Profiel Rory Stewart

Britse diplomaat, ­filosoof en wandelaar Rory Stewart raakt maar niet buiten adem

Rory Stewart op de eerste dag van zesweekse tocht door Afghanistan, in 2002

Filosoof en diplomaat Rory Stewart maakte naam als reisschrijver over Afghanistan, maar stapte in de platvloerse Britse politiek. Hij wil burgemeester van Londen worden.

Sinds ik tien jaar geleden dat interview zag met Rory Stewart bij het programma ‘Wintergasten’, ben ik deze Britse diplomaat, ­filosoof en wandelaar nooit meer vergeten. Een jongeman toen nog, zo zorgvuldig sprekend, die wat fragiel oogde maar het lef en de kracht had gehad om van de Turks-Iraanse grens naar Nepal te lopen, ook dwars door Afghanistan in het voorjaar van 2002, de periode dat de Taliban daar net waren verdreven. Over die Afghaanse passage had hij een boek geschreven waarin hij de Afghanen neerzet als een volk van goede wil en medemenselijkheid.

In ‘Tussenstations’ beschrijft Stewart hoe hij weken achtereen aanklopt bij huizen, soms zeer armzalige, en vraagt om te mogen overnachten. Vrijwel nooit vangt hij bot. Zijn doel is om uren op de vloer te gaan zitten, de mensen over zichzelf te laten praten, en vooral te luisteren (hij spreekt elf talen). In de tijd dat het in de kranten vooral over bombardementen en terreur ging, was dit een hoopgevend en ook overtuigend tegengeluid.

En toen kwam ik de naam Rory Stewart dit jaar weer tegen als tegenstrever van Boris Johnson in de race om het leiderschap van de Conservatieve Partij. Wat deed dat knap schrijvende, kosmopolitische, fijnbesnaarde talenwonder op de mestvaalt van de Britse politiek? Stewart is al bijna tien jaar parlementslid, hij was zelfs staatssecretaris. In die rol zei hij, in 2017, dat Britse IS-strijders beter kunnen omkomen of de doodstraf krijgen, dan terugkeren naar Groot-Brittannië. What happened?

Stewart zelf zegt dat hij via zijn wandelboeken over Iran, India, Pakistan, Afghanistan en Nepal, en via de stichting die hij oprichtte om Afghaanse gebouwen te herstellen of zijn lessen aan Harvard, wel tegen mensen aan kon praten, maar te weinig bewerkstelligde. Daarom koos hij voor de politiek. Maar niet zonder te wandelen. De belofte van wandelen, vertelde hij ooit op Berkeley University, is dat je zo, op een bijna magische manier, een indruk krijgt van hoe de wereld echt in elkaar zit. Hij loopt al tien jaar soms wekenlange tochten door zijn kiesdistrict Penrith and the Border (aan het oosten van Lake District, dus dat mag geen straf heten) maar ook daarbuiten, om overal aan te kloppen, te eten, slapen en te praten. Over de armoede die hij in eigen land aantreft, wil hij ook weer een boek gaan schrijven.

Beschaafd alternatief

Het beeld van de intellectuele wandelaar in het Lake District, die met vrouw en kinderen in een cottage aldaar verblijft om zich in de midweek te verlagen tot de Londense politieke slangenkuil, is een romantisch beeld dat het in de conservatieve leiderschapsverkiezingen onverwacht goed deed. Stewart steunt brexit, maar niet zonder deal. Als geprivilegieerde Eton-jongen lijkt hij op Boris Johnson, maar Stewart lijkt het beschaafde alternatief. Hoewel, geruchten gaan nu dat hij als diplomaat spion voor MI6 zou zijn geweest. Niet uit de lucht gegrepen, want zijn vader (over wie het boek ‘De Schotse Marsen’ gaat) was hoog bij de inlichtingendienst. Stewart ontkent, maar zegt ook het niet te kunnen erkennen als hij wel gespioneerd had.

Beeld EPA

Zoals bekend, versloeg Stewart Boris Johnson niet. Sterker nog, Johnson zette hem met 20 anderen uit de partij. Maar Stewart geeft niet op. Net als Johnson eerder, wil hij in mei volgend jaar gekozen worden tot burgemeester van Londen, zo maakte hij vorige week bekend. Ook binnen het Verenigd Koninkrijk zijn Rory Stewarts ambities grenzeloos. De eerste om te zeggen dat de politiek geen beter mens van hem maakt, zal hij zelf zijn. Als je de opmerkzaamheid van de schrijver wilt blijven oefenen om als politicus niet af te stompen, moet je over de wereld blijven rondlopen, zegt hij. Het is ook ­typisch Stewart om daar dan meteen aan toe te voegen: “Al mis je ook veel”. Stewart gaat dus weer op pad, de vraag is: wanneer raakt hij buiten adem?

Rory Stewart
Tussenstations. Te voet van herat naar Kabul
Vert. G. Baardman en J. van der Lee.  Prometheus; 316 blz. € 15,95

Rory Stewart
De Schotse Marsen
Vert. Roland Fagel. Prometheus; 384 blz. € 25,99

Lees ook:

Rory Stewart, de anti-macho-kandidaat die het Boris Johnson ineens lastig maakt

Nee, heel veel kans om de nieuwe premier van Groot-Brittannië te worden heeft hij zeker niet. Maar Rory Stewart weet wel handig gebruik te maken van de onzichtbaarheid van Boris Johnson in de campagne voor het partijleiderschap van de Conservatieven. 

Britse politicus denkt al wandelend na over de verschillen tussen Schotland en Engeland

Wandelend door Schotland peinst de Britse politicus Rory Stewart over identiteit, het nut van oorlog, en over zijn vader van 93.

Lees meer wandelverhalen in ons dossier van Te voet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden