Review

Buigingen verbergen woede

Achter een net geklede kantoorklerk gaat in 'Seance' van Kiyoshi Kurosawa een kinderlokker schuil. Het mollig naaistertje dat het liefst nooit haar woonkamer verlaat ontpopt zich in 'Face' van Junji Sakamoto na één gemene opmerking van haar zus tot een moordenares die door de politie op de hielen gezeten het land doorvlucht. Meer dan ooit tevoren lijken de Japanse filmmakers die hun werk tijdens het Rotterdamse filmfestival presenteren, het geloof in de schone schijn van hun land verloren te hebben. Achter schooluniformen en beleefde buigingen tonen ze een verborgen vulkaan.

David Sneek

Hoewel geheel Japanse programmaonderdelen -zoals vorig jaar het 'No Cherry Blossoms'-programma en het retrospectief van regisseur Kinji Fukasaku- deze keer ontbreken, blijft het land in Rotterdam, net als de rest van Azië, traditiegetrouw uitstekend vertegenwoordigd en bezocht. Fukasaku's nieuwste, 'Battle Royale', is inmiddels zo'n veelbesproken publieksfavoriet dat een extra voorstelling zal worden ingelast, alle screenings van Takeshi Kitano's 'Brother' waren vanaf de eerste dag van het festival al volgereserveerd, en in de competitie van jonge filmmakers zou 'Bad company' van Tomoyuki Furuyama, dat in Rotterdam zijn wereldpremière beleeft, wel eens hoge ogen kunnen gooien in de strijd om de Tiger award.

Op de middelbare school op het platteland waar 'Bad company' zich afspeelt heeft docent Kobayashi ogenschijnlijk hoge verwachtingen van zijn twaalfjarige leerlingen. 'Eerlijkheid', 'Waarheid' en 'Oprechtheid' zijn de woorden die permanent in enorme karakters op het schoolbord prijken. En in een dagelijks in te leveren dagboek verwacht hij dat zijn leerlingen bekennen hoe zij in kleine overtredingen tegen deze grote idealen zondigden. Op een lijstje naast de deur wordt de klas ingedeeld in drie categorieën: mensen, delinquenten en tuig.

Als een vijftal jongens uit de klas in de winkel van een oud dametje wat snoepjes steelt, is het vonnis van de leraar nietsontziend; natuurlijk degradatie tot 'tuig', maar elk van hen moet bovendien, alsof het hier om China tijdens de culturele revolutie gaat, in plaats van het Japan van de jaren tachtig, een opstel met zelfkritiek schrijven - dertig bladzijden van vijfhonderd woorden.

De ijzige koelte waarmee Kobayashi de jonge dieven dagelijks ter verantwoording roept wordt door Furuyama met pijnlijke traagheid geregisseerd. Oog in oog met hun leraar, oog in oog met hun vaders, lijken de vriendjes langzaam ineen te schrompelen. De zware taak weer 'mens' of zelfs maar 'delinquent' te worden, levert niets dan onderlinge afkeer en wantrouwen op. En zelfs de bekentenis in het opstel van Sadotomo, de meest opstandige van de vijf, dat hij zichzelf haat kan geen indruk maken. Schooldiscipline onthuld als vernederend sadisme.

Laat Furuyama zo de wreedheid achter de facade zien, omgekeerde bedoelingen had Junji Sakamoto zondagavond met zijn misdaadfilm 'Another Battle'. ,,Ik wilde geen ouderwetse Yakuza's meer laten zien met littekens en grote tatoeages, maar daarentegen laten zien dat de Japanse maffia een bedrijf is geworden en net zo functioneert als de rest van het land. Wanneer een nieuwe misdaadbaas wordt gekozen gaat dat eigenlijk net zo in zijn werk, met dezelfde stiekeme vergaderingen en verborgen samenwerkingen, als een politieke partij z'n leider benoemt.'' Hoewel het plot van 'Another Battle' losjes gebaseerd is op Fukasaku's succesvolle gangsterserie uit de jaren zeventig -'Battles without honor or humanity'- blijken de gangsters van vandaag heel wat hoffelijker te zijn dan voorheen. Er worden golfafspraken gemaakt, visitekaartjes uitgewisseld en men zorgt er netjes voor dat het sakéglas van de vijand gevuld blijft. Maar zoals te verwachten zwelt ook hier de woede achter de beleefde manieren aan, en laten de gangsters in het afsluitende bloedbad zien dat ze met hun gewelddadigheid voorlopig alle middelbare scholieren nog wel even de baas zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden