Carel Visser vormt elk materiaal speels om

Het oeuvre van Carel Visser (1928) kent eigenlijk geen geheimen meer. Al ruim vijftig jaar lang draagt hij op een constant niveau bij aan de, op zich vrij kleine, beeldhouwtraditie in Nederland. Als surrealist, als minimalist, als tovenaar met oud ijzer en gevonden materialen, maar ook als graficus en collage-maker.

Maar terwijl je het oeuvre wel denkt te kennen, verrast hij in de Zonnehof in Amersfoort toch weer met nieuwe collages, waar de vitaliteit en oorspronkelijkheid van afspat. Visser blijkt steeds opnieuw met frisse ideeën de verbeelding te kunnen kietelen, waar zijn generatiegenoten zijn vastgeroest in een stijltje.

De expositie van Carel Visser in De Zonnehof is een mini-retrospectief. In kort bestek krijg je een fraai inzicht in zijn hele oeuvre. Tegelijkertijd staat echter De Zonnehof zelf in het zonnetje. Eens te meer wordt duidelijk hoe fraai deze door Gerrit Rietveld ontworpen ruimte geschikt is voor beeldhouwwerk. Vanaf de omloop op de eerste verdieping is een beeld vanuit alle mogelijke perspectieven te zien, waardoor je alle aspecten van het werk kunt beleven en uitdiepen. Daarnaast zijn de dimensies van de zaal zo mooi uitgebalanceerd, dat je er niet alleen veel in kwijt kan, maar ook intimiteit kunt creëren.

In de expositie van Carel Visser staat veel klein werk dat op een directe manier aanspreekt, alsof het op een tafel in de huiskamer staat. Daarnaast is er groter werk, dat meer met de ruimte doet. Deze grote werken staan als eilanden in de zaal, waardoor ze fysiek sterk aanwezig zijn. Je kunt niet anders dan je ermee verhouden, terwijl je tussen de beelden door navigeert.

Vooral in het vroege, minimalistische werk bedient Visser zich van klassieke beeldhouwprincipes. Hij speelt met tegenstellingen als vorm/contravorm, binnen-/buitenruimte, fragmentatie/coherentie, open/gesloten. En alles op een heel zuivere en precieze manier. Van een genadeloze eenvoud -en daardoor schoonheid- is een 'gevouwen kubus' uit de jaren zeventig: twee staalplaten die samen zijn gevouwen tot een kubus. Alleen zijn de hoeken open gebleven, waardoor een intrigerend ruimtelijk effect ontstaat.

Het spannendst blijven echter de sculpturen, waarin Visser aan de gang gaat met oud speelgoed, verroeste zagen, autobanden en ander restmateriaal uit de consumptiemaatschappij. Met zijn compositorische toverstokje combineert hij de meest vreemde attributen tot fabel-achtige dieren. Een paard, een olifant, wat niet al, het stoffelijke wordt ineens onstoffelijk.

Visser jongleert al weer vele jaren met dit soort restmaterialen, maar het vocabulaire gaat nog steeds niet vervelen. De meest recente hangen in De Zonnehof bijna achteloos aan de muur. Kartonnen rechthoekjes en vierkantjes (met grafiet betekend) zijn door Visser samengeklit tot gestileerde vormen: een boomstructuur, vreemd met de armen en benen zwaaiende wezens. Op deze vormen zijn foto's geplakt: de koppen van antieke beelden (op de figuren), trossen druiven (op de bomen). Simpel, maar prikkelend voor de verbeelding. Het abstracte (de kartonnen vormen zijn als de slagschaduw van een concrete vorm) gaat met het figuratieve (de foto's) een huwelijk aan om de fantasie te activeren. De collages zijn speels, dynamisch, maar ook zeer esthetisch. Zo worden ze tweedimensionale sculpturen.

Uiteindelijk draait alles bij Carel Visser om het componeren met vormen, of deze nu plat of volumineus zijn. Ze zijn altijd als was in zijn handen.

T/m 14 mei, De Zonnehof, Zonnehof 8, Amersfoort, di-vr 11-17 uur, za en zo 12-17 uur. Cat. fl. 35.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden