RecensieKlassieke muziek

Caleidoscopisch Kerstoratorium is een meesterwerk

De Schotse componist James MacMillan (1959) dirigeerde zelf de wereldpremière van zijn ‘Christmas Oratorio’. Beeld Hans van der Woerd
De Schotse componist James MacMillan (1959) dirigeerde zelf de wereldpremière van zijn ‘Christmas Oratorio’.Beeld Hans van der Woerd

Klassiek
NTR ZaterdagMatinee
MacMillan ‘Christmas Oratorio’
★★★★★

Tijdens de wereldpremière van James MacMillans ‘Christmas Oratorio’, zaterdagmiddag in het Concertgebouw, begon het in Amsterdam zowaar te sneeuwen. Een verlate witte kerst als het ware. Deze wereldpremière was ook verlaat, want die had voor Kerstmis moeten plaatsvinden bij het London Philharmonic Orchestra, dat samen met de NTR ZaterdagMatinee, het Melbourne Symphony Orchestra en de New York Philharmonic opdrachtgever was voor dit nieuwe MacMillan-meesterwerk.

Omdat in lockdown-Londen de uitvoering niet mogelijk was, werd de uitvoering in Amsterdam dus de officiële wereldpremière. Ook hier met corona-obstakels, want in een leeg Concertgebouw. Maar het concert werd rechtstreeks op de radio uitgezonden en was via de website van NPO Radio 4 wereldwijd te volgen.

MacMillan heeft een warme band met Nederland. Hij dirigeerde zaterdag het Radio Filharmonisch Orkest (RFO) en het Groot Omroepkoor. Dat laatste ensemble heeft veel ervaring met MacMillans koorwerken en zorgde in 2014 – ook in de ZaterdagMatinee – voor de succesvolle wereldpremière van diens ‘St Luke Passion’. De katholieke Schot MacMillan heeft wat met het lijdensverhaal van Christus, en schreef zijn beste werken op dit thema. Voor het eerst hield hij zich nu muzikaal met Christus’ geboorte bezig.

Natuurlijk denken we bij Christmas Oratorio direct aan Bach, en MacMillan gaat die vergelijking niet uit de weg. Hij versterkt die juist door de symboliek die in de opbouw van zijn werk zit: twee delen van ieder een klein uur, elk onderverdeeld in Sinfonia, Chorus, Aria, Tableau, Aria, Chorus, Sinfonia. Zo ontstaat in elk deel een palindroom, zoals ook de hele com­positie een groot palindroom is. Die perfecte symmetrie is erg des Bachs, en MacMillan zorgt ervoor dat de twee Tableaus in het midden het muzikale en dramatische hart van zijn twee delen vormen.

Zoals altijd grasduint de componist in een verscheidenheid aan teksten, van Britse dichters als Milton en Donne, via oud-liturgische teksten tot delen uit de evangeliën van Mattheüs en Johannes. Die tekstcollages werken goed en zijn ontroerend, zoals de onbekende gedichten van de 16de-eeuwse Richard Southwell. MacMillan kan fantastisch schilderen met klankkleuren. Meteen in het eerste koor ‘O Oriens’ (O Dageraad) dwarrelde de klank van het vrouwenkoor vanuit de hoogte naar beneden. Die clusterwaterval zorgde voor een ongehoord, rondzingend klankveld. Aan het eind van het eerste deel liet MacMillan het koor in ‘Hodie Christus natus est’ wederom in alle glorie schitteren.

Het Groot Omroepkoor stak in blakende vorm en leverde een ware topprestatie. Sopraan Mary Bevan en bariton Christopher Maltman waren de twee prachtige solisten. In Bevans eerste aria voegde MacMillan à la Bach een solopartij voor viool toe, virtuoos gespeeld door Elisabeth Perry. En mooi hoe MacMillan steeds hetzelfde duistere akkoord liet klinken als het over Herodes ging.

MacMillan leidde zijn caleidoscopische prachtwerk met meesterhand. Het geweldig spelende RFO volgde hem gedreven, van Schotse kinderliedjes, via filmische muziek tot aan het coloriet van Louis Andriessen (door MacMillan bewonderd). Alles klonk overtuigend en vanuit het hart.

Terug te luisteren via NPORadio4.nl.

Lees ook:

Luisteren in een lege zaal? Toch maar niet

Peter van der Lint kreeg de kans om een concert live mee te maken. Hij maakte er geen gebruik van. ‘Schuldgevoel. Waarom ik wel, en al die andere liefhebbers niet?’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden