Review

Bijbelcommentaar strikt vrouwelijk, strikt Amerikaans

Carol A. Newsom en Sharon H. Ringe (red.), Met eigen ogen, Commentaar op de bijbel vanuit het perspectief van vrouwen. Meinema, Zoetermeer, 496 blz. - ¿ 65,-.

MONIC SLINGERLAND

Een daad, die misschien te vergelijken is met de eventuele uitgave nu van een commentaar op de Koran, alleen door vrouwelijke moslims geschreven.

Of het gewerkt heeft, de Woman's Bible van toen? De Amerikaanse Elisabeth Cady Stanton, destijds de drijvende kracht achter de Woman's Bible, zou nu vast tevreden zijn over het grote aantal vrouwelijke theologen en over het bestaan van vrouwelijke dominees.

De bijbel wordt wordt veel minder dan in de vorige eeuw gebruikt om vrouwen weg te houden uit de 'echte' wereld. Maar de Hebreeuwse Bijbel, (in christelijke termen het Oude Testament), en het Nieuwe Testament, zijn daarmee nog niet een 'neutraal' boek geworden, als het om de positie van vrouwen en mannen gaat. Neem Adam, Eva, de slang en de appel, neem de brieven van Paulus, waarin hij vrouwen tot zwijgen maant, neem de twaalf mannen die Jezus om zich heen verzamelde en die later als de eerste kerkeraad of de eerste bisschoppen beschouwd zijn.

Fokkelien van Dijk

Een eeuw na de Woman's bible is een vervolg uitgekomen, onder de titel Women's Bible commentary. Het meervoud in de titel duidt erop dat er wel enige vooruitgang is geboekt sinds 1895: toen vormden alle feministische vrouwen een blok en dat was noodzakelijk aan het begin van het emancipatieproces. Nu kunnen vrouwen het zich permitteren om met elkaar van mening te verschillen als het om zoiets als feministische bijbeluitleg gaat.

Die tweede Women's Bible Commentary kwam drie jaar geleden in de Verenigde Staten uit. Het was een gezamenlijk idee van Kees Korenhof van uitgeverij Meinema, en de onlangs overleden theologe Fokkelien van Dijk, om een Nederlandse versie uit te brengen.

Zaterdag werd deze gepresenteerd, onder de titel Met eigen ogen. Het boek is aan Fokkelien van Dijk opgedragen.

Per bijbelboek geeft een vrouwelijke commentator steeds een korte samenvatting, met aanwijzingen over de literaire structuur, en inhoudelijk commentaar op dat gedeelte van de tekst dat voor vrouwen van belang is. Zo gaat het bij de twee boeken van Samuel over kinderloosheid (Hannah, de moeder van Samuel, was lange tijd ongewenst kinderloos) en over huwelijkspolitiek, naar aanleiding van de huwelijken van koning David. Bij de brieven van Paulus probeert de auteur te achterhalen of Paulus zelf vond dat het celibaat beter is dan de huwelijkse staat of dat hij daarin de mening van de plaatselijke gemeente te Korinthe weergeeft.

De Nederlandse versie is een vertaling van de Amerikaanse. Wel zijn er in de literatuurlijsten aan het eind van ieder hoofdstuk werken van Nederlandse auteurs opgenomen. Het is jammer dat de Nederlandse uitgever blijkbaar geen mogelijkheid heeft gezien om een paar eigen hoofdstukken in te voegen. Een geheel door Nederlandse theologes gemaakt commentaar op de bijbel is ongetwijfeld te hoog gegrepen, ook gezien de tijd die dat zou kosten, maar een hoofdstuk over Genesis van de oudtestamentica Ellen van Wolde, over het Hooglied van de hand van Jonneke Bekkenkamp, over het Lukasevangelie van Els Maeckelberghe zou ik toch graag hebben willen lezen. En er was vast wel iemand te vinden die zich op Paulus wilde storten.

Dat neemt niet weg dat de Nederlandse vertaling van de nieuwe Women's Bible Commentary een prijzenswaardig initiatief is. De auteurs hebben 'bijbel' breed opgevat, zodat ook de apocriefe boeken opgenomen zijn. Hoofdstukken over het dagelijks leven in het oude Israel en in de tijd van Jezus, en over feministische bijbeluitleg stimuleren om met eigen ogen te lezen in dat boek dat voor sommige vrouwen verfoeilijk en tegelijk fascinerend is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden