null Beeld

Recensiepodcast

‘Buiten de muren’ gaat over de worstelingen van ex-gevangenen Harry en Bram. Slagen zij erin hun leven te beteren?

In de podcast ‘Buiten de muren’ volgt radiomaker Marjolein Knol twee ex-gevangenen nadat ze hun cel mogen verlaten. Hoe vergaat het Harry en Bram?

Snel en resoluut komt het antwoord van gedetineerde Harry, die net zijn overvolle cel heeft leeggeruimd. Zijn gitaar, zijn mixer en zijn aquarium heeft hij weggegeven. Alleen de foto’s aan de muren, zijn radio en zijn tafellampje neemt hij mee. Ja, hij gaat de bajes zeker missen. Daar hoeft hij niet eens over na te denken. Hij zucht. “Buiten moet je alles zelf doen, snap je?”

Hoe vergaat het gedetineerden op hun weg naar buiten? Die vraag hield radiomaker Marjolein Knol bezig sinds ze in 2019 voor RTV Drenthe de podcastserie Binnen de muren maakte, over het leven in de penitentiaire inrichting Esserheem in Veenhuizen. Voor de NTR en Radio 1 maakte ze daarom een vervolg, waarin ze onderzoekt wat er met mensen gebeurt wanneer ze na een lange gevangenisstraf weer op vrije voeten komen. Voor Buiten de muren trok ze een jaar lang op met Harry, die voor twee levensdelicten in totaal een celstraf van 27 jaar kreeg opgelegd, en Bram, een veelpleger van in de veertig, die de afgelopen twintig jaar van zijn leven meer tijd in de gevangenis doorbracht dan erbuiten.

Het resultaat is een meeslepend en intiem inkijkje in een soms keiharde wereld. Zonder te veroordelen, maar ook zonder haar eigen verbazing te verliezen, maakt Knol zich die wereld eigen. Ze durft de vragen te stellen die ertoe doen. “Harry ik moet je toch echt even iets brutaals vragen”, zegt ze bijvoorbeeld in aflevering twee. “Je hebt best wel mooie spullen. Ik zie nieuwe schoenen staan, je hebt een mooie koptelefoon, en natuurlijk je auto. Maar je hebt nu vier jaar binnen gezeten. Hoe kom je aan dat geld?”

Dat Knol bij dat doorvragen soms een beetje hakkelt, en zich hoorbaar ongemakkelijk voelt, verbloemt ze niet. Goudeerlijk benoemt ze in de voice-over waar het schuurt, en waar ze zelf verzuimt door te vragen. Soms is die uitleg overbodig, en had ze de opname beter voor zichzelf kunnen laten spreken. Zoals wanneer Harry rouwt om zijn overleden valkparkiet. Het surrealisme van de situatie (een man die twee mensen doodde, maar ontzettend veel moeite doet om het piepkleine vogeltje te begraven) was de luisteraar sowieso niet ontgaan.

Harry en Bram hebben de statistiek niet aan hun kant: een kwart van de ex-gedetineerden belandt binnen twee jaar alweer in de gevangenis. En 70 procent komt binnen zeven jaar weer in aanraking met justitie. Buiten de muren draait boven alles om de worstelingen en de successen van twee door het leven getekende mensen, maar Knol laat ook op een subtiele manier zien waarom zo weinig mensen erin slagen hun leven echt ten goede te keren. Doordat ze direct nadat ze de cel verlaten op straat komen te staan bijvoorbeeld, zoals met de zwaar verslaafde Bram dreigt te gebeuren.

De vraag die overblijft is: behoren Harry en Bram tot de uitzonderingen?

‘Buiten de muren’ is een podcast van de NTR en Radio 1 en te beluisteren via de app en site van NPO Radio 1, in iTunes, Spotify en andere podcast-kanalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden