Brabant zat er na het vertrek van de Romeinen warmpjes bij

De Merovingische schat die in Uden is gevonden. De voorwerpen dateren uit de periode 500 - 700 na Chr. Beeld RV

Brabantse boeren waren na het vertrek van de Romeinen veel rijker dan altijd werd gedacht. Dat weten we dankzij speurwerk van amateurarcheologe Hanneke van Alphen.

Een scherp paar ogen, twee stevige handen en soms een fototoestel. Ziedaar het belangrijkste gereedschap van Hanneke van Alphen (64). Bijna dagelijks trekt de Udense er wel even op uit om ergens in de regio de bodem te onderzoeken. Archeologie is haar passie sinds ze als kind op de akker bij de ouderlijke boerderij een vuurstenen mesje ontdekte. Het was lange tijd een van haar meest bijzondere ondergrondse vondsten. Tot februari 2014. De stukken metaal die ze op een dag mee naar huis nam, bleken samen een oud zwaard te zijn. Hanneke kon haar ogen niet geloven.

Nog steeds moet ze zichzelf regelmatig in haar arm knijpen om te beseffen dat het echt is. Aan de rand van Uden stuitten professionele archeologen, die het werk na haar vondst overnamen, op 29 graven van 1500 jaar geleden. Het meest bijzondere is dat de overledenen allerlei kostbaarheden bij zich droegen: zwaarden, gouden munten, zilveren spelden, paardentuig, bijzondere sieraden.

Ruim drie jaar en vele universitaire onderzoeken later werden de vondsten gisteren in Uden gepresenteerd. Blijkbaar waren de eerste kolonisten in het verlaten Brabant, zoals projectleider Fokko Kortlang de gemeenschap noemt, veel rijker dan we dachten. Het werpt een nieuw licht op de geschiedenis tussen het Romeinse Rijk en de Middeleeuwen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding 

Beeld x

Koppigheid

En dat allemaal dankzij de koppigheid van Hanneke van Alphen. Ze geloofde niets van de conclusies van een gemeentelijk bodemonderzoek op de plek waar een nieuwbouwwijk moest verrijzen. Niets bijzonders in de grond? Dat zou ze nog weleens zien.

Toen de bouwwerkzaamheden begonnen en een graafmachine een weg uitgroef, zag ze haar kans schoon. "Het was intuïtie. Ik zag meteen heel veel verkleuringen in het gele zand. Dat zegt al veel. Na een beetje spitten, kon ik de scherven uit de veertiende eeuw zo oprapen. Andere vrijwilligers van onze groep gingen daarop meedoen. We haalden steeds meer naar boven. En een maand later vonden we dat zwaard."

Tijdens een vakantie in IJsland kreeg Hanneke later dat jaar een telefoontje. Onderzoekers van de Universiteit van Leiden waren op dezelfde plek op elf graven gestuit. Later vonden ze er nog achttien. "Ik was zo gelukkig. Het was de bevestiging dat mijn gevoel klopte. Na de vondst van het zwaard en een gaaf potje dachten we wel dat er meer moest zijn. Zulke grote dingen tref je niet vaak. Sterker, ik denk niet dat ik ooit in mijn leven nog zoiets zal vinden."

Belangrijk puzzelstuk 

Voor de onderzoekers uit Leiden vormen de vondsten een belangrijk puzzelstuk om de geschiedenis verder in kaart te brengen. "Zo ontsluiten we een periode die tijdens de geschiedenislessen zelden wordt vernoemd", aldus de bij de presentatie aanwezige gedeputeerde Henri Swinkels.

En Hanneke? Zij graaft vrolijk verder. Twintig uur per week trekt ze ervoor uit. Meestal te voet of op de fiets. Heeft ze een schop nodig, dan pakt ze de auto. "Vroeger deed ik het meestal met mijn man. Hij had er oog voor, we praatten er ook veel over. Zes jaar geleden ben ik weduwe geworden. Sindsdien moet ik het alleen doen."

Lees ook:

Amateurarcheologen helpen de profs: 'Als ik ergens een kuil zie, ga ik graven'
Archeologen ontdekken kind dat in een graf ter wereld kwam
Amateurarcheoloog krijgt platform voor zijn schatten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden