In een leeg theater in Lille namen François-Xavier Roth en Les Siècles 'Pelléas et Mélisande' van Debussy op.

RecensieOpera

Bij deze Debussy passen orkest, dirigent en opera zeldzaam goed bijelkaar

In een leeg theater in Lille namen François-Xavier Roth en Les Siècles 'Pelléas et Mélisande' van Debussy op.Beeld Frédéric Iovino

Zeldzaam dat een dirigent en een orkest het perfect bij hen passende werk vinden. François-Xavier Roth en Les Siècles blijken ideaal voor Debussy’s enige opera.

Peter van der Lint

Opera
François-Xavier Roth/Les Siècles
Pelléas et Mélisande (Harmonia Mundi)
★★★★★

Een nieuwe opname van Claude Debussy’s opera Pelléas et Mélisande die meteen zijn plek bij de allerbesten in het veld opeist? Ja, die is er. Vanaf het moment dat je hoorde over de Pelléas-plannen van François-Xavier Roth en zijn orkest Les Siècles wist je dat die opname de boel flink zou kunnen opschudden. Roth en zijn unieke orkest leverden immers al zeer opzienbarende albums af met muziek uit dezelfde periode rond de eeuwwisseling van 1900; composities van Ravel, Stravinsky en Mahler, en ook van Debussy (onder andere fraaie opnamen van La Mer en de Nocturnes).

En dat alles voortreffelijk gespeeld op een instrumentarium dat deze componisten zouden kunnen herkennen. Instrumenten van rond 1900 uit Frankrijk dus, met alle karakteristieken qua kleur en timbre. Vaak zachter van focus en nasaler bij de houtblazers.

Historische waarde

Er zijn uiteraard al eerder legendarische opnamen gemaakt van Debussy’s enige opera. Die uit 1941 bijvoorbeeld, onder leiding van Roger Desormière. In die eerste complete opname ooit, gemaakt onder behoorlijk moeilijke oorlogsomstandigheden, figureren zangers van de Parijse Opéra-Comique die gecoacht waren door degene die dat ook bij de première van de opera in 1902 had gedaan. Veel dichter bij Debussy zelf kom je niet. Datzelfde geldt voor de live-opnamen onder leiding van Désiré-Émile Inghelbrecht, een dirigent die nog samenwerkte met Debussy zelf, en met componist André Messager die de wereldpremière van Pelléas et Mélisande had gedirigeerd. Opnamen dus met een zekere historische waarde.

De nieuwe van Roth is wat we tegenwoordig ‘historisch geïnformeerd’ noemen. Met onder andere Courtois-trombones uit 1900, Selmer-trompetten van iets later, Érard-harpen, Buffet Crampon-fagotten en strijkinstrumenten bespannen met darmsnaren wordt een klankwereld opgeroepen die beslist anders is dan we gewend zijn in dit werk. Het mysterieuze begin, zonder vibrato gespeeld, is meteen een schot in de roos. Je wordt direct die geheimzinnige wereld van het fictieve Allemonde ingetrokken.

null Beeld

Die eerste scène is sowieso een subliem stuk muziektheater waarin van alles aangeduid wordt, maar niets verduidelijkt. Golaud is de weg kwijt, er zijn bloedsporen, hij vindt de huilende, en angstige Mélisande in het bos, er ligt een kroon in het water, iemand heeft Mélisande pijn gedaan. Gegevens waaruit zich een heel verhaal laat construeren, en die door Debussy omkleed worden met al even ‘vage’ muziek.

Tunnels in de tijd

De zes orkestrale interludes zijn hier fantastische hoogtepunten. Roth kiest voor de langere versies die Debussy haastig moest maken om de scènewisselingen op de bühne mogelijk te maken. Roth noemt deze instrumentale stukken ‘tunnels in de tijd’ waardoor de luisteraar van het ene naar het andere aspect van het verhaal kan gaan. Het begin van de derde interlude is in zijn handen een wonder van klank, en in de tweede laat hij de Wagner-referenties luid en duidelijk uitkomen.

Al dit prachtigs valt uiteraard in dorre aarde als het vocale aandeel in deze conversatie-opera zonder aria’s niet van hetzelfde niveau is. Roth en zijn casting-director hebben in alle rollen raak geschoten. De twee titelpersonages zijn met tenor Julien Behr en sopraan Vannina Santoni subliem bezet, waarbij vooral Santoni een echte ontdekking is. Alexandre Duhamel is met zijn ruige bariton de ideale Golaud, en zijn zoontje Yniold is perfect gecast met een jongenssopraan. Moeder Geneviève (Marie-Ange Todorovitch) en grootvader Arkel (Jean Teitgen) passen ook al zo goed. Het grote voordeel van al deze zangers is dat het allemaal Franstaligen zijn, en dat komt de taal en de dictie geweldig ten goede.

De opname werd gemaakt tijdens de pandemie in een lege Opéra de Lille. De enscenering was voorbereid, maar uiteindelijk moest het publiek thuisblijven. De voorstelling ging door en werd gestreamd. Toen is ook deze geluidsopname gemaakt. Ideale omstandigheden voor de zangers zegt Roth in het booklet. En die ideale omstandigheden hebben tot een ideale opname geleid.

Lees ook:

De Orpheus-mythe, gezien door de ogen van een Eurydice met een sterke doodswens

De wereldpremière van Manfred Trojahns Eurydice – Die Liebenden, blind, boette aan feestelijkheid in door de gebeurtenissen in de wereld. Zoals alles deze dagen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden