Beeld KAMERICH & BUDWILOWITZ / EYES 2

Recensie Theater

Boukje Schweigman laat zien hoe mooi vallen wel niet is

Theater

Val
Schweigman&
★★★☆☆

Als je valt, ben je snel beneden. Maar Boukje Schweigman begint haar eerste grote-zaalvoorstelling ‘Val’ met het uitsmeren van het valmoment om te laten zien hoe mooi vallen wel niet is. Vanuit de nok van het theater buitelen de dansers in tergend slow motion rond hun eigen as, de armen gespreid als bij een parachutesprong. In het pikkedonker zijn alleen details van hun lichaam te zien, uitgelicht in een magisch clair-obscur: een soort lichtgevende amoeben in de oersoep, losgezongen van ruimte en tijd.

Van een bungelende danser druipt verf, in stroperige slierten tot op de grond. Er valt zand langs een andere danser in de lucht, wat de suggestie van een moessonregen wekt. Zulke beelden zetten de tijd stil en hebben de kracht je kortstondig te desoriënteren. De verstilling biedt op een wonderlijke wijze troost. Zo is vallen niet iets om te vrezen.

De ultieme vrijheid van vallen

De beeldtaal werkt direct op je zintuigen en roept – typisch Schweigman – filosofische vragen op. Biedt vallen, loskomen van de aarde, niet de ultieme vrijheid? Zo maakt Schweigman als ‘koningin van het ervaringstheater’, in essentieel partnerschap met licht- en decorontwerper Theun Mosk, ook poëzie van zoiets simpels als een val.

Voor haar woordenloze theater werkt Schweigman ditmaal samen met de vijf blazers van het ‘rietkwartet’ Calefax op een nieuw werk van de hedendaagse componist Yannis Kyriakides. Zijn compositie staat fraai op zichzelf, maar bevat ook ‘dragende’ snerpende, zoemende, brommende klanken die het thema onderstrepen. Een terugkerende toon die almaar hoger wordt suggereert een vallend projectiel, zoals in een tekenfilm.

Ondersteboven hangende blazer

Goed gelukt én fascinerend om te zien is de fysieke participatie van de Calefaxers aan de voorstelling. Je gelooft je ogen niet wanneer er na een bungelende danser opeens een ondersteboven muziek makende blazer uit het duister oppopt. De voorstelling heeft veel van zulke verrassingen in petto.

De musici fungeren als aanstichter als de actieradius zich verplaatst tot op het toneel. Dan oefent de orkestbak, drie meter diep, een mysterieuze aantrekkingskracht op de dansers uit, voortgestuwd door de muziek. Voetje voor voetje of met volle overgave, elkaar behoedend voor de val of juist de afgrond in jagend. Dit op losse associaties gestoelde tweede deel is een enerverende tour de force, maar als vertaalslag van het thema te eendimensionaal. ‘Val’ komt terug in het lood wanneer de dansers met het tegengestelde van het vallen aan de haal gaan: het vastklampen. Dan toont Schweigman de kwetsbaarheid van de mens en het mededogen dat we daarvoor moeten hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden