InterviewsBob Dylan 80

Bob Dylan door de ogen van zijn bewonderaars: ‘Ik dacht dat er twee Dylans waren’

1966. Londense fans proberen een glimp van Dylan op te vangen. Beeld Barry Feinstein
1966. Londense fans proberen een glimp van Dylan op te vangen.Beeld Barry Feinstein

Bob Dylan wordt maandag 80. Er zijn boekenkasten over hem volgeschreven, maar hij blijft mysterieus. Als je wil weten wie Dylan is, kun je beter kijken naar de mensen die hij inspireert.

Eén keer mocht A.J. Weberman bij Bob Dylan op bezoek. De obsessieve fan en zelfbenoemde ‘Dylanoloog’ zocht al jaren naar geheime boodschappen in Dylans platen, die hij vooruit én achteruit grijsdraaide. Hij graaide zelfs in vuilniscontainers rond Dylans huis, en dacht hem door en door te kennen. Maar toen hij losbarstte over Dylans verantwoordelijkheid als culturele held, antwoordde die: “I’m not Dylan, you’re Dylan”.

Vijftig jaar en honderden liedjes later blijft die uitspraak treffend. Bob Dylan heeft generaties geïnspireerd, maar iedereen lijkt wat anders in zijn werk te zien. En wat ze zien, zegt niet per se veel over de maker.

Muzikant Lucky Fonz III: ‘Je krijgt het gevoel dat Dylan de eeuwen in zich draagt’

“Als fans praten over Bob Dylan, hebben ze het eigenlijk over zichzelf”, zegt muzikant Otto Wichers (1981) alias Lucky Fonz III. “Zijn reportoire is zo caleidoscopisch, multi-interpretabel en deels abstract, dat er veel ruimte is voor interpretatie. Dylanfans onder elkaar zijn het ook nooit eens.”

Zo’n twintig jaar geleden wijdde Wichers zijn masterscriptie aan Dylans werk. “Officieel was het een proef van mijn kunnen in de Engelse Taal en Letterkunde, maar het was ingegeven door artistieke ambitie. Ik werd net singer-songwriter, en was bezig met de vraag wat een liedje moet doen in de wereld. Ik gebruikte Dylan om iets over mezelf te leren.”

Er bestaan grotere fans: “Ik heb één boekenplank met twee meter aan boeken over Dylan, maar ken mensen met een boekenkast vol.” Toch noemt Wichers hem een mentor en een gigantische invloed. “Ik wilde altijd al muziek maken, maar ik ben geen geboren nachtegaal. Dylan ook niet, hij werd virtuoos in het overbrengen van een verhaal. Hij leerde me dat goed zingen niet per se betekent dat je de hoogste noot zo zuiver mogelijk raakt.”

Neem The Times They Are a-Changin uit 1964, waar Dylan zichzelf begeleidt op gitaar en mondharmonica. “Dylan zingt kalm, met veel nadruk op de woorden, maar toch klinkt het als een epos. Omdat hij het klein houdt, ligt de nadruk op de dramatische melodie: korte lage noten, en ineens langgerekt en hoog aan het eind van ieder couplet. Het is ook een mooi ritme om op te spreken. Láng kort kort, láng kort kort; net als het metrum van de Odyssee.

“Je krijgt het gevoel dat Dylan de eeuwen in zich draagt. Alles zit in hem: een jaren zestighipster, een oude bluesman, maar ook een oude bard die de Ilias voordroeg voordat die werd opgeschreven.”

Lucky Fonz speelt vrijdagavond bij een Dylan-special op NPO Radio 1, aanvang 20:30 uur.

Tom Willems, auteur van veertien boeken over Dylan: ‘Hij zegt me niet hoe ik moet denken, maar helpt me m’n gedachten op een rij te zetten’

“We noemen hem het vijfde lid van de familie Willems, zijn muziek klinkt dagelijks in huis”, vertelt Tom Willems (1973), auteur van veertien Nederlandse non-fictieboeken over Dylan. Toen mijn dochter vier was verzuchtte ze: ‘Luister je nou alweer naar Bobbie?’ Het werd de titel van een van de boeken.”

Maandag verschijnt het nieuwste boek: Bob Dylan In Nederland 1965-1984. “Onder meer over hoe Nederland in het begin tegen Dylan aankeek en pogingen deed hem hier te laten optreden – wat in 1978 eindelijk lukte.”

Willems ontdekte de muziek als spijbelende puber. “School was niks voor mij, dus ik zat thuis met m’n moeder te kaarten. Toen de radio Blowin’ in the Wind draaide was ik zo geraakt, dat ik direct op de fiets sprong en een plaat kocht: Desire. Die nummers klonken weer zo anders dat ik dacht dat er twee Dylans waren.”

Sindsdien groeide hij uit tot een van Nederlands grootste Dylan-connaisseurs. En verzamelaars: Willems bezit honderden platen en een Billy-boekenkast barstensvol (dubbele) rijen romans en bundels waarin Dylan wordt genoemd – door iedereen van Simon Vinkenoog tot Theodor Holman en Daan Heerma van Voss. “Hamstergedrag, dat zit in je of niet. Mijn vrouw is ook een hamster: we hebben samen een kast vol uitgaven van Alice in Wonderland.” Willems houdt van Dylans cryptische teksten. “Hij zegt me niet hoe ik moet denken, maar helpt me m’n gedachten op een rij te zetten.” Een favoriet nummer is It’s Alright, Ma (I’m Only Bleeding). “Vanwege de poëtische en associatieve teksten. Ik kan nooit precies navertellen waar het over gaat, maar als ik het hoor begrijp ik het.

De Nijmeegse Tributeband Hard Rain: ‘Dylans repertoire is zo breed, dat kunnen wij niet allemaal nabootsen’

Met meer dan zeshonderd liedjes, is Dylans oeuvre groot genoeg om je als coverband in hem te specialiseren. In Nijmegen is Hard Rain de tributeband van naam. Of nou ja: “Tributebands proberen normaal gesproken de originele opnames precies na te spelen, dat doen wij niet”, aldus gitarist Harry Hardholt (70).

“Als je luistert naar optredens en alternatieve opnames door Dylan zelf, hoor je dat hij dat ook nooit doet. Een nummer dat begint als ballad, speelt-ie daarna uptempo, een countryliedje wordt een blues. Bij sommige bands zijn arrangementen en productie heel belangrijk, maar bij Dylan gaat het minder om vorm dan om inhoud.”

Dat beaamt zanger en gitarist Rob Kuitenbrouwer (ook 70). “Dylans repertoire is zo breed, dat kunnen wij niet allemaal nabootsen. Qua stijl zitten we het dichtst bij het album Blonde on Blonde uit 1966, maar echt imiteren doen we niet. We zijn ook gebonden aan wat we zelf kunnen.”

Hard Rain bestaat grotendeels uit hobbymuzikanten. Buiten coronatijd spelen ze zo’n tien keer per jaar voor honderd à tweehonderd man per show. “Het moet wát opleveren, want Harry leeft van de muziek, maar als we het voor het geld deden zouden we gek zijn.” Hardholt: “Het is vooral een vriendenkring van 60-plussers die Dylan jong leerden kennen. Ik ontdekte hem als tiener in de tijd van de Vietnamprotesten. Nummers als Masters of War waren koren op onze molen. Dat ging verder dan de muziek; het was revolutionair, de mogelijkheid van een ander leven.”

BOX: CV Bob Dylan

1941 Geboren in Duluth, Minnesota, als Robert Allen Zimmerman.
1961 Tekent platencontract bij Columbia Records.
1963 Wordt bekend als protestzanger met tweede album The Freewheelin’ Bob Dylan.
1965 Trouwt met Sara Lownds, krijgt vier kinderen maar scheidt in 1977.
1978 Speelt eindelijk in Nederland (De Kuip).
1998 Wint drie Grammy's met comeback-album Time Out of Mind.
2016 Wint de Nobelprijs voor Literatuur, komt niet opdagen.

Lees ook:

Ik wil eindigen met een mooie klank, geen dissonant

Rob de Nijs is gestopt met ‘dit mooie, maar zo afschuwelijke vak’. Misschien komt er nog een afscheidsoptreden, maar de zanger staat niet te trappelen. ‘Weet je, ik heb zevenhonderd liedjes opgenomen, is dat niet genoeg?’

Boudewijn de Groot wordt steeds vrijer

Boudewijn de Groot is geen prater, hij drukt zich uit in liedjes. Momenteel is hij bezig met het naderende einde, zo blijkt uit zijn nieuwe album ‘Even weg’. Maar somber wordt hij er niet van.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden