Prestatiedruk

Biograaf Avicii: ‘Zijn verhaal is eigenlijk slechts een symptoom van de ziekte van deze tijd’

Tim Bergling met zijn vader Klas en moeder Anki Lidén. Beeld The Bergling Family
Tim Bergling met zijn vader Klas en moeder Anki Lidén.Beeld The Bergling Family

Voortdurende prestatiedruk, altijd online en bereikbaar moeten zijn. Niet alleen grote dj's hebben daar last van, zegt Avicii's biograaf Måns Mosesson. ‘Heel veel jongeren kampen met dit soort stress.’

Nienke Schipper

De zelfmoord van Avicii was het gevolg van een kettingbotsing. De heftige gebeurtenissen in het leven van de superster-dj ketsten op elkaar als auto's bij een dodelijk verkeersongeluk, schrijft Måns Mosesson in Tim, de officiële biografie van Tim Bergling, zoals de echte naam van Avicii luidt.

De Zweedse onderzoeksjournalist putte voor zijn boek uit een schat aan informatie, waaronder het volledige mailarchief, berichten op de telefoon van Bergling, talloze interviews en de fotoboeken van zijn ouders.

Ook ging hij naar locaties waar Bergling zijn voetsporen achterliet, vertelt Mosesson vanuit Stockholm via Zoom. “Ik wilde de geuren en kleuren van de plaatsen waar Tim is geweest beleven om ze zo goed mogelijk te beschrijven.”

Zo reisde hij naar de afkickkliniek op Ibiza en de glazen villa in de heuvels van Los Angeles waar Bergling veel tijd doorbracht op het hoogtepunt van zijn carrière. En natuurlijk bekeek hij de muffe jongenskamer in Berglings ouderlijk huis in Stockholm waar het allemaal begon.

Puisterige puber

Cover Beeld RV
CoverBeeld RV

Het verhaal leest als een spannende jongensroman over een puisterige puber die uitgroeit tot de populairste dj ter wereld. Mosessons vlotte beschrijvingen van plekken en bekende mensen uit de dancecultuur zijn beeldend en herkenbaar. Net als de druk waarmee Bergling te maken kreeg.

Bergling wordt geboren in 1989 en speelt als tiener het liefst computerspelletjes als World of Warcraft met zijn vrienden. Lekker thuis, veilig op zijn kamertje. Als hij op een dag een computerprogramma ontdekt waarmee hij heel eenvoudig housedeuntjes kan maken, heeft hij er een nieuwe hobby bij.

In zijn eentje achter de computer knipt en plakt hij net zolang kleurige blokjes aan elkaar tot hij zijn eerste hit Levels heeft gecomponeerd. Dat nummer met de unieke synthesizermelodie, wordt opgepikt en is de start van de muzikale turbocarrière van de inmiddels twintigjarige componist.

Avicii, geposeerd voor een portretsessie in New York. 
 Beeld Amy Sussman/Invision/AP
Avicii, geposeerd voor een portretsessie in New York.Beeld Amy Sussman/Invision/AP

Al die aandacht is nogal overweldigend voor de onzekere puber. Hij schaamt zich bijvoorbeeld enorm voor zijn puistjes en vindt het ingewikkeld om voortdurend in de spotlights te staan. Het gaat beter als hij in 2010 een medicijn ontdekt waarmee zijn huid beter wordt. ‘De indringers in zijn gezicht trokken zich terug, het gevecht in zijn gezicht hield op. Het begon echt goed te gaan’, schrijft Mosesson.

Tim Bergling was al jong dol op muziek. Beeld The Bergling Family
Tim Bergling was al jong dol op muziek.Beeld The Bergling Family

Overdonderend

Via kleine cafés in de Zweedse hoofdstad groeit Avicii snel uit tot een superster die draait voor een publiek van zo’n zeventigduizend mensen op het grote Electric Daisy Carnaval in Las Vegas. ‘Als er één moment is aan te wijzen waarop Avicii de VS overdonderde was dat dit, 26 juni 2011. Tim dacht niet meer, hij hief gewoon zijn rechterarm en speelde de akkoorden van Levels in de lucht.’

Met zijn eigenwijze composities wist Avicii als een van de weinigen verbinding te leggen tussen verschillende muziekstijlen, analyseert Mosesson. Moeiteloos knoopt hij genres als house, folk, bluegrass pop en rock aan elkaar. Daarbij gebruikt hij niet alleen elektronische maar ook akoestische instrumenten, zoals de kenmerkende banjo’s in de liveversies van nummers als Hey Brother en Wake me up.

Avicii verovert in razend tempo de harten van de Amerikanen, ondanks dat het house-genre al een tijdje uit de gratie is aan de overkant van de oceaan. Bergling is ervan overtuigd dat je het ijzer moet smeden als het heet is en al snel heeft hij een ramvolle agenda met meer dan driehonderd optredens per jaar. De stadions worden groter, het publiek enthousiaster. Er is geen tijd voor pauzes of bezinning.

Avicii aan het werk. Beeld EPA
Avicii aan het werk.Beeld EPA

Altijd bereikbaar

Het verhaal van Bergling is eigenlijk slechts een symptoom van de ziekte van deze tijd, zegt Mosesson. “Mensen moeten altijd bereikbaar zijn en krijgen grote hoeveelheden informatie op zich af. Maar er is nauwelijks tijd om daar rustig op te reflecteren of over na te denken. We moeten altijd maar dóór en altijd presteren. Dat legt een zware druk, vooral op jongere generaties. Daarom is het verhaal van Tim niet het verhaal van een uitzondering, van een grote dj die toevallig ontspoort. Veel mensen kampen met dit soort stress, iedereen kan hiermee te maken krijgen. Dat blijkt ook uit de verhalen van andere dj’s en musici die zich in het boek uitspreken over hun problemen en verslavingen.”

Bergling rent aan een stuk door totdat zijn lichaam het opgeeft. De alvleesklierontsteking waarmee hij acuut in het ziekenhuis belandt is het gevolg van te veel anti-acne pillen, liters alcohol en de bizarre levensstijl.

Als hij wordt ontslagen uit het ziekenhuis is Bergling niet van plan het rustiger aan te doen. En dat hoeft ook niet, want de zware pijnstillers die de Amerikaanse artsen hem voorschrijven verdoven alles. Het is het begin van zijn verslaving aan opioïden. Dat is een groot probleem in de VS, maar inmiddels ook in Europa, zegt Mosesson. Ook in Zweden worden steeds vaker zware pijnstillers op basis van opiaten voorgeschreven. Het maakt de stap naar harddrugs als heroïne steeds kleiner, met desastreuze gevolgen zoals verslavingen en overdoses.

Na een paar jaar touren, stress en nog meer ziekenhuisopnames dreigt de super-dj echt kapot te gaan. Zijn vrienden en familie besluiten Berglings hectische leven een halt toe te roepen en hij komt terecht in een afkickkliniek op Ibiza.

Het is een kantelpunt, zegt Mosesson. “Eindelijk erkent Tim dat hij al jaren last heeft van angststoornissen en ontwijkingsgedrag.” In een e-mail aan zijn moeder schrijft hij: ‘Dit gedrag gaat helemaal terug tot mijn tienerjaren, toen ik puistjes kreeg, of spijbelde als ik een slechte dag had. Dan schuif je het probleem alleen maar voor je uit’.

Hoopgevend verhaal

Niet lang na zijn verblijf in de kliniek besluit Bergling zijn leven om te gooien en te stoppen met touren. Daarom is dit ook een hoopgevend verhaal, zegt Mosesson. “Uiteindelijk neemt hij het heft weer in eigen handen en leert om voor zichzelf op te komen. Hij ging praten over zijn gevoelens van angst en depressie. Tim is enorm gegroeid door de jaren heen.”

Waarom Bergling op 20 april 2018 toch besloot om zichzelf om het leven te brengen, is ook voor Mosesson nog steeds raadselachtig. “Ik heb zeker het gevoel dat ik Tim heb leren kennen, hij was een zeer intelligente en gevoelige jongen. Enige tijd voor zijn reis naar Oman was hij op artistiek vlak even vastgelopen, maar verder ging het best goed met hem. Het probleem met zelfmoord is ook dat dit soort destructieve gedachten heel plotseling en heftig kunnen komen opzetten. Wat er precies in zijn hoofd is gebeurd tijdens die reis blijft onduidelijk, al probeer ik zijn laatste dagen wel zo goed mogelijk te reconstrueren.”

Mosesson pleit voor meer aandacht op scholen voor depressies onder jongeren. Na het overlijden van Avicii richtten zijn ouders de Tim Bergling Foundation op die als doel heeft jongeren te ondersteunen bij psychische problemen en het voorkomen van zelfdoding. De winst die met het boek wordt gemaakt komt ten goede van de stichting.

Måns Mosesson Beeld Thron Ullberg
Måns MosessonBeeld Thron Ullberg

Wie is Måns Mosesson?

Als onderzoeksjournalist won Måns Mosesson (1983) diverse prijzen, waaronder de prestigieuze Zweedse Stora journalistpriset en de internationale Prix Italia. Hij werkte in Zweden onder meer als radiomaker en is nu verslaggever bij Dagens Nyheter, het grootste langelijke dagblad.

Tim - De officiële biografie van Avicii, 336 pagina’s, € 22,50

Worstelt u met gedachten over zelfdoding? Bel 113 Zelfmoordpreventie, 0900-0113 of kijk op 113.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden