Wat moeten we zien in Leeuwarden

Bij Jólan van der Wiel blijft de natuur de meester-ontwerper

De keramieken vazen van Jólan van der Wiel hebben grillige gaten door de krachtvelden van de magneten.

Elke week kiest Trouw uit een museum de blikvanger die we niet mogen missen. Vandaag: ‘buitenaardse’ keramiek.

Lange tijd had keramiek een wat tuttig imago in de kunstwereld. Gebakken klei riep het beeld op van potten, schaaltjes en huisvlijt. Er zijn altijd kunstenaars geweest die zich daar niets van aantrokken en die lieten zien dat keramiek allerminst suf hoeft te zijn. Sinds het afgelopen decennium is het tij echt gekeerd en maakt deze kunstvorm een spectaculaire ontwikkeling door. Als er één medium is waarmee volop wordt geëxperimenteerd, is het de keramiek. Ook jonge kunstenaars zijn in de ban geraakt van dit oeroude ambacht, zoals Jólan van der Wiel (35). Zijn ‘magnetische’ keramiek is nu te zien in Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden.

Van der Wiel haalt zijn inspiratie uit de natuur. Hij onderzoekt natuurkrachten als regen, wind en magnetisme om die in te zetten voor zijn ontwerpproces. Deze set van keramieken vazen is tot stand gekomen met behulp van magnetische velden. In 2014 begon hij te experimenteren met magnetische keramiek, ofwel ‘dragonstone’ (drakensteen), zoals hij het noemt.

Simpel gezegd komt het procedé erop neer dat hij metaalpoeder toevoegt aan klei en magneten plaatst op de mallen waarin de vloeibare klei wordt gegoten. Aangetrokken door de magneten verplaatsen de ijzerdeeltjes in de klei zich naar de wanden van de mallen. Door te spelen met de magnetische velden kun je dat proces ook sturen, ontdekte hij. Maar de natuur blijft de ‘meester-ontwerper’ met als resultaat ­grillige en ‘buitenaardse’ vormen, die hij zelf niet had kunnen verzinnen.

Met een vreemde twist

Zijn keramieken vazen hebben vertrouwde vormen, maar ook een vreemde twist. Door de kracht­velden van magneten zijn er grillige gaten in ontstaan. Niet alleen klei leent zich voor deze techniek; Van der Wiel maakt ook meubels van magnetische kunststof. Op de tentoonstelling staat onder meer een krukje dat nog wel als zodanig herkenbaar is, maar de poten zijn er onder invloed van het magnetisme op zo’n bizarre manier onder ‘gegroeid’, dat het iets weg heeft van een onaards paddestoelachtig groeisel. “Mijn werk moet iets bevreemdends hebben. Het mag er ook wel een beetje beangstigend uitzien.”

Voor Van der Wiel is zijn werk meer dan alleen kunst. Met archi­tectenbureau Benthem Crouwel is hij een laboratorium gestart om te onderzoeken hoe natuurkrachten een rol kunnen spelen in de architectuur. “Hoe kunnen we gebouwen zo ontwerpen dat ze bijvoorbeeld buffers worden voor de opvang van hevige regenval als gevolg van klimaatverandering. Daarmee buig je iets negatiefs om in iets moois.”

Design #5: Jólan van der Wiel, t/m 25 okt. 2020 in Keramiekmuseum Princessehof, Leeuwarden. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden