Streamingdienst

Bij Netflix is het de bedoeling dat iedereen zich ‘gezien’ voelt; het levert veel moois op

Scène uit ‘Sex Education’, een van de paradepaardjes in het diversiteitsbeleid van Netflix.

Netflix wil dat iedereen zichzelf terugziet in films en series, vandaar dat het aanbod diverser en inclusiever is dan ooit. Vooral het schoolplein blijkt een ideale filmlocatie.

Zo, hoe gaat het met je penis?” In ‘Sex Education’, de Britse hitserie op Netflix, worden er geen doekjes om gewonden. Jean is seks- en relatietherapeut en heeft een bloeiende praktijk aan huis. Haar 16-jarige zoon Otis kent de kneepjes van het vak inmiddels ook. Op school is hij een ondergrondse sekspraktijk begonnen. Evenals bij zijn moeder, loopt het bij Otis storm.

De openhartige en vaak erg amusante omgang met seks is niet de enige reden waarom de vorig jaar gelanceerde tienerserie zo’n succes is. De Engelse middelbare school in het fictieve stadje Moordale is een smeltkroes van culturen, maar afkomst en identiteit worden eigenlijk nooit geproblematiseerd. Otis’ beste vriend Eric is alles wat hij zelf niet is: zwart, homoseksueel en gelovig. Natuurlijk is er weleens wrijving tussen de vrienden, maar ras, seksuele voorkeur of geloof staan nooit tussen hen in. Waar wel bijna iedereen onzeker over is, is seks en relaties. 

Je zou Sex Education een van de paradepaardjes in het diversiteitsbeleid van Netflix kunnen noemen. Het is niet zomaar een leuke tienersekskomedie, maar een serie die een intelligente, gevoelige blik werpt op allerlei soorten jongeren en niet te vergeten hun ouders, die hun weg proberen te vinden in het leven.

Communicatie en eerlijkheid

Volgens de Engelse scenariste Laurie Nunn gaat haar serie in de kern over communicatie en eerlijkheid. Otis en Eric accepteren elkaars verschillen en durven kwetsbaar te zijn. En dat past bij uitstek in de koers die Netflix sinds 2017 vaart. ­Inclusiviteit werd toen een kernwaarde, zoals voor zoveel film- en ­televisiebedrijven. Concreet betekent het dat de Amerikaanse streamingdienst een diversiteitsmanager aanstelde, die toezicht houdt op een evenwichtige samenstelling van het personeel.

En zoals ook de Oscar-organisatie onlangs met nieuwe richtlijnen kwam voor meer diversiteit voor en achter de camera, zo wordt ook bij Netflix gestreefd naar een meer realistische afspiegeling van de samenleving in films en series die rechtstreeks de huiskamers binnenkomen, en dus veel invloed hebben op ons doen en laten. Het is de bedoeling dat iedereen zich ‘gezien’ voelt: vrouw en man, zwart en wit, homo en hetero, jong en oud, arm en rijk, dik en dun, enzovoorts.

Als je nu kijkt wat die koersverandering in drie jaar tijd heeft opgeleverd, is dat best indrukwekkend. De Amerikaanse serie ‘Atypical’, gelanceerd in 2017 en geregisseerd door de Pakistaans-Amerikaanse Robia Rashid, draait om de autistische Sam die bijna volwassen is en wil gaan ­daten. Punt is dat zijn familie wel moet leren hem los te laten. 

‘Pose’, waarvan het eerste seizoen in 2018 verscheen, speelt in de Afro-Amerikaanse en Latino lhbt-gemeenschap in New York. Billy Porter, een van de hoofdrolspelers, was vorig jaar de eerste openlijk homoseksuele zwarte man die een Emmy won voor beste acteur in een dramaserie. In zijn speech bedankte hij de Afro-Amerikaanse schrijver James Baldwin: “Het duurde lang voor ik voelde dat ik er mag zijn”.

Bijzondere locatie

Opvallend is dat beide series trending zijn op Netflix, en hetzelfde geldt voor het eerder deze maand verschenen ‘Deaf U’, een Amerikaanse documentaireserie die op een bijzondere locatie speelt: een universiteit voor doven en slechthorenden in Washington DC. Een serie dus waarin, heel fascinerend, de belangrijkste taal gebarentaal is.

De universiteitscampus en het schoolplein blijken zich bij uitstek te lenen om een gemêleerd gezelschap samen te brengen, en ondertussen een coming of age-verhaal te vertellen. Coming of age in de zin van opgroeien, leren, vallen en opstaan, iets wat misschien wel symbolisch is voor deze tijd waarin verhalenvertellers zo divers en inclusief mogelijk proberen te zijn. Naast Sex Educa­tion, waarin een Afrikaanse jongen rustig zoent met een Arabische jongen, en een villabewoner zonder bedenkingen valt voor een woonwagenbewoonster, is er inmiddels ook de geweldige Amerikaanse highschoolserie ‘Never Have I Ever’.

'Never Have I Ever': de nieuwe Netflixhit.

De serie van scenarioschrijfsters Mindy Kaling en Lang Fisher werd in april gelanceerd en groeide uit tot een nieuwe Netflixhit. ‘Certainly the best quarantaine night I’ve had’, schreef de recensente van The New York Times, die de tiendelige serie een knock out noemde, en haar – heel begrijpelijk – in vijf uur uit keek. De serie beziet het leven van de vijftienjarige, Indiaas-Amerikaanse wijsneus Devi die in het eerste jaar van de middelbare school psychosomatisch verlamd raakt, weer opstaat, en in het tweede jaar besluit de bloemetjes buiten te zetten.

Grappen én groeipijnen

Heerlijk is de humor waarmee de Californische serie allerlei stereotypen over het immigrantenbestaan omver kegelt en hoe er naast alle grappen en grollen ruimte is voor een serieus verhaal over groeipijnen, verlies en verdriet. Devi’s bonte entourage bestaat onder meer uit een Afro-Amerikaans vriendinnetje dat ontdekt dat ze lesbisch is, en een Japans-Amerikaans vriendje dat een geadopteerd zusje heeft met aspiraties als modeontwerpster – een prachtig rolletje van Lily D. Moore, een 17-jarige actrice met het syndroom van Down. 

Evenals bij Sex Education wordt de diverse cast van Never Have I Ever gepresenteerd als iets volkomen normaals. De bedenkers van Devi en haar entourage slagen er zelfs in om er op een grappig metaniveau naar te kijken, door die diversiteit ook te benoemen. ‘Hey guys’, zo begint Devi haar verhaal, ‘this is your favourite Hindu girl in the San Fernando Valley.’

Netflix, opgericht in 1997, heeft inmiddels de financiële middelen en de reikwijdte van een grote Hollywoodstudio, zonder de historische ballast die veel van die studio’s met zich meedragen. Gemengde huwelijken waren in Amerika bijvoorbeeld lang verboden, iets wat je weerspiegeld zag in Hollywoodfilms.

Hoe vaak hebt u in een Hollywoodfilm een zwarte vrouw en een witte man, of andersom, een zwarte man en een witte vrouw, zien zoenen? Of nog een stapje verder: de liefde zien bedrijven? 

Een van de eerste keren dat er in de bioscoop een hartstochtelijke, interraciale vrijscène was te zien, was in 2002. Niet eens zo lang geleden. In ‘Monster’s Ball’ vielen een zwarte serveerster en een witte cipier, gespeeld door Halle Berry en Billy Bob Thornton, als een blok voor elkaar. De seksscène waarin dat tot uiting kwam, was behoorlijk opzienbarend, zo niet uniek voor Hollywoodbegrippen. Hally Berry won prompt de Oscar voor beste actrice – als eerste zwarte vrouw.

Het zal sommigen vast niet vlug genoeg gaan, maar zo bezien is er in relatief korte tijd best veel veranderd, waarbij Barry Jenkins’ grote Oscarwinnaar ‘Moonlight’ (2016), over het leven van een arme, zwarte, homoseksuele jongen, de afgelopen jaren zeker een inspiratie is geweest bij het vormgeven van inclusieve verhalen.

Spike Lee, vaandeldrager van de Afro-Amerikaanse cinema, werd kort na die Oscarwinst door Netflix uitgenodigd om zijn speelfilm ‘She’s Gotta Have It’ (1986), over een zwarte, vrouwelijke kunstenaar die experimenteert met seks en relaties, nieuw leven in te blazen en op te volgen met een gelijknamige serie die zoals zoveel andere inclusieve producties trending blijkt.

Natuurlijk zijn er ook mitsen en maren. Het was opvallend dat ‘Okja’ (2017) van de Zuid-Koreaanse regisseur Bong Joon-ho, gefinancierd door Netflix, een overwegend Engelstalige aangelegenheid was. Terwijl Bongs beste films – zie zijn grote Oscarwinnaar ‘Parasite’ (2019) – op en top Zuid-Koreaans zijn. 

Nog meters maken

Wat dat betreft, vallen er best nog wat meters te maken. De Franse film ‘Mignonnes’ (Engelse titel: ‘Cuties’, 2020) die onlangs in het nieuws was vanwege de vermeende seksualisering van elfjarige schoolmeisjes (dat is nu juist het thema van de film) wordt door Netflix aangeboden in een Engelse nasynchronisatie. Pas als je actief zoekt, krijg je de film in de originele taal, het Frans en het Wolof. En pas dan valt de film samen met de Frans-Senegalese cultuur waarin de elfjarige Amy opgroeit. 

De elfjarige Amy en haar vriendinnen in de Franse film Mignonnes (Engelse titel: Cuties).Beeld Netflix

Dat niet alle goede bedoelingen meteen doel treffen, blijkt ook wel uit de recente Netflixserie ‘Hollywood’ (2020), gebaseerd op een ‘wat als-situatie’. Wat als vrouwelijke, ­homoseksuele en zwarte filmmakers meer macht hadden gehad in naoorlogs Hollywood? Hoe zou de film­wereld er dan uit hebben gezien? Het is een interessante fantasie, bedoeld om te inspireren, maar de opzet voelt nogal ouderwets en geforceerd aan.

Ook Sex Education weerspiegelt volgens bedenkster Laurie Nunn een utopische tienerwereld. Maar wat de serie zo bijzonder maakt is dat die utopie volstrekt naturel wordt gebracht, en met heel veel humor, het ultieme glijmiddel: dit is de wereld, en zo gaan we het doen.

Lees ook:

Moet je met je kind praten over seks? Na ‘Sex Education’ weet je: ja, doen

In de douche, in bed, in de bios, op het voetbalveld, in het bos... werkelijk óveral trekt Otis zich af. Nee, dit is geen recensie van een pornofilm. Dit is slechts de eerste scène van het tweede seizoen van ‘Sex Education’. Een recensie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden