Calvino in ruil voor een goed idee

ROTTERDAM - Achter de coulissen van het 28ste Rotterdamse filmfestival beloofde Bert van Meggelen, intendant van Rotterdam Culturele Hoofdstad 2001, gistermiddag plechtig de naam van de door hem zo bewonderde auteur Italo Calvino voorlopig niet meer in de mond te zullen nemen.

Ruud van Haastrecht

Want Van Meggelen is niet meer dezelfde sinds het lezen van 'Le citta invisibili'. Calvino beschrijft daarin hoe Marco Polo de Tartaarse keizer boeit met zijn verhalen over de vele steden die hij heeft bezocht op zijn ontdekkingsreizen. Aan het eind van het boek komt de aap uit de mouw: al die steden blijken een en dezelfde te zijn. Het zijn de verschillende gedaanten van Polo's geboortestad Venetië.

Al kort na zijn aanstelling in augustus 1998 kondigde van Meggelen aan dat het boek de rode draad voor zijn culturele hoofdstad zou worden. Want Rotterdam heeft óók allerlei gezichten: havenstad, stad van Erasmus, architectuurstad, stad van vele dorpen, regiostad, enzovoort. In plaats van de traditionele opdeling in de verschillende kunsten wil Van Meggelen het programma in 2001 indelen rond die diverse gedaanten.

De keuze van Calvino's meesterwerk over de stad is wat voorspelbaar. Mogelijk heeft dat te maken met de korte tijdspanne van twee jaar waarin de havenstad haar kandidatuur als Europese cultuurhoofstad moet waarmaken. Van Meggelen begon zelf op 1 oktober vorig jaar, terwijl zijn staf van tien medewerkers nog steeds niet compleet is. Een eigen kantoor hebben ze ook nog niet. Vooralsnog zijn ze ingetrokken bij de organisatie van R-festivals, de naam waaronder Rotterdam zich elke september profileert als cultuurstad. .

De organisatie van Rotterdam culturele hoofdstad 2001 krijgt een budget van 51 miljoen, eenderde moet via sponsors vergaard worden. Stichtingsvoorzitter Paul Nouwen (ANWB) en de Rotterdamse cultuurwethouder Hans Kombrink verwachten geen problemen. Kombrink typeerde de sponsoring als 'een vorm van rekeningrijden' om te voorkomen dat het een 'financieel fiasco' wordt. Hij wees op de positieve ervaringen in Den Haag bij de viering van het 750-jarig bestaan. De hofstad stak er zelf 2,5 miljoen in; het bedrijfsleven legde er 30 miljoen bij.

Over de programmering zelf kon de organisatie nog niet veel concreets zeggen. De indieners van de paar honderd ideeën die inmiddels zijn binnengekomen, hebben gisteren allemaal het boek van Italo Calvino thuisgekregen. “Het is natuurlijk geen corset”, lichtte Van Meggelen toe. “Er zullen mensen zijn die zullen zeggen: je bent een bepaald hoofdstuk vergeten. Anderen zullen tegen een bepaald hoofdstuk aanschuren, maar er net niet inpassen.”

Voor de zomer moet het programma gestalte krijgen. In ieder geval heeft Van Meggelen vastomlijnde plannen voor een historisch onderdeel. In 2001 is het een eeuw geleden dat de Woningwet tot stand kwam. In dat kader wil hij een programma over Rotterdam als laboratorium van de sociale woningbouw. Daarbij worden dan ook actuele discussies zoals de Vijfde nota ruimtelijke ordening meegenomen.

Verder koestert hij het plan het Rotterdamse programma uit te breiden tot een achttal andere Europese steden, waar de Rotterdamse denker Erasmus heeft gewerkt.

Zo wil Van Meggelen zes cruises organiseren van Bazel naar Rotterdam, met aan boord kunstenaars die de opvarenden confronteren met Erasmus' gedachte van de Pax Urbana. “Is er een stedelijke samenleving mogelijk met minder angst dan nu het geval is?”, vertaalde hij Erasmus' oproep. Ook wil hij samen met de andere culturele hoofdstad in 2001, het Portugese Porto, programma's over havensteden en over het post-kolonialisme. In Rotterdam wonen ruim dertienduizend Kaapverdianen, afkomstig van de Portugese kolonie.

Maar het belangrijkste is volgens de organisator wel dat het culturele hoofdstadschap tot ver in het nieuwe milennium nagalmt.

Net zoals dat in Glasgow het geval was begin jaren negentig. Behalve een internationale stad moet Rotterdam structureel een cosmopolitische stad worden en een plezierstad zoals ooit in het Interbellum. Ideeën daartoe zijn welkom bij hem tot en met 31 december 2001, twaalf uur 's middags. “Want dan ga ik naar huis.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden