Na de Oscarregen voor Parasite draait de Zuid-Koreaanse film van regisseur Bong Joon-ho sinds donderdag in 125 bioscopen. De zwarte komedie was de afgelopen twee maanden nog in 'slechts’ 58 zalen te zien.Beeld EPA

ColumnDeja Vu

Bijna een eeuw lang waren de Oscars een exclusief Amerikaans feestje

Voor het eerst was er in 1957 een echte Oscar voor de categorie buitenlandse film. Vijf genomineerden maakten kans. De rolprenten die het niet werden, Frans, Duits, Deens en Japans, doen vandaag de dag nauwelijks meer een belletje rinkelen. De winnaar, ‘La strada’, geldt echter nog steeds als een klassieker.

De afstanden afleggen in de wereld van toen kostte nog flink tijd, maar de Italianen hadden de lange reis gemaakt. Producent Dino De Laurentiis nam de Academy Award in ontvangst en beperkte zich tot de mededeling dat deze prijs niemand anders dan regisseur Federico Fellini (in de zaal) toebehoorde.

Dat een buitenlandse film ook de Oscars voor de beste film en beste regisseur zou winnen, zoals het Zuid-Koreaanse ‘Parasite’ dit jaar als eerste lukte, was destijds nog volstrekt ondenkbaar. Die Academy Awards gingen in 1957 naar ‘Around the world in 80 days’ en naar George Stevens voor het regisseren van de western ‘Giant’, allebei niet in gouden letters in het Grote Boek der Filmgeschiedenis bijgeschreven, zoals dat bij ‘La strada’ wel gebeurde.

Bij de negen andere anderstalige films die naast ‘Parasite’ ooit werden genomineerd in de categorie beste film, zitten nog wel een paar titels die niet zijn vergeten, zoals ‘La vita è bella’ van de Italiaan Roberto Begnini en ‘Amour’ van de Oostenrijker Michael Haneke. Maar heel veel andere niet-Amerikaanse klassiekers waren nooit kandidaat, ongeacht de impact die ze hadden.

Buitenland? Welk buitenland?

De eerste Oscarceremonie in 1929 negeerde alles uit het buitenland simpelweg. Als Amerikanen de film al niet hadden uitgevonden, dan hadden ze de industrie in elk geval groot gemaakt. Rond 1929 deed het geluid zijn intrede in de bioscopen, waarmee de taal ook een hindernis werd. Daar kwam bij dat de Verenigde Staten zich tot de Japanse aanval op Pearl Harbour, eind 1941, goed voelden bij een zeker isolement.

Tussen 1947 en 1955 bestond er een speciale ereprijs voor buitenlandse films, geen echte Oscar. Franse en Italiaanse films gingen in die jaren het vaakst met de eer strijken.

Na de eerste, werkelijke Academy Award voor ‘La strada’ in 1957 won Fellini de categorie buitenlandse film in 1958 opnieuw met ‘Nights of Cabiria’. West-Europa blijft in de jaren daarna de belangrijkste leverancier van films die in de prijzen vallen. De Koude Oorlog speelde daarbij mee: sommige producties vanachter het IJzeren Gordijn waren eerder propaganda dan cinematografische kunststukjes. Als de artisticiteit het wel won van de politiek, konden juryleden hun voorkeuren voor bondgenoten laten meewegen. In de hoogtijdagen van de communistenjager Joseph McCarthy (de jaren vijftig) konden ‘verkeerde’ sympathieën acteurs, regisseurs en ander filmpersoneel ook werk kosten.

Peperdure productie brengt een Oscar naar de Sovjet-Unie

Maar in 1965 en 1967 braken twee Tsjechische rolprenten de ban. En in 1968 won de verfilming van Tolstojs ‘Oorlog en vrede’ door regisseur Sergej Bondartsjoek. De Sovjet-Unie had dan ook kosten noch moeite gespaard voor de film. Het was op dat moment de duurste productie die ooit in de USSR was gedraaid.

In 1978 won voor het eerst een Afrikaanse film, ‘La victoire en chantant’ uit Ivoorkust. De primeur van een Zuid-Amerikaanse winnaar moest wachten tot 1985: ‘La historia oficial’ uit Agentinië. Die voor Azië zelfs tot 2000: ‘Crouching tiger, hidden dragon’ uit Taiwan.

Fons Rademakers’ ‘Dorp aan de rivier’, gebaseerd op het boek van Anton Coolen, was in 1959 de eerste Nederlandse genomineerde. ‘De aanslag’ naar de roman van Harry Mulisch en van de regisseur die ook ‘Dorp aan de rivier’ maakte, werd in 1986 de eerste Nederlandse winnaar in de categorie buitenlandse film. Negen jaar later was ‘Antonia’ de tweede en voorlopig laatste vaderlandse winnaar van een Academy Award in deze categorie.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden