Tv-columm Maaike Bos

‘Broeders in Berlijn’ kijkt lekker weg, maar Sis: je wordt gemist

De Van Rossems zijn terug op tv, maar niet onder de vertrouwde titel ‘Hier zijn de Van Rossems’, die al vier jaar een Asterix-en-Obelixachtige mix van kennis en ietwat uitvergroot gedrag aankondigt. Kunsthistorica Sis, architectuurkenner Vincent en historicus Maarten van Rossem kunnen zo lekker kissebissen, klagen en grappen maken dat het lollig is om deze geleerde, doch o zo menselijke types te volgen. Sinds donderdag zijn ze bij de NTR nu ‘Broeders in Berlijn’.

Het laat zich raden: zonder zus Sis. Zij is de grote afwezige, en ik help maar even de roze olifant de kamer uit: voor Sis waren de opnamen in deze Duitsland-serie wat te veel. “Meer reizen, langer van huis: allemaal best vermoeiend”, schreef de NTR-persvoorlichter desgevraagd. “Komend voorjaar is ze er weer bij voor de Nederlandse serie.”

Als ik de broers was geweest, had ik het benoemd. Sis had kunnen inbellen via Skype om haar afwezigheid te verklaren en de twee succes te wensen. Kijkers zijn gewoontedieren, hè. Nu pas merk je dat met Sis erbij de dynamiek van hun vroegere gezin meekomt. Zonder haar zijn de broers dociel aan het babbelen, Maarten iets dominanter dan Vincent. Op wat boude uitspraken na is de pit er een beetje uit.

Maar goed, hun werkgebied is des te interessanter: Berlijn, en van daaruit Duitsland. Op 9 november is het dertig jaar geleden dat de Muur viel. Vincent en Maarten gaan op onderzoek naar de gevolgen van de Wende en naar tekenen van de Duitse identiteit.

Wat heeft dit te maken met de Duitse identiteit? Geen reet

Dat klinkt nogal megalomaan voor vier afleveringen en dat is het ook. In de eerste aflevering over Berlijn voel je de willekeur van de plaatsen die ze aandoen: natuurlijk de Muur en een gevangenis waar Stasi-gevangenen zaten. Maar waarom zoeken ze de Duitse identiteit op het Museumeiland in voormalig Oost-Berlijn en zoeken ze bijvoorbeeld niet naar plekken waar de ostalgie opspeelt en waar hedendaags Oost en West elkaar ontmoeten?

Ze lopen door Oost-Berlijnse arbeiderswijken van goedkope betonplaten (de Plattenbau) en bezoeken een modelwoning in de wijk Hellersdorf. Wat ze niet aanstippen, is dat die gedateerde gribusflats juist steeds hipper zijn onder creatieve twintigers, lekker antibourgeois. De geschiedenis van Oost ingekapseld in een vrije (westerse) keuze voor goedkope huurwoningen in cultureel erfgoed. In die beweging ligt ook een zoektocht naar de Duitse identiteit besloten.

In plaats daarvan staan ze stil bij een schilderij van een geïdealiseerde gotische kathedraal. Maarten: “Wat heeft dit te maken met de Duitse identiteit? Geen reet.” Ja, grappig de kont tegen de krib, maar eigenlijk een gemiste kans om te kijken naar het Berlijn van nu.

Toch kijkt de serie lekker weg en leerzaam is die ook, deze keer met interviewtjes met ervaringsdeskundigen. Hoe de Oost-Berlijnse Tatjana drie jaar gevangen zat omdat ze haar West-Berlijnse vriendje Antonio wilde bezoeken: absurd. Hoe een ex-gevangene een cel had zonder matras, met continu fel licht aan, alleen maar omdat hij naar het vrije Westen wilde. Het is nauwelijks voor te stellen dat dat dertig jaar geleden zo was. De Van Rossems hebben gelijk: dit is het moment om terug te kijken. Maar Sis: je wordt gemist.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden