Opinie

Bloedstollende momenten in ingenieuze thriller-comedy

Hoe zou het leven zijn verlopen als je destijds niet die, maar een andere beslissing had genomen? Het is een vraag waar je eindeloos op kunt doorfilosoferen, maar waar je nooit een antwoord op zult krijgen.

Hoe anders is dat met de personages in 'Een Vriendendienst'. Zij kunnen eenmaal genomen of zelfs nog te nemen (verkeerde) besluiten corrigeren en alsnog hun leven een heel andere wending geven. Sterker nog, al gepleegde moorden lijken met terugwerkende kracht voorkomen kunnen worden, omdat het kennen van de ware toedracht een slachtoffer slimmer en weerbaarder maakt.

Om het onwaarschijnlijke waarschijnlijk te maken zet Ayckbourn de tijdmachine als theatermiddel in. Hij schreef het stuk in 1994, maar de eerste scène speelt in 2014 en met sprongen van telkens twintig jaar schiet de handeling naar 1994 en 1974 heen en terug. Om het wat bijdetijds te houden is die datering bij het Nationale Toneel tien jaar verschoven naar 2024 etcetera.

Dat is meer om het idee dan dat het iets uitmaakt, want het blijft moeilijk een toekomstige tijd geloofwaardig te duiden. Er is de suggestie van een soort burgeroorlog op de Haagse achtergrond, en dat bordeelbezoek is vervangen door digitale seks. Maar dat is op toneel minder spannend en dus loopt de spil van het stuk, prostituee Phoebe, toch in een leren stoeipakje rond.

Tijd om je te bekommeren om het wat magere science-fictionelement krijg je nauwelijks. Want zodra 'dominante meesteres' Phoebe in het bezit is van de verklaring van oude zakenman Ries, die vlak voor zijn dood schoon schip wil maken omtrent de moord op zijn twee echtgenotes, staat de echte killer al dreigend voor haar neus, stort zij zich in een bezemkast, valt zij twintig jaar terug in de armen van de dan nog levende tweede echtgenote Ruella, en tollen de misverstanden en verwikkelingen over je heen.

Daarin toont Ayckbourn zich de meester. In rappe en ingenieuze dialogen die van de ene in de andere complicatie rollen: hoe overtuig je iemand dat jij uit een andere tijd komt en weet dat die ander zo meteen vermoord gaat worden?!

Regisseur Ivar van Urk houdt er met de spelers flink de vaart in. Zij - dat zijn dan vooral Pauline Greidanus als een pittig tegen haar paniek vechtende Phoebe, Catherine ten Bruggencate als de kalm alles beredenerende Ruella, Peter Bolhuis als moordzuchtige griezel - weten telkens net op het randje vlak voor het moment suprême te blijven balanceren. Naast speelse (tekst)manoeuvres zorgt dat voor bloedstollende momenten in het passend met veel deuren uitgeruste hotelsuite-decor van Geert van der Velden.

'Communicating Doors' is de oorspronkelijke titel van deze thriller-comedy, wat Barbara van Kooten vertaalde in het nogal nietszeggende 'Een Vriendendienst'. Dat gaat voorbij aan de vaak in komedies belangrijke, en hier zelfs essentiële rol van deuren.

De intrige heeft alles van doen met de in hotelkamers bekende, uitsluitend voor personeel bestemde verbindingsdeuren. Daar gaat het besef van tijd met de personages aan de haal. Voor het bij wijlen hallucinerende effect daarvan blijkt de voorstelling wel gevoelig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden