Black Achievement Month: Kijk eens hoeveel moois we delen

Zwarte presentie werd ‘gevierd’, eergisteren bij de opening van de Black Achievement Month, onder anderen door Ladies of Timbu. Beeld Jean van Lingen

Het blijft nodig: aandacht vestigen op zwart talent. Dat gebeurt in de ‘Black Achievement Month’.

Eventjes is het muisstil, in het bomvolle Internationaal Theater Amsterdam, voorheen de stadsschouwburg. Filosoof-dichter Gersh-win Bonevacia begint aan de woorden van trots, verbinding en broederschap, ooit uitgesproken door Martin Luther King.

Bonevacia speelt de titelrol in de door Nederland toerende muziektheaterproductie ‘Martin Luther King’ (MLK), en kruipt ter gelegenheid van de openingsavond van de Black Achievement Month één scène in de huid van de dominee en burgerrechtenactivist. 

Los van die ernstige stilte is de sfeer feestelijk en geanimeerd, met de ‘vocale powerhouses’ Giovanca en Tamara Nivillac van Ladies of Tambu, een ‘negrospiritual’ door sopraan Claron McFadden en de vertolking van Louis Armstrongs ‘What a Wonderful World’ door bariton Anthony Heidweiler. Ook ballerina Michaela DePrince is van de partij met een solo en de voltallige cast van de musical ‘The Color Purple’ zorgt voor de finale.

Bonevacia vindt elk optreden als Luther King weer even confronterend. “Het is vijftig jaar geleden dat hij werd vermoord, maar als ik in de voorstelling een van zijn speeches voordraag, denk ik: dit had net zo goed over vandaag kunnen gaan. Daarom ben ik blij dat je hiermee zichtbaar kunt maken dat die droom van MLK nog lang niet is uitgekomen.” 

‘Celebrating Black Presence’ is het motto van deze maand. “De Black Achievement Month wil Nederland kennis laten maken met het talent en de kwaliteit van de Afro-Caribische of zwarte gemeenschap in Nederland”, legt Urwin Vyent uit, de interim-directeur van het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis Ninsee. “Die kwaliteiten worden nog niet goed naar buiten gebracht.”

Daarom presenteert Ninsee, de drijvende kracht achter deze maand, in oktober bijzondere bijdragen van mensen met Afrikaanse roots in de vorm van theater, muziektheater, musical, film, dans, spoken word en debatten. Het is de derde keer dat de Black Achievement Month plaatsvindt, met activiteiten in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht.

Het gaat om zichtbaarheid, zegt ook Shay Kreuger, de presentatrice van de openingsavond. “Eigenlijk is het simpel: anders zie je ons niet.” Ja, zo simpel is het, klinkt het instemmend vanuit de zaal.

Stereotype

Maar ís er al sprake van zichtbaarheid, dan schort het aan de manier waarop, zegt Gershwin Bonevacia later. “Zwarte mensen worden negen van de tien keer als stereotype neergezet. Dat is niet wie wij zijn. Wij leveren vanuit verschillende professies en disciplines op veel verschillende manieren positieve bijdragen aan de maatschappij. Omdat dit zelden wordt belicht, blijft het beeld ook stereotype.”

Urwin Vyent: “De media kiezen meestal voor de bekende beelden, de podia voeren te weinig beleid op diversiteit. Ze zouden juist smoel kunnen geven aan de multiculturele samenleving in al zijn facetten. Dat is noodzakelijk nu er in de politiek veel polariserende stemmen klinken. Aan de andere kant mag de zwarte gemeenschap zich ook wel wat assertiever opstellen: méér geluid laten horen, brutaler zijn en geloven in de eigen kracht. In die zin wil de Black Achievement Month ook een steuntje in de rug zijn.”

De maand heeft als centraal thema ‘verzet’ en er klinkt dan ook een oproep tot strijdbaarheid in door. Linda Nooitmeer van Ninsee draagt ‘Still I Rise’ voor van de Amerikaanse dichteres en burgerrechtenactiviste Maya Angelou. Volgens Nooitmeer is dit veertig jaar oude gedicht een voorbeeld van hoe je onrecht het hoofd moet bieden. “Niet vanuit slachtofferschap, maar vanuit trots en waardigheid. Deze maand etaleren we onze eigen Maya Angelous, in een tijd waarin er weer etnisch wordt geprofileerd en waarin je wordt opgepakt als je protesteert tegen Zwarte Piet.”

De zwarte gemeenschap doet het toch prima, als je de statistieken mag geloven? “Langzaam schuiven we op, maar we zijn er nog lang niet”, meent Urwin Vyent. “We hebben een gedeeld verleden met wit Nederland, maar dat wordt niet zo ervaren. Daarin kan cultuur een grote rol spelen. Het gaat om het creëren van een gezamenlijke toekomst: we moeten alle kinderen, wit en zwart, een duurzame samenleving kunnen garanderen.” 

Heroes

Die wens heeft ook de Amsterdamse gemeenteraad, blijkt uit de toespraak van GroenLinks-wethouder Rutger Groot Wassink. “Het kennen van elkaars verleden is niet alleen noodzakelijk voor erkenning, ook voor maatschappelijke verbinding is het essentieel.” De zaal reageert enthousiast als hij citeert uit een song van de maatschappijkritische rapgroep Public Enemy, de lievelingsband uit zijn jeugd: ‘Most of my heroes don’t appear on my stamps’. Groot Wassink: “Welke heroes zou jij op je postzegel willen hebben?”

De jonge schrijfster en politicologe Hélène Christelle Munganyende is het kritische geweten van de avond. Zij houdt een vlammend betoog over ‘zwart genot’. Zorgeloos zwart zijn is het nieuwe verzet, zegt ze. “De eerste zwarte curator in witte musea, de eerste dochter van een zwarte familie die gaat studeren: we komen onvoorstelbaar dichtbij.” Daarbij wijst ze om zich heen naar de stadsschouwburg, een wit bastion pur sang.

Thembi Isaacs (39) kan zich erin vinden. Ze is vanavond samen met haar zus Naomi Nagtegaal (42) door hun moeder meegenomen. “Het is goed dat black achievement wordt uitgedragen, maar voor mij geeft deze maand iets anders weer: dat iedereen welkom is om kunst met zwarte roots te ervaren, op zijn eigen unieke manier.”

Naomi Nagtegaal: “Deze maand nodigt hopelijk uit om nieuwe dingen te ervaren en zet misschien aan tot nadenken en discussie.”

Isaacs: “Je kunt een theater-, muziek-, of balletstuk aangrijpen om de dialoog te voeren, op een positieve manier. Als je het hebt over de beeldvorming, krijgt het meteen een negatieve lading. Nu kun je een gesprek voeren vanuit het idee: kijk eens wat we allemaal met elkaar delen, wat voor moois er is, ongeacht wie je bent.”

BLACK ACHIEVEMENT MONTH
Black Achievement Month, t/m 29 oktober op diverse locaties met ongeveer 7 events en 6 films in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht. Te zien is o.a. vanavond 3 oktober de muziektheatervoorstelling ‘Harriet’ over de Afro-Amerikaanse vrijheidsstrijdster Harriet Tubman (sopraan Claron McFadden en componiste Hilda Paredes).

Meer informatie: www.blackachievementmonth.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden