Review

Boslet was een virtuoos, geen ambachtsman

Natuurlijk wordt in 2010 uitgebreid stilgestaan bij de ’grote’ namen, zoals Chopin, Schumann en Pergolesi, en ook Hugo Wolf, Christoph Graupner en Wilhelm Friedemann Bach pikken in hun herdenkingsjaar een graantje mee, maar waar blijft de aandacht voor Ludwig Boslet? Een paar orgel- en koorconcerten in de Saar-Pfalz-Moezel-regio in het zuidwesten van Duitsland – daarmee moet de tijdens zijn leven als ’de Duitse Guilmant’ bekend staande Boslet het in zijn 150ste geboortejaar doen. Oh ja – én er verscheen een dubbel-cd met orgelcomposities.

Ludwig Boslet, die op 12 december 1860 in Biedershausen werd geboren, was een muzikale laatbloeier. Aanvankelijk werkte hij als dorpsonderwijzer in de Pfalz. Toen zijn muzikale talent werd ontdekt, ging hij in Stuttgart en München naar het conservatorium. Vervolgens werkte hij in Ludwigshafen en St. Ingbert als organist, koordirigent en pianoleraar, om uiteindelijk in Trier te belanden, waar hij van 1911 tot 1941 Domorganist was.

In die jaren vergaarde Boslet meer dan uitsluitend regionale bekendheid. Op aanbiedingen uit Luzern, Londen en de Verenigde Staten ging hij niet in, omdat, schreef hij, ’mijn Heimat mij geen gebrek zal laten lijden’. De Beierse regering liet weten dat er, mocht het hem in Trier niet meer bevallen, een professoraat aan een van de Beierse conservatoria op hem lag te wachten. Maar de belangrijkste reden om in Trier te blijven was misschien nog wel het Weigle/Klais-orgel uit 1908 in de Dom, ’eine gewaltige Orgel, die immer imposant klingt und (..) großen Eindruck macht’. Het orgel in de Dom werd door oorlogsgeweld overigens zwaar beschadigd om uiteindelijk na een kwart eeuw definitief te worden vervangen. Dat beleefde Boslet niet meer: hij overleed, 90 jaar oud, in 1951.

Was Boslet een eeuw geleden een gevierd man – zijn composities verschenen bij gerenommeerde uitgeverijen – thans is hij nauwelijks nog gekend. Organist Joachim Fontaine trekt op de cd’s bijna letterlijk Boslets spoor na en op laatromantische orgels, veelal met (elektro-)pneumatische tractuur, in Völklingen, St. Ingbert, Trier en Kaiserslautern – feitelijk Boslets geografische biotoop – brengt hij onder meer diens zes orgelsonates ten gehore.

Is dat initiatief de aanschaf van beide schijfjes waard? Een eenduidig antwoord op die vraag is lastig te geven. Het lijdt geen twijfel dat Boslet in zijn tijd een ware orgelvirtuoos was en Fontaine werpt zich op als een pleitbezorger van zijn verre voorganger: gebruikmakend van de technische mogelijkheden (speelhulpen, zwelpedaal) van de orgels, die de speler ongekende kansen tot snelle wisselingen in dynamiek en registraties bieden, slaagt Fontaine erin Boslets soms langademige composities boeiend en stijlgetrouw weer te geven. Virtuositeit en effectbejag winnen het bij Boslet echter van diepgang en degelijk ambachtswerk. Gunstige uitzondering hierop vormt de Sonate nr. 5 D-dur, waarin het thema van het eerste deel overtuigend wordt uitgewerkt en waarbij het tweede deel thematisch materiaal van de antifoon van Pasen ’Et ecce terra’ bevat. Zo kan worden geconcludeerd dat Boslet vooral een 19e eeuwer en een traditionalist is gebleven en nauwelijks een twintigste-eeuwse vernieuwer is geworden. Boslet blijft een Rheinberger-adept en komt zelfs niet in de buurt van tijdgenoot Max Reger of opvolger Hermann Schroeder.

Misschien had een selectie uit de sonates, aangevuld met liturgische werken, een gevarieerder en eerlijker beeld van Boslet opgeleverd. Zo zijn op deze cd’s daarom vooral de onbekende orgels – nota bene uit allerminst een bloeiperiode in de orgelbouw (1905-1930), maar zonder uitzondering overtuigend gerestaureerd – voor de orgelliefhebber een interessante ontmoeting. Speciaal de indrukwekkende instrumenten in Völklingen en Kaiserslautern betekenen een ware sensatie en blijken – toegegeven – geknipt voor componisten als Ludwig Boslet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden