INTERVIEW

Brigitte Kaandorp: Ik kan niet meer de kneus spelen, ik heb veel te veel levenservaring

Brigitte Kaandorp: 'Ik ben heel lang eenzaam geweest. Totdat ik Jan leerde kennen.' Beeld Maartje Geels

Brigitte Kaandorp is inmiddels een diva, zo vindt ze zelf ook. De 56-jarige cabaretier toert momenteel met een liedjesprogramma, begeleid door een grote band. 'Zo langzamerhand moet ik mezelf maar eens serieus nemen als zangeres.'

Ze loopt ongewoon casual het toneel op, in spijkerbroek en streepjestrui. Toch is Brigitte Kaandorp (56) ook in deze verpakking duidelijk een vakvrouw. 'Hallo IJmuiden, wat dápper dat u hier bent.' De openingswoorden worden met een zaalbrede lach ontvangen. Gedurende een vrolijke en chaotische avond in de Stadsschouwburg Velsen eet het publiek uit haar hand.

De zelfbenoemde 'koningin van het Nederlandse cabaret' reist door het land met 'Wereldtournee': een liedjesprogramma met grote live band. IJmuiden heeft de primeur: een openbare repetitie waarin 'geen enkele lijn of spanningsboog zit', belooft Kaandorp.

Samen met de muzikanten oefent ze een 'wiedergutmachungsmedley' van bekende Duitse liedjes en een 'lalalamedley' waarin het publiek enthousiast participeert. Terwijl de band nog puzzelt op noten en maten kletst Kaandorp behendig de stiltes vol: 'Zo gaat het dus de hele avond. Dat je denkt: Is dit het? Ja, dit is het: houtje-touwtje à l'improviste. Als het echt allemaal ruk is, dan doe ik wel een paar verzoeknummers. Jullie mogen ook bier gaan halen.'

Pas na de pauze komt Kaandorp officieel op: in een jurk als een discobol die bestaat uit 'zes kilo Swarovski-diamanten uit Rusland'.

Dan zingt ze ook haar eigen tragikomische hits, vaak over antihelden in een uiterst penibele situatie, die per couplet verergert. Met als hoogtepunt haar bekende klaaglied 'Ik heb een heel zwaar leven': 'En straks lig ik op mijn sterfbed / en dan lig ik in mijn graf / En dan denk ik: pff, 't is zwaar geweest / Gelukkig is het af.'

Lager pitje

Het gaat goed met Kaandorp, vertelt ze enkele dagen later op een terras in Overveen. Ze heeft net een (vrij lang) tussenjaar achter de rug, ze stopte met toeren en grote projecten.

Al was de rust betrekkelijk: "Mensen denken dat ik lekker lag te lezen, maar zo was het niet, ik heb wel doorgewerkt, alleen op een lager pitje. Ik ben 56, dus ook belast met hormonen. Het is geen interessant onderwerp, de overgang, maar het is wel aan de hand. Het was prettig om even niet zo hard te hoeven werken.

"Een tijdje had ik ruzie met mijn eigen talent. Ik dacht: Ik kan iets wat anderen niet kunnen, maar wat heb ik eraan, wat een onzin eigenlijk, en wat heb ik er allemaal door gemist? Dat is weer over. Ik kan dit nu eenmaal: het gezellig maken met het publiek. Ik heb er weer veel lol in."

Is het alleen maar leuk dat u de zaal zo snel plat krijgt? Of verveelt dat soms?

"Ik kan altijd en overal mijn reet redden, dat heb je in IJmuiden kunnen zien, dat was een onvervalste red-je-reetavond. Ik kom er altijd wel mee weg, dat kan een valkuil zijn. Maar ik weet van mezelf dat mijn standaard hoog ligt. Na een mindere voorstelling heb ik echt de pest in. Er zijn ook avonden... een spirituele ervaring is een groot woord, maar op sommige avonden is iedereen ín het moment. Niemand denkt: we moeten naar de oppas, wat was het vervelend op kantoor, hoe is het met mijn moeder? Iedereen is op dat moment dáár, met mij in die zaal, op de seconde. Zo kan het gaan als ik helemaal ontspannen én geconcentreerd ben, dan heb ik het publiek aan een touwtje, ik trek eraan en daar gaan ze, met z'n allen tegelijk. Dat is geweldig, daar ligt de uitdaging."

Vanaf dit najaar trekt u langs de theaters met een nieuwe solovoorstelling, maar eerst gaat u de hele zomer zingen. Waarom wilt u dat weer doen?

"Alles begon ooit met het schrijven van liedjes, zoals 'Annelies van der Pies'. Die zijn nog steeds de basis, als ik er acht heb geschreven, kan ik zo het toneel op lopen. De praatjes komen er vanzelf wel tussendoor. Liedjes kun je niet improviseren, die moeten gewoon af zijn. Ze zijn als pilaren: je loopt van de ene pilaar naar de andere.

"Maar ik heb altijd gedacht: Ik kan niet zingen. Ik deed het wel, maar ik had een heel lage dunk van mijn zangkwaliteiten. Ik had echt een soort... geen minderwaardigheidscomplex maar nou ja.... dat je denkt: het moet maar zo, ik ben geen Trijntje Oosterhuis met al die riedeltjes, ik moet het maar doen met wat ik heb.

"Totdat ik ontdekte dat juist mijn no-nonsense manier van zingen heel direct bij mensen kan binnenkomen. Ik werd me dat voor het eerst bewust tijdens een optreden met pianist Cor Bakker, een jaar of acht geleden, in een strandtent in Bloemendaal. Iedereen zong alle liedjes vanaf zin één keihard mee. Dat was een eyeopener: dat mijn liedjes inmiddels zo'n plek hadden in de harten van mensen.

Zo langzamerhand moet ik mezelf maar eens serieus gaan nemen als zangeres. En ik vind het dus ook heel leuk om te zingen."

Tijdens de openbare repetitie in IJmuiden vroeg u nogal eens de mening van uw man Jan, die op rij zes in de zaal zat. Heeft hij veel invloed op uw werk?

"Om te beginnen is dit hele idee van hem. Ik ben van nature een uitsteller en een weigeraar. Dat heb je wel meer met artiesten: die hebben een talent, maar hikken er ook tegenaan. Jan zei: 'Jij staat op je 87ste nog te zingen op het podium, met rollator desnoods. Je moet het zingen naar een hoger plan tillen, je kunt er nog in groeien'."

Zijn zijn ambities voor u groter dan die van uzelf?

"Ja. Ik noem Jan altijd de spindoctor, hij ziet de lange lijnen, is de strateeg. Hij ziet wat er nog in mij zit en hoe we dat eruit kunnen halen. We zijn nu veertien jaar bij elkaar en inmiddels overleg ik alles met hem.

"We zijn voor onszelf begonnen, ik zit niet langer bij een impresariaat, we hebben een manager in dienst genomen. Dit is onze eerste eigen productie. Jan durft het aan om een grote band in te huren en een duur en geavanceerd geluidssysteem aan te schaffen. In mijn eentje zou ik deze stap nooit hebben gezet. Ik zou denken: Ach, mijn carrière loopt zo ook wel.

"Jan is een echte teamplayer, een verbinder. Voordat ik hem kende was ik een vrij eenzame artiest, ik zag het belang niet in van een team. Ik kon heel ontrouw zijn, niet in de liefde of zo, maar ik dacht: Het doet er niet toe wie er met me meegaan.

"Nu merk ik pas hoe fijn het is om getrouwen om me heen te hebben. Ik heb dezelfde lichtman, dezelfde chauffeur, iemand voor het geluid. Ik wist niet dat het bestond, een team, dat heb ik echt moeten leren."

Uw nieuwe soloprogramma heet 'Eh...' Waar gaat dat eigenlijk over?

"Dat vroeg ik me een tijdje geleden ook af: Wat heb ik nog te vertellen? Al mijn shows draaien om onderonsjes tussen mij en het publiek: Wat ik nou weer heb meegemaakt! Dan was de liefde weer uit, dan was ik ineens zwanger, dan moest ik op de fiets met twee kinderen, er was altijd wel wat.

"Maar ik ben nu 56 en in een andere fase beland. Ik kan niet meer ongegeneerd de kneus spelen, dat ben ik gewoon niet meer, ik heb veel te veel levenservaring. Ik was altijd de underdog, maar er zit zo langzamerhand ook een element van diva in mij. En hoe ga je dát nu weer met elkaar combineren...

Tekst loopt verder onder de afbeelding.

Beeld Maartje Geels

"Nou ja, afijn, ik liep laatst tamelijk onvoorbereid het toneel op voor een premature try-out. En toen kwamen er toch verhalen! Over mijn kinderen, mijn dochter van 21 en mijn zoon van 24. Die zijn het huis uit en bellen af en toe op. En dan niet met: 'Mam, het gaat hartstikke goed, ik ben verliefd maar niet zwanger en ik heb ook geen soa.' Ze bellen altijd midden in de nacht: 'Ik stap nu in een taxi, maar ik vertrouw die taxichauffeur niet helemaal, tuut tuut tuut.' Of ik moet weer een kind redden dat op de keukenvloer ligt met een slagaderlijke bloeding.

"Mijn ouders zijn heel oud, 91 en 93. Ze zijn nog goed, maar ze kwakkelen, een wankel evenwicht. Ik liep laatst met mijn zus en mijn ouders in een tuincentrum, het was bijna slapstick. Iedereen raakte elkaar kwijt, mijn moeder reed de verkeerde kant op met haar scootmobiel, ik riep door de zaak: 'Pap, de knolbegonia's zijn aan het begin!

"Je moet op mijn leeftijd aan twee kanten zorgen, de kinderkant én de ouderkant. Dus ja, ik heb nog genoeg te vertellen."

Wordt het leven met de jaren luchtiger of zwaarder?

"Luchtiger. Ik sta oorspronkelijk niet heel feestelijk in het leven. Ik ben opgevoed met het idee dat het leven een beproeving is, een aaneenschakeling van moeilijke opdrachten. Althans, zo kwam het op mij over. Mijn zus heeft er bijvoorbeeld veel minder last van.

"Ik was vroeger sociaal heel onhandig en verlegen. Ik kwam kapotter terug van een verjaardag dan van een voorstelling. Ik was altijd aan het maskeren dat ik niet leuk was of aan het bewijzen dat ik juist wel leuk was. Terwijl ik op het toneel als een vis in het water was, dat was mijn domein, mijn biotoopje. En ik kreeg er nog van alles voor terug ook: geld, aanzien en een excuus om niet naar verjaardagen te hoeven. Ik ben heel lang... niet egoïstisch maar wel eenzaam geweest. Totdat ik Jan leerde kennen. Die zegt: we gaan verjaardagen natuurlijk wél vieren, we gaan met vrienden op fietsvakantie, we gaan een groot kerstdiner maken."

Hoe is het om ouder te zijn in dit vak?

"Leuk. Je hoeft jezelf niet meer te bewijzen. Dat ik het gezellig heb met het publiek is al een grote kwaliteit, heb ik gemerkt. Ik ben op mijn zeventiende begonnen, ik heb enorm veel vlieguren gemaakt, heb het in de vingers. Die ontspanning is prettig."

Brigitte Kaandorp

Brigitte Kaandorp (1962) won in 1983 het Camaretten Festival en maakte vele soloprogramma's, waaronder 'Cabaret voor beginners'. Ze is steevast de antiheldin, de klunzige komiek bij wie alles mislukt en tegenzit. In verschillende voorstellingen spiegelt ze zichzelf aan 'het ANWB-echtpaar': mensen met vlotte broeken die wél georganiseerd zijn en hun auto van winterbanden weten te voorzien. 

Momenteel overweegt ze om 'ANWB, de musical' te gaan maken. Een gimmick natuurlijk, al weet je het bij Kaandorp maar nooit. Samen met Theo Nijland kreeg ze in 2011 de Annie M.G. Schmidtprijs voor het lied 'Lente'. Bijna al haar liedteksten zijn gebundeld in 'Dit is een meezinger, Groot Lees- en Liedboek' (2012). Nu treedt ze in twintig Nederlandse theaters op met 'Wereldtournee'.

Meer interviews met cabaretiers lezen? Lees hier een interview met George van Houts: 'Ik ben meer dan de zielige man die te vroeg zijn vrouw verloor' , en hier een interview met Jan Jaap van der Wal, die verliefd op Vlaanderen is geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden