Boeren zoals vroeger klinkt idyllisch, maar het leven was zwaar

Beeld *

Elke week kiest Trouw uit een museum de blikvanger die we niet mogen missen.  Vandaag: Boereneenvoud in Bredevoort.

Nederlandse boeren moeten voor een duurzame landbouwtoekomst terug naar de jaren vijftig. Meer met de hand werken, weer trekpaarden inzetten. Dit bepleitte bioboer Meino Smit onlangs in zijn proefschrift. Benieuwd hoe het boerenleven er dan zou uitzien? Op de tentoonstelling ‘Boereneenvoud’ in de Koppelkerk in Bredevoort waan je je op het boerenland in de vijftiger en zestiger jaren. De landbouw was toen nog kleinschalig, melken en oogsten gebeurden met de hand en het landschap was nog onberoerd door ruilverkaveling. 

Dat klinkt idyllisch maar het leven was zwaar, getuige alleen al de blikvanger van deze expositie: een boerin die op haar knieën aardappels aan het rooien is. Dat gebeurde met blote handen, want werkhandschoenen hadden deze keuterboertjes niet. Dat was pijn lijden, weet deze boerendochter uit eigen herinnering, als je krabbend in de aarde met de nagels hard over een aardappel raspte.

Uit de gemeenschap

Twee vrouwelijke schilders nemen je mee terug naar die tijd. Anders dan veel andere kunstenaars die voor een tijdje hun atelier in de (Rand)stad verlieten om het leven op het platteland vast te leggen, maakten deze vrouwen deel uit van de boerengemeenschap. Stien Eelsingh (1903-1964) woonde en werkte het grootste deel van haar leven in Staphorst. Elisabeth Heuff-Kuylaars (1920-1994), opgegroeid in Nederlands Indië, kwam rond haar achttiende naar Nederland waar ze met haar man, een huisarts, in Neede in de Achterhoek ging wonen. 

Elisabeth Heuff, zonder titel. Beeld *

Eelsingh moest als alleenstaande moeder van een dochter zelf in haar onderhoud voorzien. Hoewel ze import was, gescheiden en onkerkelijk, werd ze volledig geaccepteerd door de streng christelijke gemeenschap, vertelt haar dochter Margreet Frankot. “Dat kwam omdat ze zich aanpaste aan de mores in Staphorst. Ze hielp in het kader van de burenplicht mee met het hooien en hield zich aan de zondagsrust. En het werd gewaardeerd dat ze keihard werkte.” Eelsingh schilderde in een expressionistische stijl.

Heuff maakte door de praktijk van haar echtgenoot van dichtbij het sobere boerenleven in de Achterhoek mee. Ze was zeer betrokken, zegt haar dochter Marijke Heuff. Dat zie je ook af aan haar schilderijen: intieme taferelen van eenvoudige boerenmensen met doorgroefde koppen en grote handen.  

Boereneenvoud, 11 jan. t/m 3 maart in de Koppelkerk, Bredevoort, open vrij/za/zo 11-17u.

Elke week beschrijft Trouw een kunstwerk of museum dat u niet mag missen. Eerdere afleveringen van ‘Wat moeten we zien in...’ leest u hier.

Meer lezen over de promotie van Meino Smit? Klik hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden