij illustreerde gelukstelegrammen, waaiers, menu's en kalenders en maakte schoolplaten waar men in kan wegdromen. Ook verluchtte hij met etsen of tekeningen literaire werken van onder anderen Camille Mauclair, Cyriel Buysse, Emile Verhaeren en Stijn Streuvels. Vitrines met die boeken zijn voor bibliofielen tantaliserend. Paul Lambotte prees zijn juiste weergave van Hollandse dorpen: 'ze zijn intiem, naïef, vaag barbaars en kinderlijk.'

In dezelfde tijd gaven tekenaars als Forain, Steinlen en Hermann Paul een tijdsbeeld weer dat veel dichter bij de sociale werkelijkheid stond. De toeristenblik van Cassiers ving van die realiteit hoogstens een zweem op. Op een reclameplaat voor een badplaats oogt simpel volk voor een pittoreske boerderij sjieke stadsmensen na die op weg zijn naar een paleisachtig hotel in de verte. Dorpsjongens op klompen mogen hun golftassen dragen. Het contrast tussen twee werelden is hier niet schrijnend maar gezellig.

De waardering voor Cassiers als aquarellist was gegrond. Een vernieuwer was hij niet, maar bladen als 'Visserskaai Oostende' uit 1892 en 'Katwijk na de storm' uit 1896 geven de atmosfeer voortreffelijk weer. Over dit deel van zijn oeuvre hoopt C. Degreef een aparte studie te schrijven. In het boek bij de expositie vraagt hij ieder die kan helpen om gegevens voor die monografie.

Als men toch in het Katwijks Museum is, kan men ook een goede indruk krijgen van het werk van Tjeerd Bottema en zijn wat oudere maar moderner werkende broer Tjerk. Er zijn enkele werkplaatsen gereconstrueerd en het kamertje van een arme vrouw, die een pannetje soep krijgt van een rijke weldoenster. Er staat ook een echte schelpenvisserskar. Bij de scheepsmodellen is onder meer een open model van het hospitaalkerkschip De Hoop II.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden