Carrie Fisher in Star Wars: afscheid van een rebelse prinses

Carrie Fischer in de eerste reeks Star Wars films.Beeld x

Actrice Carrie Fisher (1956-2016) werd een feministisch icoon door haar rol als prinses Leia in 'Star Wars'. Nu is ze voor het laatst te zien. Krijgt de prinses een waardig afscheid?

Lang voor #MeToo door Hollywood raasde had de Amerikaanse actrice Carrie Fisher een eigen methode om met opdringerige mannen af te rekenen. Nadat een vriendin was lastiggevallen door een producent, toog ze naar het kantoor van de man en overhandigde hem een pakketje. De inhoud: een rundertong en een briefje met de tekst: 'Als je mijn lieve Heather of welke andere vrouw dan ook ooit weer aanraakt, is de volgende bezorging iets van jou dat in een veel kleiner doosje past'. Die actie was Fisher ten voeten uit: een vrouw met ballen, die naar eigen zeggen voor niets bang was.

Daarmee was ze geknipt voor de rol van de onverschrokken prinses en rebellenleider Leia Organa in de Star Wars-films. Toen de geestelijk vader van Star Wars, George Lucas, op zoek ging naar een actrice voor deze rol in zijn eerste Star Wars-film, wist hij twee dingen zeker. Ze moest jong zijn en zelfvertrouwen uitstralen. Tal van actrices als Jodie Foster en Amy Irving deden auditie. Maar het was Fisher die met de rol aan de haal ging. Ze was net negentien en had één filmrol op haar naam staan, in 'Shampoo', maar als dochter van zanger Eddie Fisher en filmster Debbie Reynolds was ze Hollywood royalty. Ze straalde het zelfvertrouwen uit waar Lucas naar zocht.

Het was een rol die Fishers hele leven zou bepalen. Toen ze aan de opnames begon, dacht ze dat Star Wars een B-film was, die hooguit door een handvol sciencefiction-fanaten gezien zou worden. Maar het werd een wereldwijd fenomeen en maakte van de actrice in één klap een ster. Hoewel ze in tientallen films speelde, zeven succesvolle boeken schreef en zich met haar openheid over haar bipolaire stoornis opwierp als rolmodel voor mensen met een psychiatrische aandoening, bleef het grote publiek Fisher altijd als Leia zien. In haar vorig jaar verschenen memoires 'The Princess Diarist' verzuchtte ze dat ze zich meer een personage dan een persoon voelde.

Tekst loopt door na onderstaande afbeelding.

Carrie Fischer in 'The Last Jedi'.Beeld George Whitear/©Lucasfilm Ltd.

Toch ging Fisher de rol van Leia in de loop der jaren steeds meer omarmen en vroeg ze zich soms zelfs af: Wat zou Leia doen? Dat had er zeker mee te maken dat Leia in de eerste drie Star Wars-films ('A New Hope' (1977), 'The Empire Strikes Back' (1980) en 'Return Of The Jedi' (1983) uitgroeide tot een feministisch rolmodel.

De eigengereide prinses, die de opstand tegen het 'evil empire' leidde, sprak tot de verbeelding in een tijd waarin de filmwereld weinig vrouwelijke helden kende. Je zou zelfs kunnen stellen dat ze de katalysator van de filmsage is. Zij is het immers die boerenjongen Luke Skywalker (Mark Hamill) en scharrelaar Han Solo (Harrison Ford) meesleept in haar strijd voor een rechtvaardig universum en hen omvormt tot vrijheidsstrijders. Leia legde daarmee de blauwdruk voor vrouwelijke filmhelden als Sarah Connor ('The Terminator') en Ellen Ripley ('Alien').

Ook nu nog weet Leia nieuwe generaties jonge vrouwen te inspireren. In de tentoonstelling over Star Wars 'Star Wars Identities' in de Londense O2 staan de zussen Ellen (26) en Laura Baker (33) bij een vitrine over Leia. De vraag of Leia een feministisch rolmodel is, beantwoordt Ellen met een volmondig ja. Ze somt in razend tempo scènes op uit de films waarin Leia zich opwerpt als heldin en concludeert: "Je ziet haar niets anders doen dan mannen bevelen geven. Zelfs als haar planeet is opgeblazen, blijft ze vechten voor de rebellen."

Ook volgens Dr. Diana V. Dominguez is Leia een bijzonder filmpersonage. De professor, die verbonden is aan The University of Texas Rio Grande Valley, deed onderzoek naar de betekenis van Leia. "Toen ik de eerste Star Wars-film zag, was ik helemaal van mijn stuk. In 1977 waren er niet veel rolmodellen in het echte leven voor het nieuwe soort vrouwen dat we wilden zijn. Vrouwen in films werden steevast gedegradeerd tot sidekick. Leia was anders. Ze nam haar lot in eigen handen. En dat zonder haar vrouwelijkheid op te geven. In de jaren zeventig waren vrouwen seksloos óf een stoeipoes. Zij was geen van beide. Voor vrouwen van mijn generatie was ze een rolmodel waar we naar konden streven."

Tekst loopt door na onderstaande trailer.

Bijzonder aan Leia is volgens Dominguez ook dat de prinses de vrouwelijke en mannelijke heldenrol combineert. "Leia is zowel een drakendoder als iemand die rekening houdt met mensen om haar heen. Ze houdt bijvoorbeeld steeds in de gaten of het wel goed gaat met Luke. Daarmee is ze zowel een traditionele verzorgende vrouw als een krijger. Ook maakt ze een interne groei door als ze beseft dat ze van Han houdt en dat ze het allebei kan hebben: ze kan een leider zijn én hoeft de hoop op een gezin niet op te geven."

Toen er drie nieuwe Star Wars-films gemaakt werden, hoefde Fisher niet lang na te denken over de vraag of ze weer in de huid van Leia wilde kruipen. In 'The Force Awakens' (2015) keerde ze voor het eerst terug in haar iconische rol en bleek ze inmiddels als generaal door het leven te gaan. Haar aandeel in The Force Awakens en 'The Last Jedi' is niet bijzonder groot, maar het was de bedoeling dat in de volgende film, die in 2019 moet uitkomen, haar personage centraal zou staan.

Doordat Fisher vorig jaar kort na de opnames van The Last Jedi op zestigjarige leeftijd overleed, is deze film echter haar laatste Star Wars-optreden geworden. In The Last Jedi is Leia te zien in enkele mooie scènes waarin haar rol als leider wordt onderstreept en de suggestie wordt gewekt dat ze op het punt staat het stokje over te geven aan de nieuwe generatie.

De beslissing van de filmstudio om de verhaallijn van Leia ondanks Fishers overlijden niet aan te passen, geeft Fishers laatste vertolking van Leia echter ook iets onbevredigends. The Last Jedi laat veel vragen over Leia onbeantwoord. Voor de fans blijft het een hard gelag dat ze door Fishers dood nooit zullen weten welk lot George Lucas in de volgende film voor Leia in gedachten had.

Lees ook:
- Luke Skywalker lijkt wel een klein kind in 'The last Jedi'
- Je kunt de lichtzwaarden in Star Wars nu ook voelen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden